Bilim insanları, dünyada sebze çeşitliliğinin azalmasının hem insan sağlığına hem de küresel gıda sisteminin sürdürülebilirliğine olumsuz etki edebileceğini bildirdi.
Modern.az'ın bilgisine göre, beslenme, tarım ve botanik alanında uluslararası uzmanlardan oluşan bir grup, sebze üretimini artırmanın yanı sıra, onların daha fazla tür ve çeşidinin korunması ve yetiştirilmesinin de önemli olduğunu düşünüyor. Araştırmanın sonuçları “Proceedings of the National Academy of Sciences” (PNAS) dergisinde yayımlandı.
Araştırmacıların verilerine göre, çoğu ülkede insanlar sağlıklı beslenme için tavsiye edilenden yaklaşık %40 daha az sebze tüketiyor. Sebzelerin az tüketilmesi, beslenmeyle ilgili temel risk faktörlerinden biri olarak kabul ediliyor ve dünyada hastalıkların artmasına etki ediyor.
Ancak sorunun sadece sebze tüketiminin miktarıyla ilgili olmadığı vurgulanıyor. Tarımın sanayileşmesi sonucunda sebzelerin genetik çeşitliliği de azalıyor. Kitlesel üretimde yetiştirilmesi, saklanması, taşınması ve satışı daha kolay olan sınırlı sayıda çeşitlere öncelik veriliyor.
Örneğin, dünyada 4 binden fazla patates çeşidi bulunmakta, ancak yaygın olarak sadece 5-8 çeşidi kullanılmaktadır. Bilim insanları benzer süreçlerin diğer sebzelerde de gözlemlendiğini belirtiyorlar.
BM Gıda ve Tarım Örgütü'nün (FAO) verilerine göre, tür seviyesinde değerlendirilen sebze bitkilerinin yaklaşık %24'ü yok olma tehlikesiyle karşı karşıya.
Bilim insanlarına göre, bitki türlerinin kaybedilmesi, önemli besin maddeleri içerebilecek genetik kaynakların da kaybedilmesi anlamına geliyor. Bu kaynaklar, tarımın iklim değişikliklerine uyum sağlamasına da yardımcı olabilir.
Bilim insanları ne öneriyor?
Araştırma yazarları, geleneksel çeşitlerin ve sebze bitkilerinin türlerinin korunmasını, bunların tarımda kullanımının genişletilmesini ve gıda güvenliği stratejilerine dahil edilmesini öneriyorlar.
Onlara göre, sebze çeşitliliğinin korunması, insanların beslenmesini iyileştirebilir, tarımın kuraklık ve yüksek sıcaklık gibi iklim risklerine karşı direncini artırabilir ve gıda sisteminin az sayıda kitlesel üretilen bitkiye bağımlılığını azaltabilir.
Uzmanlar, günlük hayatta yerel ve geleneksel sebze çeşitlerine daha fazla öncelik vermeyi, çiftçilerden ve pazarlardan ürün almayı, bahçıvanlara ise çeşitli çeşitler yetiştirerek tohumları bir sonraki ekimler için saklamayı tavsiye ediyorlar.
