Son günlerde Batı ve Kuzey Avrupa rekor sıcak hava dalgasının etkisi altında. İspanya'da sıcaklık 44 dereceye ulaştı, Fransa ve Almanya'da ise onlarca insan aşırı sıcaklar nedeniyle hayatını kaybetti. Bir dizi büyük şehirde en yüksek – kırmızı uyarı seviyesi ilan edildi.
Modern.az haber verir ki, "BBC Türkçe" Avrupa'da sıcak hava dalgalarının neden giderek daha tehlikeli bir karakter aldığını araştırdı.
Verilere göre, Avrupa'yı etkileyen sıcak hava dalgalarının ana kaynağı Sahra Çölü'dür. Buradan kuzeye doğru hareket eden sıcak hava kütlesi yüksek basınç sistemi altında sıkışarak atmosferde "Omega bloğu" adı verilen meteorolojik olayı yaratır. Sonuç olarak sıcak hava günlerce bölge üzerinde kalır ve sıcaklık sürekli olarak yükselir.
Uzmanlar, son yıllarda bu tür yüksek basınç sistemlerinin daha sık ve daha uzun süre gözlemlendiğini belirtiyorlar. Büyük Britanya Meteoroloji Servisi'nin (Met Office) 2024 yılı raporuna göre, mevsim normallerinden 5 derece yüksek sıcaklık kaydedilen günlerin sayısı iki kat, 10 derece yüksek olan günlerin sayısı ise dört kat artmıştır.
Bilim insanları bunun temel nedeninin insan faaliyeti sonucunda atmosferde sera gazlarının artması ve küresel ısınma olduğunu vurguluyorlar.
BBC, Avrupa'nın şu anda dünyanın en hızlı ısınan kıtası olduğunu belirtiyor. Burada sıcaklık artışı küresel ortalamadan yaklaşık iki kat daha hızlı gerçekleşiyor.
Makalede dikkat çekilen noktalardan biri de şehirlerin yapısıdır. Betonlaşma, asfalt kaplamanın yaygınlaşması, yoğun yapılaşma ve otomobil trafiği "ısı adası etkisi" yaratır. Örneğin, hava sıcaklığı 38 derece olduğunda çim yüzeyinin sıcaklığı yaklaşık 40 derece olduğu halde, asfaltın sıcaklığı 65 dereceye kadar yükselebilir. Gün içinde biriken ısı gece de şehirlerin soğumasına izin vermez.
Diğer önemli sorun ise klimaların az yayılmasıdır. ABD'de konutların yaklaşık yüzde 90'ında klima olduğu halde, Avrupa'da bu oran ortalama sadece yüzde 20'dir. Büyük Britanya'da evlerin yaklaşık yüzde 5'inde, Almanya'da ise sadece yüzde 3'ünde soğutma sistemi mevcuttur.
BBC, yüksek sıcaklıkla birlikte havadaki nemin de insan sağlığı için ciddi tehlike oluşturduğunu vurguluyor. Nem arttıkça vücudun terleme yoluyla soğuma mekanizması zayıflar ve sıcak çarpması riski yükselir.
Araştırmaya göre, son dört yılda dünyada 200 binden fazla insan yüksek sıcaklıkla ilişkili nedenlerden hayatını kaybetti. Son 20 yılda ise sıcak havayla ilgili ölüm vakaları yaklaşık yüzde 30 artmıştır.
Uzmanlar halka günün en sıcak saatlerinde açık havada uzun süre kalmamayı, bol sıvı tüketmeyi ve özellikle yaşlı insanların durumuyla ilgilenmeyi tavsiye ediyorlar.
