17 dekabr 2018, Bazar ertəsi
Ana Səhifə - Yazılar - Aşura bizə nə verdi?
Aşura bizə nə verdi?
03.10.2017, 12:58

Anar TURAN


Aşura...Yəni onuncu gün.  Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, görərik ki, əksəriyyətin İmam Hüseynin qətlə yetirilməsi ilə tanıdığı bu günün, əslində, idealist tarix baxımından təqribən insanlığın yaşına yaxın keçmişi var. Bu gün İslam inancına görə, bir sıra tarixi hadisələr baş vermişdir...

 Aşura günü baş verən hadisələrin hər birinin  din tarixi baxımından bəşəriyyət üçün misilsiz yeri vardır. Ona görə də Aşuranı hətta bayram kimi qeyd edənləri də bu sarıdan hardasa anlamaq mümkündür. Lakin tarixin ironiyasına baxın ki, Məhərrəm ayının 10-cu günündə  İslam tarixində daha çox faciəvi çalarlarla yadda qalan hadisələr baş verdi. Hz. Məhəmməd peyğəmbərin nəvəsi İmam Hüseyn özünün 72 nəfər müridi ilə birgə Kərbəlada qətlə yetirildi. Bununla da bir növ Məhərrəm ayının əsl mahiyyəti və Aşura gününün din tarixi baxımından möhtəşəm hadisələrlə yadda qalan keçmişi qismən unuduldu. Xeyir ayı yas, hüzn ayına çevrildi. Halbuki ilahi hikmətə diqqət etsək görərik ki,  bu gündə dünyanın  xilas edilməsi, yəni Nuh  peyğəmbərin gəmisinin Cudi dağında quruya çıxması baş verib.  Yunus  peyğəmbər  balığın qarnından məhz Məhərrəm ayının 10-cu günü xilas oub. Yusif  peyğəmbər qardaşlarının atdığı quyudan aşura günü xilas edilib. İsa peyğəmbər aşura günündə dünyaya gəlib və yenə həmin gün səmaya yüksəldilib. Davud peyğəmbərin tövbəsi həmin gün qəbul edilib. O cümlədən İbrahim peyğəmbərin oğlu İsmayıl da həmin gün dünyaya gəlib və s. və i. Lakin bunları çoxumuz bilmirik, bilsək də, bunlar İmam Hüseyinin şəhadəti qədər bizə təsir etmir.

 Bir düşünün. Yezid ibn Müaviyyənin xəlifəliyi qəsb etməsi nələrə gətirib çıxarırdı. Yezid mənbələrdə içki, eyş-işrət düşkünü və zalımlığı ilə tanınan biri kimi qeyd olunur. Hətta çox sevdiyi və Əbu Qeys adı verdiyi meymunu ölərkən ona müsəlmanlar kimi dəfn təşkil etmiş, saray əhlini Əbu Qeysə ağlamağa məcbur etmiş və nəticədə Şam şəhərinin əhalisi Əbu Qeys adlı məxluqun hansısa peyğəmbər səhabəsi olduğunu güman edərək günlərlə ona yas saxlamışdır. İslamın yenicə möhkəmlənən və yayılan vaxtlarında belə bir hakimin cəmiyyəti hansı fəsadlarla qarşı-qarşıya qoyacağı artıq bəlli idi. Və İslam dini mənəvi dəyər kimi tamamilə arxa plana keçə və hətta yenidən bütpərəstliyə qayıdış baş verə bilərdi. Bəlkə də Yezidin məqsədi də bu idi. Çünki mənbələr onun peyğəmbər nəslinə qarşı ədavət saxladığını, kin-küdurətinin yerə-göyə sığmadığını və bu üzdən özünü dəhşətli günahların içinə atdığını qeyd edirlər. Lakin o da var ki, İslamda ictimai əxlaq, ehtiyac duyana kömək etmək, arxa durmaq və ən vacib olan isə haqsıza sən haqsızsan deməyin əzmini və fəzilətini hər halda biz müsəlmanlardan daha yaxşı bilən Həzrəti Hüseyn idi. Və nə yazıq ki, minlərlə məktubun və imdad səslərinin çağırışına o məhəl qoymaya bilməzdi. Hətta xaincəsinə meydanda tək qoyulacağı ona dəfələrlə deyilsə də. Yəni İmam Hüseynin özünü İslam yolunda fəda etməsi və bir gün belə unudulmaması, sevilməsi Yezidliyin nə demək olduğunu sübut etməsi məncə təsadüf ola bilməzdi. Nə bilmək olar, bəlkə də Aşuranın xilasedici missiyasının son akkordu məhz İmam Hüseynin şəhadəti olmalı idi ? Məgər Aşuranın İslam dini tarixində əsas yeri elə məhz bu şəhadətin, qəhrəmanlığın, əyilməzliyin təntənəsi deyilmi ? Bəlkə bu hüzn gününün təfsirində bir bayram, qələbə işarəsi, fəlsəfəsi var ? Görünən odur ki, 14 əsrə yaxındır  dinindən asılı olmayaraq insanlıq  İmam Hüseyni öyrənir və öyrənməkdə davam edir. Dünya tarixinə bu qədər fatehlər gəlib gedib. Hər biri tarix kimi öyrənilir, təhlil edilir, tənqid edilir. Eləsi var ki, heç adı, doğumu, ölümü unudulub. Amma İmam Hüseyin isə canlıdır, tarixin böyük abidəsinə çevrilməklə yanaşı, hər il yenilənir, müasirləşir. Gələn nəsilin rəğbətini qazanır. Hətta onu qəbul etməyənlər belə onu yenidən öyrənməyə, kəşf etməyə çalışır. Hər dəfə ona baxanda isə fərqli bir İmam Hüseyn qarşılarına çıxır. Bəzilərinin zəiflətmək, bəlkə də yox etmək istədikləri imam Hüseyn daha görkəmli şəkildə onlarla qabaqlaşır. Bunun özü Aşura bayramı deyilmi ? Aşura bu millətə haqlı ikən haqsızın yanında olmamaq kimi bir örnək aşıladı. Aşura nəinki bu topluma, bütün müsəlmanlara peyğəmbərin öz nəvəsini əmanət qoyub getdiyini bir daha əxz etdirdi. Aşura bu millətə baş yarmağı, zəncir vurmağı, əzadarlığı aşılamasa da, İmam Hüseyn sevərlərin bir çoxu bunu aşılamağa çalışdılar və düşündülər ki, bununla bəlkə də daha çox onu sevdiklərini sübut edə bilərlər. Aşura bu millətə sevdiyi dəyərlərdən, ideallardan ötrü ölməyi bacarmağın çətin olmadığını isbatladı.  Aşura bu torpaqda millət olmamız üçün bizə yadellilərlə savaşmağa əlavə əzm verdi.  Rus imperializminə qarşı 200 ilə yaxın döyüşərək nəhayət qələbə qazanmaq hissini aşıladı. 70 il Azərbaycanda bütün sovet kəşfiyyat idarələrinin rəhbərləri məhz Aşura ucbatından, dininə sahib çıxan toplumu ram edə bilmədiklərinə görə töhmət aldılar. Sovet təbliğat maşınının adını “şaxsey-vaxsey” qoyub hər gün mətbuatda “vurduğu” Aşura əslində bir millətin inancının bayrağına çevrildi. Aşura bu millətə XX əsrdə yüz minlərlə şəhid verdi. Aşura 20 Yanvar şəhidliyi, “Xocalı “ şəhidliyi bəxş etdi bu millətə... Daha Aşura nə etməlidir ki bundan artıq ? Onsuz da bu millətin son iki əsrdəki günü-güzəranı Aşura qədər qanlı, bu gün qədər gözü yaşlı olub. Aşura bu millətin klassik poeziyasından tutmuş, müasir nəsr nümunələrinədək,  teatr və kulinariya mədəniyyətinə qədər təsir edib.

Hər yerimizdən ağır-ağır qalxanda intellektual cəmiyyət deyirik. Füzulini öyrənmədən, Nəsimini, Şah Xətaini, Yunus Əmrəni, Seyyid Əzimi, Sabiri, M. Ə. Rəsulzadəni,Üzeyir bəyi öyrənmədən hansı intellektuallıqdan söhbət gedə bilər ? Məgər bu adını çəkdiklərimiz Aşuradan heç bir şey mi əxz etməyib, bu barədə heçnə mi yazmayıb, bu mübarizəni heçmi hesab ediblər ? Bu millət öldükcə ölməyi, sevdikcə sevməyi, yazdıqca yazmağı öyrəndi Aşuradan. Və ən nəhayət iki fərqli təfəkkürün davasında haqlının yanında yer almanı, haqsıza arxa çevirməyi aşıladı Aşura. Hər yerdə bir içim suyu qıyıb verməyənə “Yezid xislətli”, “Yezidin biri “ kimi təhqiramiz ifadələr də öyrətdi... Əsas odur ki, bu millət doğru müqayisəsini edəndə Yezidi deyil, Hüseyni seçdi, haqsızı deyil, haqlını sevdi, güclünü deyil, zəifi anladı, qatili deyil, məzlumu öyrəndi, onun ahına şərik çıxdı.  Nəhayət, Cavad xan kimi, Mübariz kimi vətəni, sahib olduqlarını sevmək, qorumaq, onların uğrunda ölməyi təlqin etdi. Hələ də  bəzilərimiz deyir ki, Aşura bizə nə verdi ?


SON XƏBƏR
Londonda Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzi təsis edildi - VİDEO
17.12.2018, 20:53

Londonda Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzi təsis edildi - VİDEO

Artıq çəki xərçəngin inkişafına səbəb olur
17.12.2018, 20:37

Artıq çəki xərçəngin inkişafına səbəb olur

Qurbanovdan Reynaldo açıqlaması
17.12.2018, 20:27

Qurbanovdan Reynaldo açıqlaması

“Azərbaycan İsraillə gömrük sahəsində əməkdaşlığa önəm verir”  -Səfər Mehdiyev
17.12.2018, 20:14

“Azərbaycan İsraillə gömrük sahəsində əməkdaşlığa önəm verir”  -Səfər Mehdiyev

Prezidentin kürəkəni istefa verdi
17.12.2018, 20:03

Prezidentin kürəkəni istefa verdi

Bakıda əxlaqsızlıq yuvaları təşkil edən qadın həbs edildi
17.12.2018, 19:23

Bakıda əxlaqsızlıq yuvaları təşkil edən qadın həbs edildi

Qara Qarayevin 100 illiyinə həsr olunmuş kamera konserti keçiriləcək
17.12.2018, 19:10

Qara Qarayevin 100 illiyinə həsr olunmuş kamera konserti keçiriləcək

Bakıda “Hyundai” piyada keçidindəki 4 nəfəri vurdu
17.12.2018, 19:00

Bakıda “Hyundai” piyada keçidindəki 4 nəfəri vurdu

Qarabağda erməni əsgər minaya düşdü
17.12.2018, 18:31

Qarabağda erməni əsgər minaya düşdü

Cəfər Cabbarlının 120 illiyi qeyd ediləcək - SƏRƏNCAM
17.12.2018, 18:28

Cəfər Cabbarlının 120 illiyi qeyd ediləcək - SƏRƏNCAM

Elektrik stansiyalarının təmirinə 30 milyon manat ayrıldı
17.12.2018, 18:25

Elektrik stansiyalarının təmirinə 30 milyon manat ayrıldı

Bakıda QANUNSUZLUQ - Vətəndaşın mülkünü darmadağın etdilər – FOTO + VİDEO  
17.12.2018, 18:20

Bakıda QANUNSUZLUQ - Vətəndaşın mülkünü darmadağın etdilər – FOTO + VİDEO  

İlham Əliyev Qətər Əmiri və müavinini təbrik etdi
17.12.2018, 18:14

İlham Əliyev Qətər Əmiri və müavinini təbrik etdi

Qaradağ və Səbailin bir hissəsi susuz qalacaq
17.12.2018, 17:55

Qaradağ və Səbailin bir hissəsi susuz qalacaq

“Nar” jurnalistləri bir araya topladı
17.12.2018, 17:51

“Nar” jurnalistləri bir araya topladı

İranlı general silahla ehtiyatsız davrandığına görə öldü
17.12.2018, 17:49

İranlı general silahla ehtiyatsız davrandığına görə öldü

Azərbaycanda doğum, ölüm, nikah və boşanmalar...
17.12.2018, 17:47

Azərbaycanda doğum, ölüm, nikah və boşanmalar...

Azərbaycanda ümumi daxili məhsul artıb   
17.12.2018, 17:42

Azərbaycanda ümumi daxili məhsul artıb  

Rusiyada 5 nəfər dəm qazından öldü: 3-ü ermənidir
17.12.2018, 17:29

Rusiyada 5 nəfər dəm qazından öldü: 3-ü ermənidir

Çilinin Azərbaycana yeni müvəqqəti işlər vəkili təyin olundu
17.12.2018, 17:28

Çilinin Azərbaycana yeni müvəqqəti işlər vəkili təyin olundu

Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ
17.12.2018, 17:11

Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ

Koçaryanın Paşinyana qarşı iddiası təmin olunmadı
17.12.2018, 17:08

Koçaryanın Paşinyana qarşı iddiası təmin olunmadı

Bakcell karyera qurmaqda tələbələrə dəstək göstərir
17.12.2018, 17:01

Bakcell karyera qurmaqda tələbələrə dəstək göstərir

AvroLiqada 1/16 finalın püşkatması - “Fənərbaxça” və “Qalatasaray”ın RƏQİBLƏRİ   
17.12.2018, 16:55

AvroLiqada 1/16 finalın püşkatması - “Fənərbaxça” və “Qalatasaray”ın RƏQİBLƏRİ  

Rusiyada 17 yaşlı azərbaycanlı qız öldürüldü
17.12.2018, 16:43

Rusiyada 17 yaşlı azərbaycanlı qız öldürüldü

Qusarda yolu keçən piyadanı avtomobil vurub öldürdü
17.12.2018, 16:38

Qusarda yolu keçən piyadanı avtomobil vurub öldürdü

İnam Kərimov yeni sədr təyin etdi
17.12.2018, 16:29

İnam Kərimov yeni sədr təyin etdi

Reynaldo “Qarabağ”a qayıtdı - FOTO
17.12.2018, 16:25

Reynaldo “Qarabağ”a qayıtdı - FOTO

Azercell xidmət keyfiyyətini artırır
17.12.2018, 16:12

Azercell xidmət keyfiyyətini artırır

Könül Kərimovaya qarşı dələduzluq edən qadına hökm oxundu
17.12.2018, 16:04

Könül Kərimovaya qarşı dələduzluq edən qadına hökm oxundu

Çempionlar Liqasında 1/8 finalın püşkü atıldı - CÜTLÜKLƏR
17.12.2018, 15:45

Çempionlar Liqasında 1/8 finalın püşkü atıldı - CÜTLÜKLƏR

Prezident Mingəçevirə icra başçısı təyin etdi - FOTO
17.12.2018, 15:43

Prezident Mingəçevirə icra başçısı təyin etdi - FOTO

ADU və İndoneziya Universiteti arasında memorandum imzalandı
17.12.2018, 15:40

ADU və İndoneziya Universiteti arasında memorandum imzalandı

Nərmin Şahmarzadə Mübariz İbrahimovun ailəsindən üzr istədi - VİDEO
17.12.2018, 15:36

Nərmin Şahmarzadə Mübariz İbrahimovun ailəsindən üzr istədi - VİDEO

Nazir: “Prezidentin qarşımıza qoyduğu vəzifələrin icrası üçün 4 prinsipə əsaslanacağıq”
17.12.2018, 15:26

Nazir: “Prezidentin qarşımıza qoyduğu vəzifələrin icrası üçün 4 prinsipə əsaslanacağıq”

Onlara kim olduqlarını, əsl yerlərini göstərmək lazımdır - Əli Həsənovdan SƏRT ÇIXIŞ   
17.12.2018, 15:20

Onlara kim olduqlarını, əsl yerlərini göstərmək lazımdır - Əli Həsənovdan SƏRT ÇIXIŞ  

İlham Əliyevdən ANONS: “Azərbaycana ən müasir silahlar gətiriləcək”
17.12.2018, 15:18

İlham Əliyevdən ANONS: Azərbaycana ən müasir silahlar gətiriləcək

Alimlərə veriləcək torpaq sahəsində tikintiyə icazə verilməyəcək
17.12.2018, 15:14

Alimlərə veriləcək torpaq sahəsində tikintiyə icazə verilməyəcək

Prezident şəhid vərəsələrinə verilən ödəmədən DANIŞDI: “Ədalət prinsipi əsas olmalıdır!”
17.12.2018, 14:48

Prezident şəhid vərəsələrinə verilən ödəmədən DANIŞDI: “Ədalət prinsipi əsas olmalıdır!”

76 dövlət əmlakı hərraca çıxarılır
17.12.2018, 14:43

76 dövlət əmlakı hərraca çıxarılır

Milli komandaya əcnəbi baş məşqçi gətirilir
17.12.2018, 14:37

Milli komandaya əcnəbi baş məşqçi gətirilir

Saxta 100 manatla benzin doldurmaq istəyən şəxs tutuldu
17.12.2018, 14:31

Saxta 100 manatla benzin doldurmaq istəyən şəxs tutuldu

Şəhid qızının türk millət vəkilinə cavabı - FOTO   
17.12.2018, 14:29

Şəhid qızının türk millət vəkilinə cavabı - FOTO  

Azərbaycan və İran gömrükçüləri görüşdü
17.12.2018, 14:05

Azərbaycan və İran gömrükçüləri görüşdü

“Dilqəm Əsgərov və Şahbaz Quliyevlə bağlı məsələ diqqət mərkəzindədir”
17.12.2018, 14:00

“Dilqəm Əsgərov və Şahbaz Quliyevlə bağlı məsələ diqqət mərkəzindədir”

“Rusiya Ukrayna ilə müharibə etməyə hazırlaşmır” – Lavrov
17.12.2018, 13:57

“Rusiya Ukrayna ilə müharibə etməyə hazırlaşmır” – Lavrov

Ermənilər Ermənistandan və Qarabağdan qaçırlar - “Elə kəndlər var ki, ancaq yaşlı adamlar qalıb”
17.12.2018, 13:43

Ermənilər Ermənistandan və Qarabağdan qaçırlar - “Elə kəndlər var ki, ancaq yaşlı adamlar qalıb”

Qubadlı köçkünlərinin mal-qarasına baytarlıq baxışı keçirilib
17.12.2018, 13:29

Qubadlı köçkünlərinin mal-qarasına baytarlıq baxışı keçirilib

Azərbaycana külli miqdarda narkotik keçirilməsinin qarşısı alındı - FOTOLAR   
17.12.2018, 13:27

Azərbaycana külli miqdarda narkotik keçirilməsinin qarşısı alındı - FOTOLAR  

Bəzi restoranlar insan ölümünə səbəb olur – RƏSMİ
17.12.2018, 13:21

Bəzi restoranlar insan ölümünə səbəb olur – RƏSMİ

ARXİV