22 oktyabr 2018, Bazar ertəsi
Ana Səhifə - ÖLKƏ - Cümhuriyyətin Milli Matəm elan etdiyi Mart soyqırımının ildönümü ağrısı: “Həmin gün məscidlərdə…”
Cümhuriyyətin Milli Matəm elan etdiyi Mart soyqırımının ildönümü ağrısı: “Həmin gün məscidlərdə…”
02.12.2017, 00:47

Gələn il Azərbaycan tarixində bir çox şanlı səhifələrin yüzüncü ildönümü ilə yadda qalacaq. Bunun da əsas səbəbi 1918-ci ilin mayında yaranan Azərbaycan Cümhuriyyətidir. Dövlət qurulduqdan sonra bir çox vacib tarixi missiyaları həyata keçirdi ki, onların da əksəriyyəti elə 1918-ci ilə aiddir.

 

Amma 1918-ci il tariximiz üçün təkcə ağ səhifələrlə yadda qalmayıb.  Həmin ilin 31 Mart soyqırımının da yüzillik indönümü gələn il tamam olur.

 

Modern.az saytı mart qırğınları, azərbaycanlıların soyqırımı ilə bağlı silsilə yazılara davam edir. İldönümünə qədər bu tarixlə bağlı bir çox məsələləri oxucuların diqqətinə çatdıracağıq.

 

Bu dəfəki yazıda  Azərbaycan Cümhuriyyətinin banisi Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin başçılıq etdiyi Cümhuriyyət hökumətinin 31 Mart soyqırımının ildönümü ilə bağlı matəm qeydlərini  təqdim edəcəyik.

 

Məhəmmədəmin Rəsulzadənin redaktorluğu ilə Münhen şəhərində nəşr olunan "İstiqlal" qəzetinin 1933-cü il 1 aprel tarixli 31-ci sayı demək olar, bütünlüklə 1918-ci ilin martındakı Bakı qırğınlarının 15 illiyinə həsr edilib. Azərbaycan Cümhuriyyəti Hökuməti həm 1919-cu, həm də 1920-ci il martın 31-ni Milli Matəm günü kimi qeyd edib.

 

 

Xüsusən də, 1919-cu ildə - yəni hadisələrin birinci ildönümü tamam olanda istər parlament, istər hökumət, istərsə də ADR mətbuatı vasitəsi ilə faciənin ildönümü, milli matəm acı ilə xatırlanıb.

 

Cümhuriyyət parlamentinin rəsmi qəzeti olan “Azərbaycan”ın 1919-cu il 31 mart sayında baş redaktor əvəzi Xəlil İbrahim matəmin ildönümü ilə bağlı yazırdı:  (müəllifin dəsti-xətti, yazı üslubu qorunub)

 

“Bu gün 18-31 mart hadiseyi-ələmkiyyəsi sənəyi-dövriyyəsi münasibəti ilə Azərbaycan türk-islamları milli matəm elan ediyorlar. Bu gün bütün hökumət və cəmaət idarələri, məktəblər, qəzetlər, bazar, dükan, emalatxana və sayir müəssisələr tətil ediyorlar, şəhərdə həyat dayandırılıyor. Zira: Bu gün gözəl ideya, böyük şüar altında qara fikir yürütən bir taqım alçaq qara güruhun əlində məqtul düşənlərin illiyidir. Bu matəmdə azərbaycanlılar məscidlərə yığılaraq günahsız ölənləri, irz və namusuna toxunulan məzlumları, canilər əlində tələf olmuş məsum cocuqları yad edəcək, Quran oxuyacaq, məlumlara rəhmət, zalimlərə lənətxan olacaqlardır. Təzə Pir məscidində - həmən keçən il bu günlərdə düşmən mərmiləri dəydikcə, yaralanan pəhləvan kibi nərə çəkərək güya zəban halilə “Ey türk milləti! Namusun qəbul etməsin; Allah, götürmə bu zülmü!” deyə fəryad edən bu böyük məscidin həyətində cəm kəsirin iştirakilə ictima tərtib verəcəklərdir. Fəqət Azərbaycan türkləri bu matəmdə yadlarından çıxarmamalıdırlar ki, keçən il ibtida Bakıda və Şirvanda, daha sonra Qubada və sair yerlərdə bizim başımıza gələn müsibətlərin təsirlərinin çoxu özümüzdədir. Həm də o mənayəni cəmaətimizin bir qismi məsqə geymiş canilərə inanaraq onlarla sosyalist kibi rəftarda bulunmaqla özlərini aldatmış oldı: nə o mənayə ki, cəmaətimizin bir qismi məhzi firqəbazlıq xatirinə özünü üzə çıxarmaq və şərəfi-müqabili nəzərdən salmaq niyyətilə xalqı yoldan çıxardı. Heç bir fıtnə və fəsaddan çəkinmədi. Doğrudur, həyatımızda bu mövsuf amillər böyük rollar oynadılar, doğrudur on minlərcə günahsız olan vətən övladı bu hərəkətlərin qurbanı oldu! Lakin bir şeyi xatırda tutmalıdır. Bizim zəifliyimiz və düşmənin güclülüyü, bizim aramızda firqənin təfriqə kibi təəlliyisi, dillərdə əzbər olan ittihadsızlığımız və sayirə həp iki şeydən nəşət etmişdir: İdrak və etirafi-milliyyə yoxluğu və sadəlövh, saf durunluğumız.

 

 

Həyat bir məktəb və tarix bir ayineyi-ibrətdir yaşayışın. Acı həqiqətlərinə açıq gözlə baxalım da. İşləmiş olduğumuz xətaları islah edəlim, əks surətdə belə faciələr həyatimizdə təkrar-təkrar oyana bilər. Keçən il haman bu günkü gün müsəlman türk firqələri, cəmaəti sakit etmək məqsədilə buraxmış olduqları bir intibahnamədə. “erməni qonşularımız dəxi bu məsələdə bizimlə bərabərdirlər” yazmışdılar. Halbuki dörd saat sonra başlanmış dəvayi-milli qitalə döndərən yenə həman “bizimlə bərabər olan qonşularımız” oldular. Yalnız o gün deyil həmişə bu surətlə aldanmışız. Bu da hər şeydən ziyadə siyasi xanlığımızdandır. Siyasətdə millətə dövlət və firqə mənafei hər şeydən yuca tutulduğundan şübhəsizdir ki, hər dövlət, hər millət və hər firqə ancaq mənafei üzürə bir və bərabər olanlara inana bilərlər. Digər tərəfdən yenə haman keçən il mart hadiseyi-ələmiyyəsindən bir az qabaq, faciənin oynayacağını qabaqcadan görmüş olanların “Açıq söz” qəzetəsində yazmış olduqları “Birlik gərək”, “Birlik tələb olunur” və sayir bu kibi bir çox məqalələrinin qalması həp cəmaətimizin milli mənafei dərk etmiş olmasındadır. Ona görə ki, cənnət ana vətəninin xərabəzarə döndərilməsi səneyi dövriyyəsini matəm saxlayan Azərbaycan türkləri: əski Roma imperiyası Leqiyonlarının ayaqları altında əzilmiş millətini və dağılmış vətənini görən Hannibalın müqəddəs atəşgədə və qoca atası hüzurunda etdiyi kibi, bu gün, düşmən qomparasilə minarəsi dağılmış müqəddəs Təzəpir məscidi qabağında əllərini döşlərinə qoyaraq başlarını aşağı dikərək qism yad etməlidirlər ki, gözəl Azərbaycan və nəcib türk millətini hər cəhətdən sahili-nicat və səadətə çıxaranadək başlarını yuxarı qaldırmayacaq və Azərbaycan istiqlalına, türk azadlığı, millət səadəti yolunda son qətrə qanına və son nəfəsinədək heç bir fədakarlıqdan geri durmayacaqlardır”!

 

Hazırladı: E. Nihad


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Bu müəllimlərin maaşı artırılacaq - Rəsmi
22.10.2018, 16:12

Bu müəllimlərin maaşı artırılacaq - Rəsmi

Bakıda məhbuslara kitab bağışladılar - FOTOLAR
22.10.2018, 16:07

Bakıda məhbuslara kitab bağışladılar - FOTOLAR

Kərəm Həsənov qanunsuz tikililərlə bağlı TAPŞIRIQ verdi
22.10.2018, 16:02

Kərəm Həsənov qanunsuz tikililərlə bağlı TAPŞIRIQ verdi

Onlara yeni mənzillər veriləcək 
22.10.2018, 15:58

Onlara yeni mənzillər veriləcək 

Parlament İntizam Komissiyası üzvlərinin sayını artırır - EKSKLÜZİV    
22.10.2018, 15:56

Parlament İntizam Komissiyası üzvlərinin sayını artırır - EKSKLÜZİV  

Deputatları cəzalandırma qaydasında YENİLİK - Sözünü kəsmək, iclasdan çıxarmaq, töhmət...
22.10.2018, 15:52

Deputatları cəzalandırma qaydasında YENİLİK - Sözünü kəsmək, iclasdan çıxarmaq, töhmət...

Axşamın HAVASI: Külək əsəcək
22.10.2018, 15:47

Axşamın HAVASI: Külək əsəcək

Elmar Vəliyevin oğlu vəzifəsindən istefa verdi
22.10.2018, 15:43

Elmar Vəliyevin oğlu vəzifəsindən istefa verdi

Abituriyent və bakalavrların nəzərinə: “UNEC-də bir gün”
22.10.2018, 15:36

Abituriyent və bakalavrların nəzərinə: “UNEC-də bir gün”

Piyadanın ölümündə təqsirləndirilən yol polisi əməkdaşı azadlığa çıxdı
22.10.2018, 15:30

Piyadanın ölümündə təqsirləndirilən yol polisi əməkdaşı azadlığa çıxdı

Jurnalistlər üçün yazı müsabiqəsi elan edildi
22.10.2018, 15:17

Jurnalistlər üçün yazı müsabiqəsi elan edildi

Azərbaycanda ölüm hallarının 5 əsas SƏBƏBİ   
22.10.2018, 15:10

Azərbaycanda ölüm hallarının 5 əsas SƏBƏBİ  

Bakıda körpənin ürəyini dayandırıb əməliyyat etdilər
22.10.2018, 15:03

Bakıda körpənin ürəyini dayandırıb əməliyyat etdilər

Milli Məclisin Daxili Nizamnaməsi DƏYİŞDİRİLİR   
22.10.2018, 14:55

Milli Məclisin Daxili Nizamnaməsi DƏYİŞDİRİLİR  

Ermənistan parlamenti seçki məcəlləsinə dəyişikliyi qəbul etmədi
22.10.2018, 14:45

Ermənistan parlamenti seçki məcəlləsinə dəyişikliyi qəbul etmədi

Yol polisi sərxoş sürücüləri cərimələdi - REYD
22.10.2018, 14:44

Yol polisi sərxoş sürücüləri cərimələdi - REYD

Eldar Əzizov Ticarət və Xidmət Departamentinin direktorunu işdən çıxardı
22.10.2018, 14:43

Eldar Əzizov Ticarət və Xidmət Departamentinin direktorunu işdən çıxardı

Bu il uşaqlara ən çox verilən adlar - SİYAHI   
22.10.2018, 14:30

Bu il uşaqlara ən çox verilən adlar - SİYAHI  

Deputat seçiciləri ilə görüşdü
22.10.2018, 14:23

Deputat seçiciləri ilə görüşdü

Azərbaycanda qadın hakim istefa verdi
22.10.2018, 14:22

Azərbaycanda qadın hakim istefa verdi

Noyabrda ardıcıl 3 gün iş olmayacaq
22.10.2018, 14:13

Noyabrda ardıcıl 3 gün iş olmayacaq

Trampın köməkçisini Moskvada gərgin danışıqlar gözləyir
22.10.2018, 14:12

Trampın köməkçisini Moskvada gərgin danışıqlar gözləyir

DTX sosial şəbəkə istifadəçilərinə xəbərdarlıq etdi   
22.10.2018, 14:06

DTX sosial şəbəkə istifadəçilərinə xəbərdarlıq etdi  

Ombudsmanın nümayəndələri hərbi hissələri yoxladılar- FOTO
22.10.2018, 13:41

Ombudsmanın nümayəndələri hərbi hissələri yoxladılar- FOTO

Bakıda 16 dilənçi saxlanılıb
22.10.2018, 13:36

Bakıda 16 dilənçi saxlanılıb

İlham Əliyev İmişlidə “ASAN Həyat” kompleksinin açılışını etdi - FOTO
22.10.2018, 13:32

İlham Əliyev İmişlidə “ASAN Həyat” kompleksinin açılışını etdi - FOTO

“Bakıdan Naxçıvana qatar reysinin açılması siyasi məsələlərdən asılıdır” - Cavid Qurbanov
22.10.2018, 13:26

“Bakıdan Naxçıvana qatar reysinin açılması siyasi məsələlərdən asılıdır” - Cavid Qurbanov

Heydər Əliyev Fondunun tikdirdiyi körpələr evi-uşaq bağçası istifadəyə verildi - FOTO
22.10.2018, 13:18

Heydər Əliyev Fondunun tikdirdiyi körpələr evi-uşaq bağçası istifadəyə verildi - FOTO

İmişlidə Bayraq Muzeyi istifadəyə verildi
22.10.2018, 13:15

İmişlidə Bayraq Muzeyi istifadəyə verildi

“Azərişıq” ASC-nin İmişli Avtomatik İdarəetmə və Nəzarət Mərkəzinin açılışı oldu
22.10.2018, 13:06

“Azərişıq” ASC-nin İmişli Avtomatik İdarəetmə və Nəzarət Mərkəzinin açılışı oldu

Sabah yağış yağacaq – HAVA PROQNOZU
22.10.2018, 12:59

Sabah yağış yağacaq – HAVA PROQNOZU

2019-cu ilin büdcəsində təhsil xərcləri məlum oldu - 2 milyard 274 milyon manat   
22.10.2018, 12:58

2019-cu ilin büdcəsində təhsil xərcləri məlum oldu - 2 milyard 274 milyon manat  

Piyadanı vuran avtobus sürücüsü saxlanıldı
22.10.2018, 12:49

Piyadanı vuran avtobus sürücüsü saxlanıldı

“Nar” Tərtərdə 4G şəbəkəsini qurdu
22.10.2018, 12:43

“Nar” Tərtərdə 4G şəbəkəsini qurdu

Mingəçevir-Bəhrəmtəpə avtomobil yolunun bir hissəsi istifadəyə verildi
22.10.2018, 12:37

Mingəçevir-Bəhrəmtəpə avtomobil yolunun bir hissəsi istifadəyə verildi

Prezident Araz çayının yeni qol-kanalının açılışını edib
22.10.2018, 12:27

Prezident Araz çayının yeni qol-kanalının açılışını edib

Türkiyədə fərarilik edən əsgər insanları girov götürdü
22.10.2018, 12:16

Türkiyədə fərarilik edən əsgər insanları girov götürdü

“Azərbaycan ABŞ-ın marağındadır, Ermənistan Kremli narahat edir” – Rusiyalı ekspert
22.10.2018, 12:14

“Azərbaycan ABŞ-ın marağındadır, Ermənistan Kremli narahat edir” – Rusiyalı ekspert

Bu günə gözlənilən hava proqnozu
22.10.2018, 12:13

Bu günə gözlənilən hava proqnozu

Prezident İlham Əliyev İmişliyə gedib
22.10.2018, 12:08

Prezident İlham Əliyev İmişliyə gedib

İlham Əliyevin tapşırığının icrasına başlanıldı - “Fatimeyi Zəhra” məscidini hasara aldılar - FOTOLAR
22.10.2018, 12:03

İlham Əliyevin tapşırığının icrasına başlanıldı - “Fatimeyi Zəhra” məscidini hasara aldılar - FOTOLAR

“Türk Dünyası Araşdırmaları” müsabiqəsi elan edildi   
22.10.2018, 11:52

“Türk Dünyası Araşdırmaları” müsabiqəsi elan edildi  

DİN əmisi gəlinini qaçırdığına görə öldürülən şəxs barədə məlumat yaydı
22.10.2018, 11:52

DİN əmisi gəlinini qaçırdığına görə öldürülən şəxs barədə məlumat yaydı

XƏBƏRDARLIQ: Tələblərə əməl etməyən 10 min manat cərimələnəcək
22.10.2018, 11:45

XƏBƏRDARLIQ: Tələblərə əməl etməyən 10 min manat cərimələnəcək

Polkovnik Abdulla Qurbani əməliyyat olundu   
22.10.2018, 11:42

Polkovnik Abdulla Qurbani əməliyyat olundu  

Binəqədidə iməclik keçirilib
22.10.2018, 11:41

Binəqədidə iməclik keçirilib

İnam Kərimov Paris sərgisində iştirak etdi
22.10.2018, 11:29

İnam Kərimov Paris sərgisində iştirak etdi

Eldar Əzizov sahibsiz itlərlə bağlı göstəriş verdi   
22.10.2018, 11:24

Eldar Əzizov sahibsiz itlərlə bağlı göstəriş verdi  

Gələn ilin büdcəsində hərbi xərclər ARTIRILIR   
22.10.2018, 11:15

Gələn ilin büdcəsində hərbi xərclər ARTIRILIR  

Qubada əmisinin gəlinini qaçırdığı üçün döyülən kişi öldü  - VİDEO
22.10.2018, 11:10

Qubada əmisinin gəlinini qaçırdığı üçün döyülən kişi öldü  - VİDEO

ARXİV