اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، سیاست جدید «انزوای اقتصادی» علیه ایران را اعلام کرده است. تحریمهایی که واشنگتن آماده اعمال آنهاست، نه تنها نهادها و شرکتهای دولتی ایران را هدف قرار میدهد، بلکه ممکن است کشورهای خارجی و شرکتهایی را که با ایران روابط تجاری و مالی دارند نیز هدف قرار دهد. این نشاندهنده قصد آمریکا برای افزایش فشار اقتصادی بر تهران در مقیاس وسیعتر است.
به گفته بسنت، هدف محدود کردن فرصتهای مالی و تجاری بینالمللی ایران، دشوار کردن دسترسی آن به منابع درآمد و تأثیرگذاری بر سیاستهای تهران از طریق فشار اقتصادی است. اما طرف ایرانی اعلام کرده است که این اقدامات را بیپاسخ نخواهد گذاشت. تهران معتقد است که از آنجا که سالهاست تحت تحریم زندگی میکند، محدودیتهای جدید نمیتواند کشور را به آسانی گذشته تضعیف کند.
بنابراین، مسئله تنها یک رویارویی جدید تحریمی بین آمریکا و ایران نیست. در اینجا، چگونگی ادامه روابط اقتصادی چین، روسیه، ترکیه و سایر کشورها با ایران، و همچنین میزان اثربخشی سیاست «انزوای اقتصادی» واشنگتن، به یکی از سوالات اصلی تبدیل میشود.
در همین رابطه، توفیق عباسوف، کارشناس علوم سیاسی، به Modern.az اظهار داشت:
"در سیاست کنونی آمریکا عناصر زیگزاگی دیده میشود. این بیشتر نشاندهنده یک معضل جدی است که قدرتمندترین کشور جهان با آن روبروست. از آنجا که آمریکا نتوانسته به اهداف خود در میدان نظامی به طور کامل دست یابد، رئیسجمهور دونالد ترامپ اکنون بازوی مالی-اقتصادی فشار را برجسته میکند.
اظهارات تند اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، نیز بخشی از این سیاست است. اما دشوار است بگوییم که این تهدیدها تأثیر جدی بر ایران گذاشته است. ایران تا حدودی ابتکار عمل را به دست گرفته است. حملات به پایگاههای آمریکا در اردن پیام مهمی برای تهران بود: ایران دیگر تنها طرف مدافع نیست، بلکه توانایی حمله نیز دارد و میتواند اهداف نظامی آمریکا در منطقه را هدف قرار دهد. در زمینه اقتصادی نیز، تحریمهای جدید تفاوت جدی با تحریمهای قبلی برای ایران ندارند. ایران تقریباً نیم قرن است که تحت تحریم زندگی میکند و مکانیزمهای اقتصادی متناسب با آن را شکل داده است. البته، تحریمها باعث تضعیف ریال و مشکلات اقتصادی میشوند، اما گفتن اینکه ایران را به فروپاشی اقتصادی یا وضعیت ورشکستگی کشانده است، صحیح نیست. این کشور دارای بازار داخلی بزرگ، ظرفیتهای تولید محلی و روابط تجاری با کشورهای همسایه است.
ایران همچنین با همکاری با چین، روسیه و سایر کشورها، تا حدودی خلاءهای ناشی از تحریمها را جبران میکند. به ویژه، همکاری با چین در زمینه انرژی و فناوری یک ستون اقتصادی مهم برای تهران است. «اقتصاد مقاومتی» که ایران در طول سالها شکل داده است، مقاومت آن را در برابر تحریمها افزایش داده است. عامل دیگری که وضعیت را برای آمریکا دشوار میکند، نیاز به بازسازی منابع نظامی است. کاهش ذخایر موشکی و زمانبر بودن تولید جدید، توانایی مانور واشنگتن را محدود میکند. انتخابات میاندورهای پیش رو نیز فشار سیاسی اضافی بر دولت وارد میکند. از این منظر، تهدید ایران با تحریمهای جدید توسط اسکات بسنت ممکن است به اندازه گذشته ابزار فشار مؤثری برای تهران نباشد. برعکس، این اظهارات تند، محدودیتها و معضلاتی را که آمریکا در مسئله ایران با آن روبروست، نشان میدهد. ایران کشوری است که با تحریمهای طولانیمدت سازگار شده، روابط اقتصادی جایگزین برقرار کرده و تواناییهای نظامی خود را توسعه داده است. بنابراین، تضعیف یا خلع سلاح ایران در کوتاهمدت توسط تحریمهای جدید واقعبینانه به نظر نمیرسد."
نجات رستم
