Bugün - 1 Eylül'de Bişkek'te Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Japarov'un başkanlığında Şanghay İşbirliği Teşkilatı (ŞİT) Zirvesi ve "ŞİT artı" formatında bir zirve düzenleniyor.
Dün - 31 Ağustos'ta Bişkek'te IV. Dünya Göçebe Oyunları'nın açılış töreni de yapıldı.
30-31 Ağustos tarihlerinde bir dizi yabancı ülke lideri ve üst düzey devlet yetkilisi ile uluslararası kuruluşların başkanları Kırgızistan'a geldi.
Devlet başkanları ve temsilcileri Kırgızistan'a hangi uçaklarla seyahat etti?
Modern.az sitesi, yabancı medyaya dayanarak üst düzey konukların Bişkek'e uçtuğu uçaklar hakkında bilgi sunuyor.
Bilgiler açık kaynaklarda ve hava aracı takip hizmetlerinde bulunan verilere göre hazırlanmıştır.
Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım-Jomart Tokayev Kırgızistan'a hükümete ait "Airbus A330-243" uçağıyla uçtu. Bu uçak Kazakistan hükümetine aittir ve ülkenin üst düzey yönetiminin taşınması için kullanılıyor.
"Airbus A330-200" geniş gövdeli, çift motorlu uzun menzilli bir yolcu uçağıdır.
"Airbus" şirketi tarafından geliştirilen uçakta "fly-by-wire" uzaktan kumanda sistemi ve elektronik kokpit mimarisi uygulanmaktadır. "Airbus A330-200" uçağı daha kısa gövdesiyle öne çıkarken, aynı zamanda daha büyük yakıt deposuna ve daha az yolcu kapasitesine sahiptir. Uçak "Boeing 767-300" modeline rakip olarak geliştirilmiştir.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin 31 Ağustos'ta Kırgızistan'a Başkanlık uçağı olan "İl-96-300PU(M)" ile geldi. Uçak, Rusya Devlet Başkanlığı İşleri İdaresi'ne bağlı "Rossiya" Özel Uçuş Filosu tarafından işletilmektedir. Uçağın üreticisi Voronej Havacılık Fabrikası'dır.
Bu uçak, Başkanlık havacılık filosunun en yeni uçaklarından biridir.
Rus medyasına göre, "İl-96-300PU(M)" geniş gövdeli, dört motorlu uzun menzilli bir uçaktır. Uzunluğu 55 metre, kanat açıklığı 60 metre, maksimum hızı yaklaşık 900 km/saat ve uçuş menzili 10 bin kilometreden fazladır.
Başkanlık uçağında ayrı kabinler, konferans salonu, dinlenme alanı, görüşme odaları, tıbbi birim ve korumalı iletişim sistemleri bulunmaktadır.
Türkiye lideri Recep Tayyip Erdoğan eşi Emine Erdoğan ile birlikte Kırgızistan'a Türkiye Cumhurbaşkanlığı'nın "Airbus A330-243 Prestige" uçağıyla uçtu.
Uçak, "Airbus A330-200" modelinin bir modifikasyonudur ve ABD'li bir şirket tarafından başkanın ihtiyaçlarına göre yeniden donatılmıştır.
Türk medyasına göre, uçak 29 Ağustos 2014'te İstanbul'a getirildi. Bu, Erdoğan'ın Türkiye Cumhurbaşkanı olarak yemin etmesinden bir gün sonraya denk geldi.
Başlangıçta beyaz renkli olan uçak, üç gün içinde Türk bayrağının kırmızı-beyaz renklerine boyandı. Uçağın kuyruk kısmına ay-yıldız figürü de eklendi.
Hava aracı, Başkanlık uçağı olarak ilk kez 1 Eylül 2014'te Erdoğan'ın Kuzey Kıbrıs'a yaptığı ilk resmi ziyaret sırasında kullanıldı.
"Airbus A330-200" geniş gövdeli uzun menzilli bir yolcu uçağıdır ve yakıt ikmali yapmadan en az 15 bin kilometre mesafe kat edebilir. Başkanlık versiyonunda uçak 90 yolcu için tasarlanmış olup, toplantı salonları ve dinlenme odaları ile donatılmıştır.
Türk medyasının yazdığına göre, "Airbus A330-200" uçağının fiyatı 2014 yılı kuruyla yaklaşık 221 milyon dolar olmuştur. Başkanın ihtiyaçlarına göre uyarlanması için ise ek olarak en az 100 milyon dolar harcanmıştır.
Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve eşi Mihriban Aliyeva 31 Ağustos'ta Kırgızistan'a Azerbaycan hükümetine ait "Boeing 767-32L(ER)" VIP uçağıyla gitti.
Uçak, Azerbaycan'ın ulusal havayolu taşıyıcısı "Azerbaycan Hava Yolları" (AZAL) tarafından işletilmektedir.
Uçak başlangıçta 2010 yılında 4K-BAKU-1 tescil numarasını taşıdı, 2011'den itibaren ise mevcut 4K-AI01 tescil numarasıyla uçuyor.
"Boeing 767-300ER" geniş gövdeli, uzun menzilli bir yolcu uçağıdır. Yakıt ikmali yapmadan yaklaşık 11 bin kilometre mesafe kat edebilir. Standart yolcu versiyonunda 350 kişiye kadar yolcu taşıyabilir. VIP versiyonunda ise koltuk sayısı oldukça azaltılmıştır.
Belarus Cumhurbaşkanı Aleksandr Lukaşenko 31 Ağustos'ta Kırgızistan'a Başkanlık uçağı olan "Boeing 767-300ER" ile indi. Uçak, Belarus'un ulusal havayolu taşıyıcısı "Belavia" tarafından hükümetin talimatıyla işletilmekte ve fiilen Başkan'ın kullanımına tahsis edilmiştir.
Uçak ilk kez Ekim 2004'te Türkmenistan'ın "Turkmenistan Airlines" havayolu şirketine teslim edildi. 2012 yılına kadar Türkmenistan hükümeti adına işletilen uçak, aynı yıl Belarus hükümetinin kullanımına geçti. Bundan sonra Lukaşenko'nun seyahatleri için kullanılıyor. Bu uçak, Belarus'un "1 numaralı uçağı" olarak kabul ediliyor.
Yabancı basında yer alan bilgilere göre, Ağustos 2024'te ABD Hazine Bakanlığı bu "Boeing 767-300ER" uçağını Lukaşenko'nun çıkarları doğrultusunda bir mülk olarak yaptırım listesine dahil etti. Büyük Britanya ise daha önce - 2021'de - bu uçağa hizmet verilmesine benzer kısıtlamalar uygulamıştı.
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif Kırgızistan'a hükümete ait "Airbus A319-112" uçağıyla geldi.
Uçak, Pakistan Hava Kuvvetleri tarafından işletilmekte olup, Nur Han hava üssünde bulunan 35. Karma Nakliye Havacılık Kanadı'nın 12. "Burraqs" VIP filosuna dahildir.
Uçak, Pakistan hükümetinin uçak filosuna dahil edilmeden önce çeşitli yabancı havayolu şirketleri tarafından işletilmiştir.
"Airbus A319-112" dar gövdeli, kısa ve orta menzilli bir yolcu uçağıdır. Yaklaşık 6800 kilometre uçuş menziline sahiptir. Standart yolcu konfigürasyonunda 156 kişiye kadar yolcu taşıyabilir. Hükümet için VIP versiyonunda ise koltuk sayısı oldukça azdır.
Bu tip uçaklar, Pakistan'ın devlet başkanlarının - Cumhurbaşkanı, başbakan ve Hava Kuvvetleri Kurmay Başkanı'nın - taşınması için kullanılmaktadır.
Özbekistan Cumhurbaşkanı Şavkat Mirziyoyev Kırgızistan'a "Boeing 787-8 Dreamliner" uçağıyla uçtu.
Uçak, Özbekistan hükümeti tarafından işletilmekte olup, devlete ait "Uzbekistan Airways" havayolu şirketinin envanterindedir.
Özbekistan, "Boeing 787-8" uçağını özellikle devlet başkanı için VIP konfigürasyonunda sipariş etti. Uçak, "Boeing" şirketi tarafından 2018 yılında üretildi.
"Boeing 787-8 Dreamliner" geniş gövdeli, uzun menzilli bir yolcu uçağıdır. Yakıt ikmali yapmadan 14 bin kilometreye kadar mesafe kat edebilir. Gövdesi modern kompozit malzemelerden yapılmıştır, bu da yakıt verimliliğini artırır.
Standart yolcu versiyonunda 242 kişiye kadar yolcu taşıyabilen uçağın VIP versiyonunda temsilcilik ve yaşam bölümlerinin bulunması nedeniyle koltuk sayısı oldukça azdır.
Tacikistan Cumhurbaşkanı Emomali Rahmon 31 Ağustos'ta Kırgızistan'a hükümetin kullandığı ve "Somon Air" havayolu şirketi tarafından işletilen "Boeing 787-8 Dreamliner" uçağıyla iniş yaptı.
"Somon Air" 2008 yılında kurulmuş Tacikistan'ın ulusal havayolu taşıyıcısıdır.
Bu, yeni bir uçak değil. Uçak daha önce Meksika'nın başkanlık uçağıydı. Meksika, Nisan 2023'te onu Tacikistan hükümetine 92 milyon dolara sattı.
Anlaşmadan sonra uçak ABD'nin San Bernardino şehrinde yeniden tescil edildi, teknik bakımdan geçirildi, yeni bir boyama aldı ve EY-001 tescil numarasını edindi.
16 Mayıs 2023'te Cumhurbaşkanı Emomali Rahmon bu uçakla ilk resmi ziyaretini Pekin'e gerçekleştirdi.
"Boeing 787-8" geniş gövdeli, uzun menzilli bir uçaktır ve iniş yapmadan 14 bin kilometreye kadar mesafe kat edebilir.
Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan 31 Ağustos'ta Kırgızistan'a "FlyOne Armenia" havayolu şirketine ait "Airbus A320-200" uçağıyla uçtu.
"FlyOne Armenia" 2021 yılında kurulmuş Ermenistan'ın düşük bütçeli havayolu şirketidir ve Erivan'ın Zvartnots havaalanında yer almaktadır.
Uçak, "Airbus A320" konfigürasyonuna dahil olan dar gövdeli bir yolcu jetidir, kısa ve orta menzilli uçuşlar için tasarlanmıştır. Ağustos 2026 sonu itibarıyla havayolu şirketinin filosunda yedi "Airbus A320" ve iki "Airbus A321" uçağı işletilmekteydi.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkian Kırgızistan başkentine İran'ın "Meraj Airlines" havayolu şirketine ait "Airbus A321-200" uçağıyla geldi.
"Meraj Airlines" 2010 yılından beri yolcu taşıma pazarında faaliyet gösteren bir İran şirketidir. Havayolu şirketi İran içinde ve dışında hem düzenli hem de charter seferleri düzenlemektedir.
"Airbus A321-200" A320 konfigürasyonunun uzatılmış gövdeli modelidir. "Meraj Airlines" filosunda bu tipten birkaç uçak, EP-SSM ve EP-SSN tescil numaralı uçaklar da dahil olmak üzere bulunmaktadır.
İran devlet başkanları, yabancı ülkelere resmi ziyaretler sırasında geleneksel olarak "Meraj Airlines" da dahil olmak üzere büyük İran havayolu şirketlerinin uçaklarını kiralamaktadırlar.
Vietnam'ın kadın başkan yardımcısı Vo Thi An Suan Çin'in en büyük havayolu taşıyıcısı olan "China Southern Airlines" şirketinin uçağıyla Kırgızistan'a geldi.
Vietnam heyetinin bu ölçekte uzun mesafeli devlet ziyaretleri için kendi hava filosu bulunmamaktadır.
Hindistan Başbakanı Narendra Modi "Boeing 777-300ER" uçağıyla Kırgızistan'a indi.
Bu, Hindistan'ın üst düzey yönetiminin – cumhurbaşkanı, başkan yardımcısı ve başbakanın – taşınması için kullandığı iki uçaktan biridir. Bu uçuşlar "India One / Air India One" çağrı işaretiyle bilinir.
Uçak daha önce "Air India" şirketine aitti ve VT-ALW tescil numarasını taşıyordu. Daha sonra devlet başkanlarının taşınması için yeniden donatıldı ve Ekim 2020'den itibaren K7067 tescil numarasıyla Hindistan hükümetinin VIP konfigürasyonunda kullanılıyor.
Uçak 2017 yılında üretildi. "Air India" şirketi onu 2018 yılının başında VT-ALW tescil numarasıyla kabul etti. Ancak 29 Haziran 2018'de hizmetten çıkarıldı ve yeniden donatılması için ABD'nin Fort Worth şehrine gönderildi.
Uçağın hükümet için VIP versiyonuna dönüştürülmesi Temmuz 2018'den Ekim 2020'ye kadar sürdü. 23 Ekim 2020'de K7067 tescil numarasıyla ABD'den Delhi'ye uçtu ve Hindistan hükümetinin emrine verildi.
Hindistan kaynaklarına göre, uçakta LAIRCM (Large Aircraft Infrared Countermeasures) savunma kompleksi ve öz savunma sistemi kurulmuştur. Bu sistem, füze tehdidini tespit etmek ve kızılötesi güdümlü füzelere karşı mücadele etmek için tasarlanmıştır.
Moğolistan Cumhurbaşkanı Ukhnaagiin Khurelsukh "MIAT Mongolian Airlines" havayolu şirketine ait "Boeing 737-8 MAX" uçağıyla Kırgızistan'a uçtu.
Uçak, Cengiz Han'ın küçük oğlu, Moğol İmparatorluğu'nun dört ulusundan birinin komutanı ve hükümdarı Toluy'un şerefine "Tolui Khaan" olarak adlandırıldı.
Uçağın ilk uçuşu 16 Ocak 2019'da gerçekleştirildi.
Uçak, iki "CFM International LEAP-1B27" motoruyla donatılmıştır. "Avolon" şirketinden leasing yoluyla "MIAT"a verildi. Resmi teslim töreni 30 Ocak 2019'da Seattle'daki "Boeing Field" havaalanında yapıldı.
Bu, "MIAT"ın sipariş ettiği üç "Boeing 737 MAX" uçağından ilkiydi.
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping 30 Ağustos'ta "Air China" havayolu şirketine ait "Boeing 747-8I" uçağıyla Kırgızistan'a geldi.
"Boeing 747-8I" "Boeing 747" konfigürasyonunun en büyük ve modern modifikasyonudur. Bu konfigürasyondaki uçaklar "gökyüzünün kraliçesi" olarak bilinir.
"Boeing 747-8I" dünyanın en uzun seri üretim yolcu uçağıdır. Gövdesinin uzunluğu 76 metreye, maksimum kalkış ağırlığı ise 442 tona ulaşır. Yakıt ikmali yapmadan 14 bin kilometreye kadar mesafe kat edebilir, bu da ara iniş yapmadan kıtalararası uçuşlara olanak tanır.
Uçak 29 Aralık 2014'te "Air China" havayolu şirketine teslim edildi. 2016 yılında Almanya'nın Hamburg şehrinde VIP konfigürasyonuna uyarlanmıştır.
Hazırda bu uçak "Air China" tarafından Çin Halk Cumhuriyeti başkanının yurt dışı ziyaretleri için kullanılmaktadır.
Ə.Qafarlı
