Avqustun 23-24-də Prezident İlham Əliyevin Özbəkistana dövlət səfəri Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin strateji tərəfdaşlıq səviyyəsində inkişafının növbəti mühüm mərhələsi kimi qiymətləndirilə bilər. Səfər çərçivəsində keçirilən görüşlər və əldə olunan razılaşmalar yalnız siyasi və iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi baxımından deyil, humanitar, elm və təhsil sahələrində əməkdaşlığın yeni məzmunla zənginləşdirilməsi baxımından da əhəmiyyətlidir. Çünki iki ölkə arasında münasibətlərin dayanıqlılığını təmin edən əsas amillərdən biri xalqlar arasında humanitar bağların, xüsusilə gənc nəsil arasında qarşılıqlı əlaqələrin gücləndirilməsidir.
Bu fikirləri Modern.az-a açıqlamasında Milli Məclisin Elm və təhsil komitəsinin üzvü Vasif Qafarov deyib.
O qeyd edib ki, Azərbaycan və Özbəkistan arasında ali təhsil sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi ilk növbədə universitetlər arasında birbaşa əlaqələrin dərinləşməsinə, birgə təhsil və elmi layihələrin həyata keçirilməsinə imkan yarada bilər.
"Bu baxımdan ikili diplom proqramlarının genişləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Belə proqramlar tələbəyə iki ölkənin ali təhsil sistemindən yararlanmaq, müxtəlif akademik mühitlərdə təhsil almaq və nəticədə hər iki tərəfin tanıdığı diplom əldə etmək imkanı verəcək. Eyni zamanda universitetlər arasında akademik inteqrasiyanı gücləndirəcək və təhsil proqramlarının qarşılıqlı uyğunlaşdırılmasına şərait yaradacaq.
İkili diplom mexanizminin xüsusilə mühəndislik, informasiya texnologiyaları, iqtisadiyyat, logistika, enerji, kənd təsərrüfatı, nəqliyyat və beynəlxalq münasibətlər kimi strateji sahələrdə genişləndirilməsi daha böyük nəticələr verə bilər. Çünki Azərbaycan və Özbəkistanın iqtisadi inkişaf prioritetlərində bir sıra oxşarlıqlar mövcuddur. Bu isə universitetlər arasında əməkdaşlığın yalnız akademik xarakter daşımamasına, əmək bazarının real ehtiyaclarına cavab verən kadr hazırlığına yönəlməsinə imkan yaradır".
Deputat həmçinin vurğulayıb ki, tələbə mübadiləsi proqramlarının genişləndirilməsi də bu prosesin mühüm istiqamətlərindən biridir:
"Tələbə mobilliyi yalnız bir ölkədən digərinə təhsil məqsədilə səfər etmək anlamına gəlmir. Bu, eyni zamanda gənclərin digər ölkənin cəmiyyətini, mədəniyyətini, tarixini və düşüncə tərzini daha yaxından tanımasına şərait yaradır. Azərbaycanlı tələbənin Özbəkistanda, özbək tələbənin isə Azərbaycanda təhsil alması gələcəkdə iki ölkə arasında əlaqələrin müxtəlif sahələrində fəaliyyət göstərəcək yeni nəsil mütəxəssislərin formalaşmasına xidmət edə bilər.
Son illərdə Azərbaycan və Özbəkistan arasında münasibətlərin sürətlə inkişaf etməsi təhsil əlaqələrinin də daha sistemli xarakter alması üçün əlverişli zəmin yaradıb. Qarşılıqlı səfərlərin, forumların, elmi tədbirlərin və universitetlərarası əlaqələrin artması tələbə mobilliyinin genişlənməsinə müsbət təsir göstərə bilər. Burada əsas məqsəd mübadilə proqramlarını ayrı-ayrı layihələr səviyyəsindən çıxararaq davamlı və institusional mexanizmə çevirməkdir".
V.Qafarov onu da əlavə edib ki, növbəti mərhələdə ən perspektivli istiqamətlərdən biri birgə tədqiqat mərkəzlərinin və elmi laboratoriyaların yaradılması ola bilər:
"Azərbaycan və Özbəkistanın ümumi maraq kəsb edən sahələr üzrə alimlərinin bir araya gətirilməsi həm elmi potensialın artırılmasına, həm də yeni texnologiyaların tətbiqinə imkan verər. Xüsusilə süni intellekt, rəqəmsallaşma, enerji texnologiyaları, su ehtiyatlarının idarə olunması, kənd təsərrüfatı, nəqliyyat-logistika və iqlim dəyişiklikləri kimi istiqamətlərdə birgə elmi layihələr mühüm nəticələr verə bilər.
Bununla yanaşı, əməkdaşlığın yalnız tələbə mübadiləsi ilə məhdudlaşmaması vacibdir. Müəllim və professor mübadiləsinin genişləndirilməsi, birgə magistr və doktorantura proqramlarının yaradılması, elmi nəşrlərin və tədqiqat nəticələrinin qarşılıqlı paylaşılması Azərbaycan və Özbəkistanın ali təhsil sistemləri arasında daha dərin inteqrasiyaya şərait yarada bilər. Bu istiqamətdə rəqəmsal təhsil imkanlarından istifadə də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Birgə onlayn kursların və virtual elmi platformaların yaradılması daha çox sayda tələbə və tədqiqatçının prosesə qoşulmasına imkan verə bilər".
Deputatın sözlərinə görə, Azərbaycan və Özbəkistanın tarixi, mədəni və dil baxımından yaxınlığı da təhsil əməkdaşlığının inkişafı üçün mühüm üstünlükdür:
"Bu yaxınlıq tələbələrin bir-birinin ölkəsinə uyğunlaşmasını asanlaşdırır və qarşılıqlı akademik mübadilənin sosial əsaslarını gücləndirir. Məhz buna görə də təhsil sahəsində qurulan əlaqələr uzunmüddətli perspektivdə yalnız universitetlərarası əməkdaşlıq deyil, iki ölkənin cəmiyyətləri arasında daha möhkəm humanitar körpülərin formalaşmasına xidmət edir.
Ümumilikdə, Prezident İlham Əliyevin Özbəkistana dövlət səfəri çərçivəsində münasibətlərin müxtəlif istiqamətlər üzrə inkişaf etdirilməsi ilə bağlı verilən mesajlar Azərbaycan-Özbəkistan tərəfdaşlığının kompleks xarakter daşıdığını bir daha göstərir. Təhsil və elm bu tərəfdaşlığın gələcəyə hesablanmış ən mühüm istiqamətlərindən biri olmalıdır. Çünki bu gün universitetlərdə qurulan əlaqələr sabah iki ölkənin dövlət idarəçiliyində, biznesində, elmində, diplomatiyasında və digər sahələrində fəaliyyət göstərəcək mütəxəssislər arasında qarşılıqlı etimadın əsasını formalaşdırır.
Bu baxımdan ikili diplom proqramlarının, tələbə və müəllim mübadiləsinin, birgə elmi tədqiqatların və doktorantura layihələrinin genişləndirilməsi Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinə yeni intellektual və institusional dinamizm gətirə bilər. Ən əsası isə bu əməkdaşlıq iki ölkənin strateji tərəfdaşlığını yalnız bu günün siyasi və iqtisadi gündəliyi ilə deyil, gələcəyin insan kapitalı və bilik iqtisadiyyatı ilə də möhkəmləndirə bilər", - deyə V.Qafarov fikrini tamamlayıb.
