İsrail Dışişleri Bakanlığı'nda sözde "Ermeni soykırımı"nın tanınması meselesinin gündeme gelmesi, Azerbaycan-Türkiye-İsrail ilişkilerinin geleceği hakkında çeşitli sorular doğurmuştu. Ancak daha sonra girişimin ilerletilmemesi ve fiilen gündemden çıkarılması, bu kararın arkasında hangi jeopolitik faktörlerin yattığına dair tartışmaları daha da güncel hale getirdi.
Modern.az'a açıklamasında İsrailli siyaset bilimci İgor Roytapel, Azerbaycan-İsrail ilişkilerinin çok ciddi bir sınavdan geçtiğini belirtti:
"Şu anda şahsen vardığım bir kanaat var. Ancak sonuçlarım, gerçeklerin, doğrulanmış bilgilerin ve İsrail siyasi elitinde yaşanan süreçlerin doğrudan katılımcılarının verdiği bilgilerin derinlemesine analizine dayanıyor. Açık konuşalım. Jeopolitikte, büyük ticarette olduğu gibi, duygular değil, çıkarlar belirleyici rol oynar. İsrail'de sözde "Ermeni soykırımı"nın tanınması meselesi etrafında yaşananlar da bir gerçeği bir kez daha doğruladı: Azerbaycan-İsrail ilişkileri çok ciddi bir sınavdan geçti. Ve anlaşıldı ki, bu ilişkiler o kadar sağlam ki, hiçbir faktör onları sarsamaz. İsrail hükümetinin neden bu konuyu gündeme getirdiğini hatırlayalım. Aslında, bu adımın önceden Azerbaycan ile hiçbir ilgisi yoktu. Bu, yalnızca İsrail liderliğinin Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın açıklamalarına cevap vermek amacıyla attığı bir adımdı. İsrail'de Bakü'nün durumu doğru değerlendireceği düşünülüyordu. Bununla birlikte, mesele hem Azerbaycan için, hem İsrail'de yaşayan Azerbaycan kökenli Yahudiler, hem de Azerbaycan'daki Yahudi cemaati için son derece hassastı.
İsrailli sivil toplum aktivistleri Pavel Yelizarov liderliğinde ve Yahudi cemaati temsilcileri inisiyatif alarak Knesset'e ve hükümete başvurduktan sonra, İsrail siyasetçileri bu meselenin ne kadar hassas olduğunu hemen anladılar. Bu konunun en yakın ve güvenilir ortaklarından biri olan Azerbaycan'ın duygularına dokunduğunu anladılar."
Siyaset bilimciye göre, mevcut durumu doğru değerlendiren İsrail hükümeti ve Knesset, ortağına saygı göstererek süreci operatif bir şekilde durdurdu ve meseleyi tamamen dondurdu:
"Şu anda bu girişim engellenmiş durumda ve ilerletilmesi öngörülmüyor. İsrail'in siyasi sistemi bu kararla olgunluğunu ve stratejik çıkarlar uğruna zamanında doğru kararlar alma yeteneğini gösterdi. Azerbaycan, İsrail için güvenilir bir ortak, önemli bir petrol tedarikçisi ve güvenlik alanında temel müttefiklerden biridir. Bu nedenle karşılıklı güvenin korunması temel öncelik olarak kabul edildi. Bununla birlikte, gerçeği de göz önünde bulundurmak gerekir. İsrail bir başkanlık cumhuriyeti değil, bir parlamenter cumhuriyettir. Burada hükümet tüm kararları tek başına almaz. Son söz her zaman Knesset'e aittir. İşte bu yüzden bu konuya gelecekte asla geri dönülmeyeceğini yüzde yüz kesinlikle söylemek mümkün değildir. İsrail'de yakın zamanda parlamento seçimleri yapılacak. Seçim sonuçlarının nasıl olacağını, yeni hükümetin veya yeni çağrı Knessetin bu konuya hangi pozisyondan yaklaşacağını şimdiden tahmin etmek mümkün değildir. Eğer mevcut iktidar koalisyonu iktidarda kalırsa, büyük olasılıkla bu konu en uzak rafta kalacaktır. Çünkü mevcut iktidar bu konudan gerekli sonuçları zaten çıkarmıştır. Ancak iktidar değişikliği olursa, muhalefet bu girişimi yeniden bakanlıklar aracılığıyla gündeme getirebilir veya parlamentoda tartışmaya açabilir. İsrail'de iç siyasi süreçler her zaman dinamik bir karaktere sahiptir."
İ.Roytapel, bu olaydan çıkarılan temel sonucun genel olarak olumlu olduğunu vurguladı:
"Tel Aviv'in adımları, Bakü'nün tepkisi, Yahudi cemaatinin aktifliği ve İsrail hükümetinin sonraki kararları, Azerbaycan-İsrail ilişkilerinin derin, olgun ve gerçekten stratejik bir karaktere sahip olduğunu gösterdi.
Bu zorlu sınavdan her iki taraf da onurla çıktı. İsrail, Azerbaycan'ın endişesini zamanında duydu, tartışmalı girişimi engelledi ve Azerbaycan ile İsrail arasındaki dostluğun kağıt üzerinde yazılı beyanatlardan ibaret olmadığını gösterdi. Bu ilişkiler, herhangi bir jeopolitik sınava dayanabilecek gerçek bir stratejik ortaklıktır."
