در حالی که روند تعیین مرز بین آذربایجان و ارمنستان ادامه دارد، بحثها در مورد روستاهای محصور (اکسکلاو) دوباره به دستور کار بازگشته است. مشاهده میشود که رهبری ارمنستان از ادعای خود در مورد روستای باشکند واقع در منطقه شینیخ شهرستان گدابیگ عقبنشینی نکرده است. نخستوزیر نیکول پاشینیان در نقشهای که در آستانه انتخابات پارلمانی به نمایش گذاشت، باشکند را که ارمنستان آن را "آرتسواشن" مینامد، به عنوان بخشی از قلمرو کشورش معرفی کرد.
علاوه بر این، در نقشه پاشینیان، نشان دادن کرکی نخجوان و سه روستای دیگر اشغالی قزاق به عنوان بخشی از قلمرو ارمنستان و نه به عنوان اکسکلاو آذربایجان، سوالاتی را ایجاد میکند. لازم به ذکر است که پاشینیان در طول کمپین انتخاباتی خود نیز با بیان اینکه مسئله باشکند در دستور کار باقی مانده است، تأکید کرد که تبادل متقابل انکلاوها یکی از گزینههای ممکن است.
المار ممدیاروف، وزیر امور خارجه سابق، در اظهاراتی به Modern.az گفت که مسئله انکلاوها همیشه در دستور کار بوده است:
«مسئله انکلاوها زمانی که من وزیر بودم نیز در دستور کار بود. با وجود اینکه 20 درصد از سرزمینهای ما تحت اشغال بود، ما با روسای مشترک و همچنین ارمنستان به مسئله انکلاوها میپرداختیم. روسای مشترک فقط میگفتند که پس از آزادسازی سرزمینهای اشغالی، این مسئله بررسی خواهد شد. من هیچ شکی ندارم که این مسئله هنوز در دستور کار است. در دیپلماسی، تبادل متقابل سرزمینها و روستاها امکانپذیر است. این نیز یکی از موضوعات تعیین مرز است و احتمالاً این مسئله در حال بحث است. زمین با زمین متفاوت است، یعنی یک زمین ممکن است جنگلی باشد و دیگری برای کشاورزی مناسب. این مسائل در سطح کارشناسان مورد بحث قرار میگیرد. اگر آذربایجان تمایل داشته باشد و طرف ارمنی حسن نیت داشته باشد، حل این مسئله امکانپذیر است.»
وزیر سابق تأکید کرد که برای حل مسئله انکلاوها (اکسکلاوها) باید نکات زیادی مورد بحث و روشنسازی قرار گیرد:
«مسئله چگونگی برقراری ارتباط با انکلاوها نیز مطرح خواهد شد. اولاً، جادهها باید ساخته شوند و سپس امنیت آنها تأمین شود. از آنجایی که جادههای ساخته شده از قلمرو کشور دیگری عبور میکنند، نمیتوانید برای امنیت آنها نیرو اعزام کنید، خواهند گفت که این اشغال است. به طور خلاصه، با وجود نکات زیاد، حل این مسئله امکانپذیر است.»
به گفته الهان شاهیناوغلو، تحلیلگر سیاسی، نیکول پاشینیان خود به طور شفاهی با خواستههای مربوط به انکلاوها موافقت کرده است:
«نباید به نقشه تهیه شده توسط پاشینیان زیاد توجه کرد. آن نقشه برای جلب آرای ارامنه در طول کمپین انتخاباتی بود. بنابراین، واقعیت متفاوت است. طبیعتاً مسئله انکلاوها باید حل شود، ما روستاهای خود را مطالبه میکنیم. پاشینیان نیز به این موضوع به طور شفاهی رضایت دارد. پاشینیان به احتمال زیاد از این میترسید که در صورت نشان دادن انکلاوها در نقشه، رأی از دست بدهد. در واقع، آذربایجان با بازگرداندن روستاهای خود مخالف نیست.»
کارشناس تأکید کرد که صرفاً، در وهله اول باید تغییرات قانون اساسی صورت گیرد:
«مخالفتی با بازگرداندن روستاها وجود ندارد. این مسئله در آینده در روند تعیین مرزها حل خواهد شد. نیاز به امضای توافقنامه صلح و آغاز ساخت جاده TRIPP وجود دارد. به موازات آن، فرآیندهای بازگرداندن روستاها، تعیین مرز و علامتگذاری مرزها در حال انجام است. مهم این است که اکثریت ارامنه به تقویت روابط با آذربایجان و ترکیه رأی دادند. کسانی که به افرادی مانند ساموئل کاراپتیان، روبرت کوچاریان رأی دادند، طرفدار دشمنی با آذربایجان و ترکیه هستند. نمیتوان گفت که تمام جامعه ارمنی واقعیت را پذیرفته است. تعداد ارامنه ای که واقعیت را نمیپذیرند نیز کم نیست. به هر حال، پاشینیان در انتخابات پیروز شده و به تنهایی دولت تشکیل خواهد داد. این بدان معناست که مذاکرات صلح با آذربایجان ادامه خواهد یافت. مسائل ذکر شده نیز به موازات آن مورد بحث قرار خواهند گرفت.
لازم به یادآوری است که در حال حاضر 4 روستای آذربایجان تحت اشغال باقی مانده است: یوخاری اسکیپارا، بارخودارلی، سوفولو از قزاق و روستای کرکی از شهرستان سدرک جمهوری خودمختار نخجوان. آنها از هر طرف توسط قلمرو ارمنستان احاطه شدهاند.
این روستاها برای آذربایجان اکسکلاو و برای ارمنستان انکلاو هستند.
یوخاری اسکیپارا 860 هکتار، سوفولو 439 هکتار و بارخودارلی 320 هکتار مساحت دارند. هر سه سکونتگاه در سال 1992 اشغال شدند.
روستای کرکی در ژانویه 1990 توسط ارامنه اشغال شد. مساحت روستا 19 کیلومتر مربع است.
