موضوع ترکیه همیشه با حساسیت خاصی در جامعه و رسانه های آذربایجان مورد توجه قرار گرفته است. زیرا روابط بین آذربایجان و ترکیه در چارچوب روابط عادی بین دولتی نمی گنجد. اساس روابط بین دو کشور برادری است که توسط تاریخ مشترک، فرهنگ مشترک، زبان مشترک، ارزش های معنوی مشترک و مهمتر از همه سرنوشت مشترک ایجاد شده است.
سال هاست که در آذربایجان و ترکیه، عبارت "یک ملت، دو دولت" به عنوان یکی از ستون های اصلی سیاست واقعی و روابط عمومی پذیرفته شده است. در جامعه آذربایجان، منافع ترکیه به عنوان منافع ملی آذربایجان معرفی می شود. امنیت، قدرت منطقه ای، نفوذ بین المللی و موفقیت های ترکیه با دقت زیادی در آذربایجان دنبال و حمایت می شود.
نمونه های متعددی از این وجود دارد. حمایت سیاسی و معنوی ترکیه از آذربایجان در طول جنگ قره باغ توسط مردم آذربایجان بسیار مورد تقدیر قرار گرفت. در عین حال، مشکلات ترکیه نیز به عنوان یک مسئله ملی در آذربایجان مورد بحث قرار گرفت. فشارهای بین المللی علیه ترکیه، تهدیدات تروریستی، حملات سیاسی و خطرات منطقه ای به طور گسترده در رسانه های آذربایجان پوشش داده شد و این مسائل از دیدگاه کشور برادر مورد بررسی قرار گرفت.
مواضع مغایر با منافع دولتی ترکیه تقریباً هرگز در رسانه های آذربایجان مورد حمایت قرار نگرفته است. برعکس، فعالیت های جدی در جهت توضیح، دفاع و نشان دادن حقانیت موضع ترکیه در عرصه بین المللی انجام شده است. این رویکرد به بخشی از تفکر عمومی نیز تبدیل شده است.
اگر می گوییم برادری آذربایجان و ترکیه در سراسر جهان بی نظیر است، باید نتایج عملی نیز داشته باشد. نگرش جامعه آذربایجان نسبت به ترکیه دقیقاً همین است. موفقیت ترکیه به عنوان موفقیت آذربایجان تلقی می شود. تهدیدات علیه ترکیه در آذربایجان نگرانی ایجاد می کند. تقویت ترکیه یک مزیت استراتژیک برای آذربایجان محسوب می شود.
اما در پس زمینه همه اینها، رفتار برخی محافل در ترکیه سوالاتی را ایجاد می کند. در سال های اخیر، در برخی رسانه ها، در سخنرانی های برخی ستون نویسان و در اظهارات برخی محافل سیاسی، نگرش منفی سیستماتیک نسبت به آذربایجان احساس می شود. این نگرش گاهی آشکار و گاهی غیرمستقیم خود را نشان می دهد.
به عنوان مثال، در مقاله بارچین یینانچ در پورتال T24 در مورد انتخابات ارمنستان و روابط آنکارا-ایروان، موضع آذربایجان به عنوان عاملی موثر بر تصمیمات ترکیه معرفی می شود و روابط آنکارا-باکو به موضوع بحث تبدیل می شود. این مقاله به طور ویژه بر نقش آذربایجان در فرآیندهای منطقه ای تأکید می کند و به اهمیت موضع باکو در سیاست ارمنستان ترکیه توجه می کند.
البته هر روزنامه نگاری می تواند دیدگاه متفاوتی داشته باشد. این نیز از الزامات دموکراسی است. اما مشکل در تصویر کلی است که در برخی محافل سعی در شکل گیری آن علیه آذربایجان می شود. تصویری ایجاد می شود که گویا آذربایجان مانعی در برابر ترکیه است، گویا آنکارا نمی تواند آزادانه در منطقه حرکت کند، و باکو منبع همه مشکلات است.
این رویکرد تصادفی به نظر نمی رسد. زیرا مشاهده می شود که همین محافل در زمان های مختلف کمپین هایی را علیه آذربایجان در موضوعات مختلف انجام داده اند. یک روز مسئله اسرائیل برجسته می شود. زمان دیگری اتهاماتی از طریق روابط با ارمنستان مطرح می شود. سپس موضوع دیگری پیدا می شود و دوباره آذربایجان هدف قرار می گیرد.
هدف این رویکردها که می خواهند به نفوذ آذربایجان در جامعه ترکیه ضربه بزنند چیست؟ باید به طور جدی به این سوال فکر کرد. زیرا به وضوح دیده می شود که نیروهایی که می خواهند آذربایجان را تضعیف کنند، در واقع می خواهند اتحاد استراتژیک ترکیه و آذربایجان را تضعیف کنند.
ارتباط جدی بین هدف قرار دادن آذربایجان و هدف قرار دادن ترکیه وجود دارد. زیرا اتحاد استراتژیک بین باکو و آنکارا امروز موفق ترین مدل ادغام جهان ترک است. با تضعیف این مدل، همکاری کشورهای ترک در منطقه نیز آسیب می بیند.
نکته قابل توجه دیگر این است که همین محافل به افزایش نفوذ ترکیه در آسیای مرکزی نیز به طور یکسان نگاه نمی کنند. وقتی ترکیه به قزاقستان نزدیک می شود، انتقادات شروع می شود. وقتی ترکیه روابط خود را با ازبکستان توسعه می دهد، نگرانی ابراز می شود. تقویت سازمان کشورهای ترک در برخی محافل به وضوح تحریک ایجاد می کند.
در اینجا یک رویکرد ژئوپلیتیکی بزرگتر وجود دارد. نیروهایی که از ایده ادغام جهان ترک نگران هستند، سعی می کنند این روند را تحت بهانه های مختلف تضعیف کنند.
آذربایجان یکی از اهداف اصلی آنهاست. زیرا آذربایجان نزدیکترین متحد ترکیه است. پس از پیروزی قره باغ، وزن استراتژیک این اتحاد بیشتر شده است. پروژه های انرژی، همکاری در صنعت دفاعی، کریدورهای حمل و نقل و مسائل امنیت منطقه ای خط باکو-آنکارا را بیشتر تقویت کرده است.
در چنین شرایطی، اتهامات بی اساس، تفسیرهای مغرضانه و ارائه های یکجانبه در مورد آذربایجان به منافع خود ترکیه نیز ضربه می زند.
جالب ترین سوال این است که آیا همه در ترکیه این وضعیت را می بینند؟ آیا نهادهای دولتی، محافل سیاسی و مسئولان این روند را مشاهده نمی کنند؟ اگر مشاهده می کنند، چرا از آن جلوگیری نمی شود؟
اگر از آن جلوگیری نمی شود، در این صورت احتمالات دیگری نیز مطرح می شود. ممکن است برخی نیروها به ادامه این لفاظی علاقه مند باشند. ممکن است تقویت روابط آذربایجان و ترکیه با برنامه های ژئوپلیتیکی برخی محافل سازگار نباشد.
اما یک حقیقت تغییر نمی کند. مردم آذربایجان ترکیه را برادر خود می دانند. رسانه های آذربایجان به مسائل ترکیه حساس هستند. جامعه آذربایجان منافع ترکیه را منافع خود می داند.
در مقابل این رابطه، انجام کمپین های مغرضانه علیه آذربایجان نه با روح برادری و نه با مفهوم مشارکت استراتژیک سازگار است.
روابط بین ترکیه و آذربایجان روابط برادرانه ای است که ریشه در قرن ها دارد. هدف کسانی که سعی در آسیب رساندن به این روابط دارند هر چه باشد، فعالیت های آنها نمی تواند به آذربایجان، ترکیه و یا به طور کلی به جهان ترک سودی برساند. برعکس، این فعالیت ها به منافع کسانی خدمت می کند که با تقویت جهان ترک مخالف هستند.
به همین دلیل، هم در آذربایجان و هم در ترکیه، مردم باید در برابر چنین تلاش هایی هوشیار باشند. حفظ روابط برادرانه مسئولیت مشترک هر دو ملت است. آذربایجان سال هاست که این کار را انجام می دهد. ترکیه نیز باید این حساسیت را عمیق تر درک کند. زیرا پیوندهای بین باکو و آنکارا یکی از ستون های اصلی است که آینده کل جهان ترک را نیز تعیین می کند.
النور امیروف
