Modern dünyada, küresel göç, iklim krizi ve nüfusun hızla şehirlere akışı bağlamında, sürdürülebilir kentleşme konusu devletlerin ulusal güvenlik ve ekonomik sürdürülebilirlik stratejilerinin merkezine yerleşmiştir. İşte böyle sorumlu bir dönemde, Bakü'de BM İnsan Yerleşimleri Programı (UN-Habitat) katılımıyla düzenlenen 13. Dünya Şehircilik Forumu (WUF13) küresel şehir planlama tarihinde yeni bir aşama olarak kaydedildi. 176 ülkeden 57.000'den fazla temsilcinin, devlet yetkililerinin ve şehircilik uzmanlarının Bakü'de bir araya gelmesi, Azerbaycan'ın küresel diyalog platformu olarak sarsılmaz statüsünü bir kez daha teyit etti.
Bu büyük ölçekli etkinliğin ülkemizde yüksek düzeyde düzenlenmesi, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in ileri görüşlü dış politikasının ve Azerbaycan'ın uluslararası arenadaki artan jeopolitik ağırlığının açık bir örneğidir. Bakü, sadece birkaç gün içinde insanlığın gelecekteki konut politikası, kapsayıcı kalkınması ve ekolojik sürdürülebilirliğinin yönetildiği ana beyin merkezine dönüştü.
Forumun “Herkes için yaşam alanları: güvenli ve sürdürülebilir şehirler ve yerleşim yerleri” gibi temel bir konuya ayrılması tesadüf değildir. BM istatistiklerine göre, bugün dünya üzerinde yaklaşık 2.8 milyar insan yetersiz ve temel ihtiyaçlardan yoksun koşullarda yaşamaktadır. Bakü Forumu sadece sorunların dile getirildiği değil, gerçek çözüm yollarının bulunduğu bir platform oldu. Etkinliğin en önemli küresel sonucu olan “Bakü Eylem Çağrısı” belgesinin kabul edilmesi, şehir planlama diplomasisinde önemli bir noktadır.
Belgenin temel felsefesi, şimdiye kadar kabul edilen beyanların ve teorik programların artık gerçek uygulama düzeyine geçmesini gerektirmektedir. Konut temini sadece bir inşaat veya altyapı projesi değildir; aynı zamanda sosyal adaletin, insan onurunun ve ekonomik eşitliğin temelidir.
Bu belge, iklim finansmanının genişletilmesini, konut politikasının sosyal koruma ve ekoloji ile entegrasyonunu öngörmekte ve 2026 yılının Temmuz ayında BM Genel Kurulu'nun New York'taki toplantısında küresel yol haritası olarak tartışmaya açılacaktır.
Bakü Forumu'nun Azerbaycan için en stratejik yönlerinden biri, ülkemizin çatışma sonrası dönemde gerçekleştirdiği eşsiz inşaat çalışmalarının dünya kamuoyuna sunulması oldu. İşgalden kurtarılan Karabağ ve Doğu Zengezur bölgelerinde sıfırdan kurulan "Akıllı şehir" ve "Akıllı köy" projeleri forum katılımcılarının özel hayranlığına neden oldu. Ermenistan'ın 30 yıllık işgal döneminde tamamen harabeye çevirdiği bölgelerin yeşil enerji bölgesi olarak yeniden doğuşu, Azerbaycan'ın iç entelektüel ve ekonomik gücünün bir göstergesidir.
Forum çerçevesinde Azerbaycan'ın girişimi, UN-Habitat, Uluslararası Göç Örgütü ve Bakü İklim ve Barış Eylem Merkezi'nin ortaklığıyla sunulan “Güvenli geri dönüş için akıllı ve sürdürülebilir yerleşim yerleri” (4SRP) programı, uluslararası şehir planlama bilimine büyük bir katkıdır. Bu girişim, dünyada çatışmalardan zarar görmüş bölgelerin restorasyonu, zorunlu göçmenlerin güvenli geri dönüşü (repatriasyonu) ve ekolojik adaptasyon prensiplerini içeren yeni bir küresel standart rolünü oynayacaktır.
Sonuç olarak, WUF13 oturumu sadece uluslararası kuruluşların Azerbaycan'a olan büyük güvenini ve minnettarlığını göstermekle kalmadı, aynı zamanda Bakü resmi olarak gelecekteki şehirlerin daha güvenli, çevre dostu ve kapsayıcı bir şekilde inşa edilmesinin mimarı olarak adını tarihe yazdı.
