Efsanevi yönetmen Sergio Leone'nin 1966 yılında çektiği “İyi, Kötü ve Çirkin” (The Good, the Bad and the Ugly) filmi, dünya sinemasında üç farklı karakterin çatışmasını simgeleyen en meşhur ekran eserlerinden biri olarak kabul edilir. Filmde “iyi”, “kötü” ve “çirkin” karakterleri sadece bireysel özellikleri değil, aynı zamanda birbirine zıt çıkarları da temsil etmektedir.
Modern.az hatırlatır ki, “İyi, Kötü ve Çirkin” filmi 1862 yılında ABD'de İç Savaş döneminde cereyan eden olayları konu alır ve 3 suçlunun savaş fonunda kaybolmuş altın hazinesini bulma çabalarını tasvir eder.
Ekran eserinin ana teması, savaş sırasında insanın gerçek karakterinin ortaya konulmasıdır. Her 3 kahraman açgözlü birer katildir, ancak savaşa nasıl tepki verdikleri, onları ahlak kodunu farklılaştıran temel faktördür.
“İyi” savaşın anlamsızlığını ve gaddarlığını görmeye başlar ve etrafındaki ölümlerden gerçekten etkilenir.
“Kötü” savaşı suiistimal eder. O, yolsuzluk operasyonu yapar, savaş esirlerini soyar ve işkence eder. Hazinenin yerini ortaya çıkarmak için her yola başvurur.
“Çirkin” ise savaşa çok önem vermez. O, sadece savaşı kendisi ile hazine arasında bir engel olarak görür.
Bu benzetme, 7 Haziran'da Ermenistan'da yapılacak parlamento seçimlerine de belirli bir anlamda uymaktadır. Ermenistan'ın siyasi sahnesinde de üç farklı yaklaşım, üç farklı siyasi çizgi karşı karşıya durmaktadır. Onları şartlı olarak “iyi”, “kötü” ve “çirkin” karakterleriyle karşılaştırmak mümkündür.
“İYİ”: Rasyonel Yaklaşım Arayan Nikol Paşinyan
Seçim sürecinde şartlı olarak “iyi” karakterine en çok yakın olan figür, mevcut başbakan Nikol Paşinyan olarak kabul edilebilir. Ancak burada “iyi” kavramı mutlak anlamda kullanılmamaktadır. Daha çok rasyonel ve gerçekleri dikkate almaya çalışan bir siyasetçi olarak değerlendirilebilir.
Paşinyan, son yıllarda bölgedeki yeni jeopolitik gerçekleri kabul etmeye mecbur kalan bir siyasetçi olarak öne çıkmaktadır. O, Azerbaycan ile ilişkilerin normalleştirilmesi ve barış anlaşmasının elde edilmesi yönünde adımlar atmaya çalışmaktadır. Bu adımlar Ermenistan toplumunda tek anlamlı karşılanmasa da, siyasi açıdan alternatifsiz görünen bir yaklaşım olarak sunulmaktadır.
En dikkat çekici nokta ise Paşinyan'ın önceki dönemlerde dile getirdiği bazı sorumsuz açıklamalardan ders çıkarmasıdır. Vaktiyle arkasında duramadığı beyanatların Ermenistan için ağır sonuçlara yol açtığını gören başbakan, şimdi daha ihtiyatlı ve ölçülü bir retoriğe öncelik vermektedir. Bu yaklaşım, onu radikal ve revanşist çevrelerden ayıran temel özelliklerden biridir.
“KÖTÜ”: Milyarder Samvel Karapetyan
Seçim sahnesinde “kötü” karakterine daha çok uyan figür ise, üç ülkenin — Büyük Britanya, Rusya ve Ermenistan pasaportunu taşıyan iş adamı Samvel Karapetyan olarak sunulmaktadır.
Karapetyan, uzun yıllardır Rusya'da iş faaliyetleriyle meşgul olmuş ve büyük bir servet toplamıştır. Onun zenginleşme sürecinin şeffaf olmadığı, yolsuzluk ve çeşitli mali şemalarla ilgili iddiaların varlığı sıkça tartışılmaktadır. Aynı zamanda, Kremlin'in siyasi çevreleriyle yakın ilişkilere sahip olduğu yönündeki görüşler yaygınlaşmıştır.
Bu bağlamda Karapetyan'ın seçime katılması, sadece iç siyasi bir süreç olarak değil, aynı zamanda Moskova'nın Ermenistan siyasetinde rövanş elde etme girişimi olarak değerlendirilmektedir. Rusya'nın bölgedeki konumunu koruma ve seçim sonuçlarını etkileme isteği, Ermenistan içinde siyasi dengeyi değiştirebilecek temel risklerden biri olarak kabul edilmektedir.
Böyle bir figürün iktidara gelme girişimi, Ermenistan'ın siyasi rotasını yeniden önceki bağımlılık modeline döndürebilir ve bölgede istikrara ek tehditler oluşturabilir.
“ÇİRKİN”: Başarısız Ayrılıkçı ve Revanşist Robert Koçaryan
Seçim sürecinde en sert ve radikal pozisyonu ise Karabağ ayrılıkçılarının eski lideri, Ermenistan'ın eski cumhurbaşkanı Robert Koçaryan temsil etmektedir. Onu şartlı olarak “çirkin” karakteriyle karşılaştırmak mümkündür.
Koçaryan, uzun yıllar ayrılıkçı ideolojinin temel figürlerinden biri olarak tanınmıştır. Onun siyasi faaliyetlerinin büyük bir kısmı çatışma ve karşıtlık üzerine kurulmuştur. Bugün de o, bölgede barış sürecine şüpheyle yaklaşan ve revanşist retorikle konuşan temel siyasi figürlerden biri olarak kabul edilmektedir.
Koçaryan'ın yeniden siyasi sahneye dönüşü, Ermenistan için yeni riskler yaratabilir. Onun liderlik ettiği siyasi çizgi, ülkeyi yeniden jeopolitik çatışmaların merkezine çekme potansiyeline sahiptir. Böyle bir senaryo, Ermenistan'ın bölgede istikrarlı ve pragmatik bir siyaset yürütme imkanlarını daha da kısıtlayabilir.
Koçaryan gibi figürlerin Ermenistan yönetimine dönmesi, barış sürecini yavaşlatmak veya tamamen durdurmak, müzakere sürecine ek zorluklar yaratmak ve çatışma retoriğini güçlendirmek yönünde bir adım olabilir.
7 Haziran parlamento seçimleri, Ermenistan için sadece iç siyasi bir yarış değil, aynı zamanda ülkenin gelecekteki jeopolitik yöneliminin belirlenmesi açısından kritik bir aşama olarak kabul edilmektedir. Bu seçimlerde hangi gücün galip gelmesinden bağımsız olarak, bölgede oluşmuş yeni gerçekler değişmez olarak kalmaktadır.
Azerbaycan için temel öncelik, kendi milli çıkarlarının sağlanması ve uluslararası hukuka dayalı konumunun korunmasıdır. Seçim sonuçları ne olursa olsun, resmi Bakü kendi hakkını temin etmek yönündeki siyasetini sürdürecek ve bölgede sürdürülebilir barışın sağlanması için konumundan geri çekilmeyecektir. Bu, ilk olarak Azerbaycan'ın toprak bütünlüğünün tanınmasıyla ilgili Ermenistan Anayasası'nın preambülünde Bağımsızlık Bildirgesi'ne yapılan atfın kaldırılması, Avrupa Birliği Gözlem Misyonu'nun bölgeden çıkarılması ve Zengezur koridorunun tam olarak açılmasından ibarettir.
Sergio Leone'nin ölümsüz filminin final sahnesinde olduğu gibi, asıl mesele sadece karakterlerin kimliği değil, sonucun kime üstünlük kazandırmasıyla ilgilidir. Ermenistan'daki parlamento seçimlerinde de aynı soru biraz daha farklı bir şekilde yankılanmaktadır: ülke rasyonel gerçekleri mi seçecek, yoksa eski revanşist hırsların rehinesi mi olacak?
