7-8 Nisan 2026'dan itibaren ABD ve İran arasında iki haftalık süreyle ilan edilen ateşkes devam ediyor. 22 Nisan'a kadar sürmesi planlanan bu ateşkesin süresi diplomatik görüşmeler için uzatılmıştı. Geçici ateşkes Mayıs ayının başına kadar devam etmeli.
Bu süre zarfında İran'daki sosyal durum, özellikle Güney Azerbaycan'daki soydaşlarımızın durumu, devam eden süreçlerden beklentilerinin neler olduğu merak uyandırıyor.
Aslen Güney Azerbaycan'dan olan Günaz.TV'nin kurucusu ve yöneticisi Ahmed Obalı, İran'a verilen zararın çok ağır ve derin olduğunu belirtti:
“Bir dizi çelik eritme ve petrol rafinerisi fabrikası çalışmalarını durdurdu. İran'ın füze ve dron tesislerine malzeme gönderen fabrika ve tesisler de vuruldu. Aynı zamanda İran'ın tüm askeri tesisleri vuruldu. Bu tesislerdeki işçiler işsiz kaldı. Bu zararlarla birlikte, Hürmüz Boğazı'nın abluka altına alınması da İran'a zarar veriyor. İşte bu abluka nedeniyle ülkeye mal gelmiyor, ülke malını satamıyor, diğer yandan İran'ın petrol depoları giderek doluyor. Petrol depoları dolarsa, kısa bir süre sonra üretimi azaltmak önemli olacak. Böylece, İran'ın eski petrol kuyularında üretim durursa, ya uzun süreli faaliyetini durduracak ya da tamamen batacak. Bu nedenle İran resmi olarak işçilerinin, o cümleden BESİC'in parasını ödeyemiyor. Ek olarak, ülkede ticaret durdu. Bu yüzden işçiler iş bulamıyor. En çok zarar görenler işçilerdir. Akşam ailelerine ekmek götüremiyorlar. Devlet bununla birlikte pahalılığın önüne geçemiyor. Pahalılık hükümetin dediğine göre %50 arttı. Bir yandan para gelmiyor, diğer yandan da her şey pahalı. Şu anda 1 dolar 180 bin tümene eşit.”
A.Obalı, bazı ilaçların ve gıdaların ya bulunamadığını ya da oldukça pahalılaştığını kaydetti:
“Gıda ürünlerinin iki ayda azalması ve bulunamamasına inanmak olmaz. Demek ki, depo kimin elindeyse, malları pahalı satmak için onun ağzını daraltıyor. Büyük mallar da devletin özellikle SEPAH'ın kontrolündedir. Bu meselede devletin kendisi suçlu görülmelidir. İlaçların bulunamaması veya pahalılaşması doğrudan SEPAH'ın suçudur. Çünkü ilaç fabrikaları vurulmadı, yurt dışından gelen ilaçlar da yine SEPAH'ın elindedir. SEPAH durumdan iki açıdan kazanıyor. Şöyle ki, o ürünleri pahalı satıyor, diğer yandan duruma göre ABD'yi suçlayarak kendine puan kazanıyor. Geçici ateşkesin sosyal meselelerde hiçbir faydası olmadı, aksine durum daha da kötüleşti. Bu bakımdan millet çok rahatsız.”
A.Obalı, Azerbaycanlıların ve İran'da bulunan diğer milletlerin sonuçsuz ateşkesden çok rahatsız olduklarını söyledi:
“Çünkü herhangi bir sonuç elde edilmeden durum hem siyasi hem de toplumsal açıdan kötüleşiyor. Halkın az da olsa kazandığı özgürlük elden gitti. Daha aşırı bir şekilde ülkeyi idare eden kuvvetler, o cümleden SEPAH güçlendi. Siyasi bakımdan da geleceğe hala ışık görünmüyor. Millet istiyor ki, bu rejim zayıflasın, onun yerine daha makul, halkın derdini anlayan, ona özgürlüğünü veren, sosyal durumuna dikkat eden bir devleti olsun. Henüz bu ne olmadı, aksine durum daha da kötüleşti. Rejim gitmeden millet razı kalamaz. Rejim yıkılmadan, ABD anlaşmaya gelse, savaş bitse, sosyal durum biraz da olsa iyileşse, yine de millet rahatsız kalacak. Çünkü bu kadar zorluk, işsizlikten sonra bu rejim yine de iktidarda kalsa, daha da kötü olur. Milletimiz böyle düşünüyor.”
Güney Azerbaycanlı siyasi yorumcu Kerim Esğeri de, ABD-İsrail ve İran arasındaki savaşın en çok İran vatandaşlarını etkisi altına aldığını kaydetti:
“Elbette, Güney Azerbaycan'daki halkımız da bundan özellikle ekonomik, günlük yaşam kaygıları açısından çok ciddi bir şekilde etkilendi. Bu savaş başlayalı beri, İran devleti gıda meselesinde problem yok dese de, bu birkaç ay içinde gıda ve diğer ürünler, ilaç olsun birkaç kat arttı. Burada bir mesele var ki, ABD ve İsrail saldırılarını askeri objelere yöneltti, sivillerin ölümü minimum seviyededir.”
K.Esğeri, Güney Azerbaycanlıların en çok beklediği meselenin savaşın sonucu olduğunu belirtti:
“Güney Azerbaycan'da İran İslam Cumhuriyeti'ni az da olsa destekleyen bir grup var. Ama bunun dışında halk İran İslam Cumhuriyeti'ne karşıdır. O grup insanlar da savaşın tez zamanda bitmesini, yeni rejimin iktidara gelmesini ve krizden kurtulmayı istiyorlar. İnsanların korkusu da odur ki, ABD ve İsrail nükleer meselesinde kendi isteklerini elde etse de, mevcut rejimin iktidarını devam ettirmesidir. Böyle olan halde rejim aynı, belki de daha fazla gaddarlıkla iktidarını sürdürecek. Keza, İran'da şimdikinden kat kat ağır bir kriz olacak. Bu da İran'da ekonomik kriz ve kıtlığa yol açabilecek. Belki, Suriye'de, Irak'ta, Afganistan'da yaşanan açlığın İran'da da yaşanmasından halk rahatsız.”
