همکاری سه جانبه احتمالی در زمینه صنایع دفاعی بین آذربایجان، ترکیه و اوکراین در روزهای اخیر به یکی از موضوعات مورد توجه در دستور کار بین المللی تبدیل شده است. پیام های ولودیمیر زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین در این راستا، بحث ها را در مورد زمینه هایی که همکاری می تواند پوشش دهد، قابلیت های مکمل طرفین و تأثیرات احتمالی آن بر معماری امنیت منطقه ای تشدید کرده است. به گفته کارشناسان، صحبت فقط از تولید سلاح نیست، بلکه از ترکیب فناوری ها، تجربه رزمی و پتانسیل صنایع دفاعی است که جنگ های مدرن دیکته می کنند.
استانیسلاو ژلیخوفسکی، تحلیلگر سیاسی اوکراینی، در اظهاراتی به Modern.az گفت که ایده مطرح شده توسط رئیس جمهور ولودیمیر زلنسکی، به احتمال زیاد، به یک پروژه بزرگ دفاعی خاص اشاره نمی کند، بلکه به مسیرهای همکاری اشاره دارد که در آن مزایای اوکراین، ترکیه و آذربایجان مکمل یکدیگر هستند:
“اوکراین در شرایط جنگی تجربه منحصر به فردی در زمینه کاربرد پهپادها، جنگ الکترونیک، فناوری های ضد پهپاد و نوآوری های سریع در میدان نبرد کسب کرده است. ترکیه نیز به یکی از کشورهای پیشرو در جهان در تولید سیستم های بدون سرنشین، سلاح های با دقت بالا و فناوری های دفاعی مدرن تبدیل شده است. آذربایجان نیز هم تجربه عملیاتی غنی از درگیری های مدرن دارد و هم به طور مداوم در توسعه صنایع دفاعی سرمایه گذاری می کند. از این منظر، امیدوارکننده ترین زمینه های همکاری می تواند تولید مشترک پهپادها، سیستم های جنگ الکترونیک و مهمات، نوسازی تجهیزات زرهی، دیجیتالی سازی میدان نبرد و همچنین حفاظت از زیرساخت های حیاتی باشد. در عین حال، تبادل متقابل تجربیات و فناوری های نظامی به دست آمده از جنگ های مدرن با شدت بالا نیز از اهمیت ویژه ای برخوردار است."
به گفته استانیسلاو ژلیخوفسکی، چنین همکاری از نظر استراتژیک علاوه بر تقویت قابلیت های دفاعی هر سه کشور، وابستگی آنها را به تامین کنندگان خارجی سلاح و فناوری نیز کاهش خواهد داد:
“این فرآیند می تواند به تقویت امنیت هم در حوضه دریای سیاه و هم در قفقاز جنوبی کمک کند. زیرا در حال حاضر محیط امنیتی این دو منطقه به طور فزاینده ای به یکدیگر مرتبط می شوند. در آینده نزدیک، امکان مشاهده اجرای پروژه های عملی بیشتر از اظهارات سیاسی پر سر و صدا وجود دارد. برنامه های تولید مشترک، انتقال فناوری، مشارکت های صنعتی، نگهداری و نوسازی تجهیزات نظامی، و همچنین همکاری در زمینه آموزش نظامی و نوآوری های دفاعی، مسیرهایی هستند که می توانند در مدت کوتاهی نتایج واقعی به همراه داشته باشند.”
اوزیر جعفر اف، کارشناس نظامی، نیز خاطرنشان کرد که اساس همکاری دفاعی بین آذربایجان و اوکراین قبل از تهاجم گسترده روسیه گذاشته شده بود و این روابط پس از جنگ 44 روزه میهن بیشتر تشدید شد:
“پس از پایان جنگ قره باغ، وزارت دفاع اوکراین و متخصصان فعال در زمینه صنایع دفاعی به آذربایجان سفر کرده و تجربه جنگ مدرن کشور ما، تاکتیک ها و فناوری های به کار گرفته شده را از نزدیک بررسی کردند. استفاده گسترده و موثر اوکراین از پهپادها در سال های اخیر، و همچنین کاربرد سریع فناوری های جدید، به نوعی نتیجه بهره مندی از تجربه آذربایجان در جنگ 2020 است. اوکراین در حال حاضر در پنجمین سال جنگ، پیشرفت های مهمی در زمینه توسعه موشک های بالستیک نیز به دست آورده و اطلاعات مربوط به آن را پنهان نمی کند.
تشکر ولودیمیر زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین از آذربایجان به دلیل حمایت های بشردوستانه، نشان می دهد که همکاری بین دو کشور تنها به جنبه های بشردوستانه محدود نمی شود. متخصصان آذربایجان و اوکراین در زمینه های صنایع دفاعی، فناوری های نظامی و امنیت همکاری نزدیک دارند و به تبادل تجربیات متقابل می پردازند.
متخصصان اوکراینی به طور منظم به آذربایجان سفر کرده و با وزارت دفاع، شرکت های صنایع دفاعی و سایر نهادهای مربوطه همکاری می کنند. طرف آذربایجانی نیز دانش و تجربه خود را بدون پنهان کاری با شرکای اوکراینی خود به اشتراک می گذارد. این تنها برای اوکراین نیست، بلکه برای هر کسی که به صنایع دفاعی آذربایجان علاقه مند است، صادق است. صحبت از ارائه سلاح یا تجهیزات نظامی نیست، بلکه از به اشتراک گذاشتن تجربه رزمی، رویکردهای تاکتیکی و راه حل های فناورانه است. دو کشور همچنین در زمینه مین زدایی در مناطق آزاد شده، خنثی سازی مهمات منفجر نشده، توسعه سیستم های جدید شناسایی و ضربه، حفاظت از پرسنل، و همچنین فناوری هایی که امکان شناسایی به موقع حملات پهپادها را فراهم می کنند، همکاری می کنند."
به گفته این کارشناس، طرف آذربایجانی در حد امکان از اوکراین حمایت های لازم را به عمل می آورد:
“اوکراین به پتانسیل صنایع دفاعی در آذربایجان علاقه خاصی نشان می دهد. نه تنها در باکو، بلکه شرکت های صنایع دفاعی واقع در مناطق نیز توسط متخصصان اوکراینی مورد بررسی قرار می گیرند و طرف آذربایجانی در زمینه های مورد علاقه، در حد امکان، تمام حمایت های لازم را ارائه می دهد. هنگامی که یوری گوسف، سفیر اوکراین در آذربایجان، در مورد این مسائل درخواست می کند، در بالاترین سطح پذیرفته می شود. در حال حاضر، برخی از نمونه های سلاح و مهمات که به طور مشترک توسط آذربایجان و اوکراین تولید شده اند، در مرحله آزمایش هستند. به همین دلیل، اطلاعات دقیقی در مورد مشخصات فنی آنها ارائه نمی شود. علاوه بر این، در هنگام بهبود برخی از سیستم های تسلیحاتی تولید شده توسط اوکراین، توصیه های متخصصان آذربایجانی نیز در نظر گرفته می شود.”
این کارشناس معتقد است که تجربه جنگ مدرن آذربایجان برای اوکراین از اهمیت زیادی برخوردار بوده است:
“به ویژه، برخی از رویکردهای تاکتیکی و فناورانه که ارتش آذربایجان در سال های 2016 و 2020 به کار گرفت، توجه اوکراین را به خود جلب کرد. اوکراین همچنین از تجربه آذربایجان در زمینه روش های کاربرد برخی از پهپادهایی که به عمق روسیه حمله می کنند، نفوذ به سیستم های دفاع هوایی، و استفاده از هوش مصنوعی و سایر راه حل های مدرن برای فرار از تأثیر ابزارهای جنگ الکترونیک بهره مند شده است.
اوکراین از دوران شوروی دارای یک مجتمع نظامی-صنعتی قدرتمند بوده و در طول جنگ توانسته است بسیاری از شرکت های خود را با حمایت اروپا مدرن سازی کرده و با تمام توان به فعالیت بازگرداند. در حال حاضر، این شرکت ها با رژیم کاری سه و چهار شیفته کار می کنند و حجم زیادی از محصولات نظامی تولید می کنند. در چارچوب نشست ناتو در آنکارا، در مذاکرات بین ولودیمیر زلنسکی و دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، موضوع صادرات پهپادها و سایر تجهیزات نظامی تولید شده توسط اوکراین به کشورهای ناتو نیز مورد بحث قرار گرفت. در حال حاضر، برخی از کشورها شروع به خرید این محصولات کرده اند و اوکراین درآمدهای حاصل از تولید را به توسعه سایر زمینه های صنایع دفاعی هدایت می کند.”
