23 oktyabr 2018, Çərşənbə
Ana Səhifə - Yazılar - Aşura bizə nə verdi?
Aşura bizə nə verdi?
03.10.2017, 12:58

Anar TURAN


Aşura...Yəni onuncu gün.  Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, görərik ki, əksəriyyətin İmam Hüseynin qətlə yetirilməsi ilə tanıdığı bu günün, əslində, idealist tarix baxımından təqribən insanlığın yaşına yaxın keçmişi var. Bu gün İslam inancına görə, bir sıra tarixi hadisələr baş vermişdir...

 Aşura günü baş verən hadisələrin hər birinin  din tarixi baxımından bəşəriyyət üçün misilsiz yeri vardır. Ona görə də Aşuranı hətta bayram kimi qeyd edənləri də bu sarıdan hardasa anlamaq mümkündür. Lakin tarixin ironiyasına baxın ki, Məhərrəm ayının 10-cu günündə  İslam tarixində daha çox faciəvi çalarlarla yadda qalan hadisələr baş verdi. Hz. Məhəmməd peyğəmbərin nəvəsi İmam Hüseyn özünün 72 nəfər müridi ilə birgə Kərbəlada qətlə yetirildi. Bununla da bir növ Məhərrəm ayının əsl mahiyyəti və Aşura gününün din tarixi baxımından möhtəşəm hadisələrlə yadda qalan keçmişi qismən unuduldu. Xeyir ayı yas, hüzn ayına çevrildi. Halbuki ilahi hikmətə diqqət etsək görərik ki,  bu gündə dünyanın  xilas edilməsi, yəni Nuh  peyğəmbərin gəmisinin Cudi dağında quruya çıxması baş verib.  Yunus  peyğəmbər  balığın qarnından məhz Məhərrəm ayının 10-cu günü xilas oub. Yusif  peyğəmbər qardaşlarının atdığı quyudan aşura günü xilas edilib. İsa peyğəmbər aşura günündə dünyaya gəlib və yenə həmin gün səmaya yüksəldilib. Davud peyğəmbərin tövbəsi həmin gün qəbul edilib. O cümlədən İbrahim peyğəmbərin oğlu İsmayıl da həmin gün dünyaya gəlib və s. və i. Lakin bunları çoxumuz bilmirik, bilsək də, bunlar İmam Hüseyinin şəhadəti qədər bizə təsir etmir.

 Bir düşünün. Yezid ibn Müaviyyənin xəlifəliyi qəsb etməsi nələrə gətirib çıxarırdı. Yezid mənbələrdə içki, eyş-işrət düşkünü və zalımlığı ilə tanınan biri kimi qeyd olunur. Hətta çox sevdiyi və Əbu Qeys adı verdiyi meymunu ölərkən ona müsəlmanlar kimi dəfn təşkil etmiş, saray əhlini Əbu Qeysə ağlamağa məcbur etmiş və nəticədə Şam şəhərinin əhalisi Əbu Qeys adlı məxluqun hansısa peyğəmbər səhabəsi olduğunu güman edərək günlərlə ona yas saxlamışdır. İslamın yenicə möhkəmlənən və yayılan vaxtlarında belə bir hakimin cəmiyyəti hansı fəsadlarla qarşı-qarşıya qoyacağı artıq bəlli idi. Və İslam dini mənəvi dəyər kimi tamamilə arxa plana keçə və hətta yenidən bütpərəstliyə qayıdış baş verə bilərdi. Bəlkə də Yezidin məqsədi də bu idi. Çünki mənbələr onun peyğəmbər nəslinə qarşı ədavət saxladığını, kin-küdurətinin yerə-göyə sığmadığını və bu üzdən özünü dəhşətli günahların içinə atdığını qeyd edirlər. Lakin o da var ki, İslamda ictimai əxlaq, ehtiyac duyana kömək etmək, arxa durmaq və ən vacib olan isə haqsıza sən haqsızsan deməyin əzmini və fəzilətini hər halda biz müsəlmanlardan daha yaxşı bilən Həzrəti Hüseyn idi. Və nə yazıq ki, minlərlə məktubun və imdad səslərinin çağırışına o məhəl qoymaya bilməzdi. Hətta xaincəsinə meydanda tək qoyulacağı ona dəfələrlə deyilsə də. Yəni İmam Hüseynin özünü İslam yolunda fəda etməsi və bir gün belə unudulmaması, sevilməsi Yezidliyin nə demək olduğunu sübut etməsi məncə təsadüf ola bilməzdi. Nə bilmək olar, bəlkə də Aşuranın xilasedici missiyasının son akkordu məhz İmam Hüseynin şəhadəti olmalı idi ? Məgər Aşuranın İslam dini tarixində əsas yeri elə məhz bu şəhadətin, qəhrəmanlığın, əyilməzliyin təntənəsi deyilmi ? Bəlkə bu hüzn gününün təfsirində bir bayram, qələbə işarəsi, fəlsəfəsi var ? Görünən odur ki, 14 əsrə yaxındır  dinindən asılı olmayaraq insanlıq  İmam Hüseyni öyrənir və öyrənməkdə davam edir. Dünya tarixinə bu qədər fatehlər gəlib gedib. Hər biri tarix kimi öyrənilir, təhlil edilir, tənqid edilir. Eləsi var ki, heç adı, doğumu, ölümü unudulub. Amma İmam Hüseyin isə canlıdır, tarixin böyük abidəsinə çevrilməklə yanaşı, hər il yenilənir, müasirləşir. Gələn nəsilin rəğbətini qazanır. Hətta onu qəbul etməyənlər belə onu yenidən öyrənməyə, kəşf etməyə çalışır. Hər dəfə ona baxanda isə fərqli bir İmam Hüseyn qarşılarına çıxır. Bəzilərinin zəiflətmək, bəlkə də yox etmək istədikləri imam Hüseyn daha görkəmli şəkildə onlarla qabaqlaşır. Bunun özü Aşura bayramı deyilmi ? Aşura bu millətə haqlı ikən haqsızın yanında olmamaq kimi bir örnək aşıladı. Aşura nəinki bu topluma, bütün müsəlmanlara peyğəmbərin öz nəvəsini əmanət qoyub getdiyini bir daha əxz etdirdi. Aşura bu millətə baş yarmağı, zəncir vurmağı, əzadarlığı aşılamasa da, İmam Hüseyn sevərlərin bir çoxu bunu aşılamağa çalışdılar və düşündülər ki, bununla bəlkə də daha çox onu sevdiklərini sübut edə bilərlər. Aşura bu millətə sevdiyi dəyərlərdən, ideallardan ötrü ölməyi bacarmağın çətin olmadığını isbatladı.  Aşura bu torpaqda millət olmamız üçün bizə yadellilərlə savaşmağa əlavə əzm verdi.  Rus imperializminə qarşı 200 ilə yaxın döyüşərək nəhayət qələbə qazanmaq hissini aşıladı. 70 il Azərbaycanda bütün sovet kəşfiyyat idarələrinin rəhbərləri məhz Aşura ucbatından, dininə sahib çıxan toplumu ram edə bilmədiklərinə görə töhmət aldılar. Sovet təbliğat maşınının adını “şaxsey-vaxsey” qoyub hər gün mətbuatda “vurduğu” Aşura əslində bir millətin inancının bayrağına çevrildi. Aşura bu millətə XX əsrdə yüz minlərlə şəhid verdi. Aşura 20 Yanvar şəhidliyi, “Xocalı “ şəhidliyi bəxş etdi bu millətə... Daha Aşura nə etməlidir ki bundan artıq ? Onsuz da bu millətin son iki əsrdəki günü-güzəranı Aşura qədər qanlı, bu gün qədər gözü yaşlı olub. Aşura bu millətin klassik poeziyasından tutmuş, müasir nəsr nümunələrinədək,  teatr və kulinariya mədəniyyətinə qədər təsir edib.

Hər yerimizdən ağır-ağır qalxanda intellektual cəmiyyət deyirik. Füzulini öyrənmədən, Nəsimini, Şah Xətaini, Yunus Əmrəni, Seyyid Əzimi, Sabiri, M. Ə. Rəsulzadəni,Üzeyir bəyi öyrənmədən hansı intellektuallıqdan söhbət gedə bilər ? Məgər bu adını çəkdiklərimiz Aşuradan heç bir şey mi əxz etməyib, bu barədə heçnə mi yazmayıb, bu mübarizəni heçmi hesab ediblər ? Bu millət öldükcə ölməyi, sevdikcə sevməyi, yazdıqca yazmağı öyrəndi Aşuradan. Və ən nəhayət iki fərqli təfəkkürün davasında haqlının yanında yer almanı, haqsıza arxa çevirməyi aşıladı Aşura. Hər yerdə bir içim suyu qıyıb verməyənə “Yezid xislətli”, “Yezidin biri “ kimi təhqiramiz ifadələr də öyrətdi... Əsas odur ki, bu millət doğru müqayisəsini edəndə Yezidi deyil, Hüseyni seçdi, haqsızı deyil, haqlını sevdi, güclünü deyil, zəifi anladı, qatili deyil, məzlumu öyrəndi, onun ahına şərik çıxdı.  Nəhayət, Cavad xan kimi, Mübariz kimi vətəni, sahib olduqlarını sevmək, qorumaq, onların uğrunda ölməyi təlqin etdi. Hələ də  bəzilərimiz deyir ki, Aşura bizə nə verdi ?


SON XƏBƏR
Gələn il deputatlarının maaşına bu qədər pul ayrılacaq
23.10.2018, 11:30

Gələn il deputatlarının maaşına bu qədər pul ayrılacaq

Test imtahanında iştirak edəcək namizədlərin NƏZƏRİNƏ
23.10.2018, 11:28

Test imtahanında iştirak edəcək namizədlərin NƏZƏRİNƏ

Qurban Qurbanov 48 pillə gerilədi
23.10.2018, 11:28

Qurban Qurbanov 48 pillə gerilədi

Sürücülərin nəzərinə: Bu yolda rənglənmə işləri aparılacaq
23.10.2018, 11:22

Sürücülərin nəzərinə: Bu yolda rənglənmə işləri aparılacaq

Bakıda piyadanı vurub qaçan şirkət sürücüsü tutuldu
23.10.2018, 11:19

Bakıda piyadanı vurub qaçan şirkət sürücüsü tutuldu

DİN əməliyyat keçirdi: 19 nəfər saxlanıldı
23.10.2018, 11:11

DİN əməliyyat keçirdi: 19 nəfər saxlanıldı

Azərbaycanda son 10 ilin ən isti oktyabrı yaşanır 
23.10.2018, 11:06

Azərbaycanda son 10 ilin ən isti oktyabrı yaşanır 

Bu günə gözlənilən hava proqnozu
23.10.2018, 10:51

Bu günə gözlənilən hava proqnozu

Baş nazirdən YENİLİK
23.10.2018, 10:46

Baş nazirdən YENİLİK

Sürüşmə zonasında gərginlik qalmaqdadır - NAZİRLİK
23.10.2018, 10:22

Sürüşmə zonasında gərginlik qalmaqdadır - NAZİRLİK

“Lotu Quli” Türkiyədə yenidən saxlanıldı
23.10.2018, 10:21

“Lotu Quli” Türkiyədə yenidən saxlanıldı

Bakı Ali Neft Məktəbində “Nəsimi” filmi nümayiş olundu
23.10.2018, 10:09

Bakı Ali Neft Məktəbində “Nəsimi” filmi nümayiş olundu

Kapital Bank SIBOS sərgisində iştirak edir
23.10.2018, 10:07

Kapital Bank SIBOS sərgisində iştirak edir

Ermənistan cəbhədə təxribata ara vermir
23.10.2018, 09:41

Ermənistan cəbhədə təxribata ara vermir

Bakıda eşşək ferması açıldı - Yarım litr uzunqulaq südünün qiyməti...
23.10.2018, 09:24

Bakıda eşşək ferması açıldı - Yarım litr uzunqulaq südünün qiyməti...

Məşhur diplomatlardan Dövlət Komitəsi ilə bağlı AÇIQLAMALAR   
23.10.2018, 09:20

Məşhur diplomatlardan Dövlət Komitəsi ilə bağlı AÇIQLAMALAR  

İlham Əliyevin robot “Sofiya” ilə söhbəti - VİDEO
23.10.2018, 08:56

İlham Əliyevin robot “Sofiya” ilə söhbəti - VİDEO

Bu gün Çempionlar Liqasında 3-cü tur başlayır - TƏQVİM   
23.10.2018, 08:28

Bu gün Çempionlar Liqasında 3-cü tur başlayır - TƏQVİM  

Manat və dolların bugünkü MƏZƏNNƏSİ 
23.10.2018, 08:12

Manat və dolların bugünkü MƏZƏNNƏSİ 

Məktəbdən partlamamış sursatlar tapılıb
23.10.2018, 00:58

Məktəbdən partlamamış sursatlar tapılıb

Bakıda avtobus evin tək qızını vurub öldürdü - VİDEO
23.10.2018, 00:43

Bakıda avtobus evin tək qızını vurub öldürdü - VİDEO

Həbsxanadan qaçan şəxs 11 nəfəri bıçaqladı
23.10.2018, 00:27

Həbsxanadan qaçan şəxs 11 nəfəri bıçaqladı

ABŞ buna səbr etməyəcək . . .
23.10.2018, 00:13

ABŞ buna səbr etməyəcək . . .

Azərbaycan nefti bahalaşdı
22.10.2018, 23:51

Azərbaycan nefti bahalaşdı

Prezidentliyə namizəd azərbaycanlıların problemlərini öyrəndi
22.10.2018, 23:37

Prezidentliyə namizəd azərbaycanlıların problemlərini öyrəndi

Azərbaycanlı fristaylerlər ilk dəfə olaraq Avropa çempionatında
22.10.2018, 23:24

Azərbaycanlı fristaylerlər ilk dəfə olaraq Avropa çempionatında

Leyla Əliyeva II gənclər sərgisində - FOTOLAR   
22.10.2018, 23:13

Leyla Əliyeva II gənclər sərgisində - FOTOLAR  

Tanınmış fizikin əşyaları onlayn satışa çıxarılır
22.10.2018, 22:56

Tanınmış fizikin əşyaları onlayn satışa çıxarılır

Türkiyə Ər-Riyad ilə münasibətlərin pisləşməsini istəmir
22.10.2018, 22:44

Türkiyə Ər-Riyad ilə münasibətlərin pisləşməsini istəmir

Universitetdə qarşıdurma
22.10.2018, 22:41

Universitetdə qarşıdurma

Heydər Əliyev Fondunun tikdirdiyi körpələr evi-uşaq bağçası istifadəyə verildi - YENİLƏNİB, FOTO
22.10.2018, 22:27

Heydər Əliyev Fondunun tikdirdiyi körpələr evi-uşaq bağçası istifadəyə verildi - YENİLƏNİB, FOTO

Azərbaycanlı avtoritetin qətl anı – VİDEO 18 +
22.10.2018, 22:16

Azərbaycanlı avtoritetin qətl anı – VİDEO 18 +

Qanunsuz ağac kəsimi aşkarlandı
22.10.2018, 22:09

Qanunsuz ağac kəsimi aşkarlandı

JTI şirkəti Azərbaycanda yubiley su təchizatı layihəsini həyata keçirdi
22.10.2018, 22:00

JTI şirkəti Azərbaycanda yubiley su təchizatı layihəsini həyata keçirdi

Dəhşətli qatar qəzasının baş verdiyi an - VİDEO
22.10.2018, 21:59

Dəhşətli qatar qəzasının baş verdiyi an - VİDEO

Azərbaycanda 9 ayda 458 avtomobil istehsal olunub
22.10.2018, 21:46

Azərbaycanda 9 ayda 458 avtomobil istehsal olunub

“Qeyri-neft ixracı 4,1 dəfə, ixrac məhsullarının çeşidi isə 2,6 dəfə artıb” - Şahin Mustafayev
22.10.2018, 21:33

“Qeyri-neft ixracı 4,1 dəfə, ixrac məhsullarının çeşidi isə 2,6 dəfə artıb” - Şahin Mustafayev

Şagirdlər bıçaq davasına çıxdı
22.10.2018, 21:23

Şagirdlər bıçaq davasına çıxdı

Xiaomi “Mi 8 Lite” modelinin qabiliyyətini yüksəldir
22.10.2018, 21:09

Xiaomi “Mi 8 Lite” modelinin qabiliyyətini yüksəldir

45 böyük aqroparkın yaradılması nəzərdə tutulur
22.10.2018, 20:58

45 böyük aqroparkın yaradılması nəzərdə tutulur

51 dövlət əmlakı özəlləşdirilir
22.10.2018, 20:45

51 dövlət əmlakı özəlləşdirilir

Bakıda kirpi ətinin verilməsi ilə bağlı rəsmi açıqlama - VİDEO
22.10.2018, 20:29

Bakıda kirpi ətinin verilməsi ilə bağlı rəsmi açıqlama - VİDEO

"Astana üçlüyü" Moskvada görüşür
22.10.2018, 20:15

"Astana üçlüyü" Moskvada görüşür

İlham Əliyev: “Son 15 il ərzində ölkəmizdə iqtisadiyyat üç dəfədən çox artıb”
22.10.2018, 20:02

İlham Əliyev: “Son 15 il ərzində ölkəmizdə iqtisadiyyat üç dəfədən çox artıb”

Biləsuvar gömrüyündə nəzarət gücləndirilir - avtomobillər daha dəqiq yoxlanılacaq
22.10.2018, 19:36

Biləsuvar gömrüyündə nəzarət gücləndirilir - avtomobillər daha dəqiq yoxlanılacaq

İlham Əliyev macarıstanlı həmkarını təbrik etdi
22.10.2018, 18:49

İlham Əliyev macarıstanlı həmkarını təbrik etdi

Astarada soyğunçuluq edən şəxs saxlanıldı
22.10.2018, 18:47

Astarada soyğunçuluq edən şəxs saxlanıldı

Prezident məktəb tikintisinə 1 milyon manat ayırdı
22.10.2018, 18:17

Prezident məktəb tikintisinə 1 milyon manat ayırdı

İmişlidə yaşayış binasının tikintisinə 3 milyon manat ayrıldı
22.10.2018, 18:14

İmişlidə yaşayış binasının tikintisinə 3 milyon manat ayrıldı

Sarayda yolu keçən piyadanı avtomobil vurdu
22.10.2018, 18:07

Sarayda yolu keçən piyadanı avtomobil vurdu

ARXİV