20 mart 2019, Çərşənbə
Ana Səhifə - GÜNDƏM - “Pambıqçıların zəhərlənməsi təxribat deyil” - Ekspert SƏBƏBLƏRİ göstərdi  
“Pambıqçıların zəhərlənməsi təxribat deyil” - Ekspert SƏBƏBLƏRİ göstərdi  
21.06.2018, 14:06

İyun ayında pambıq tarlalarında 5-ci dəfə zəhərlənmə faktı qeydə alınıb. Saatlıda 30-dan çox insanın zəhərlənməsilə müşahidə olunan ilk faktdan sonra prezident İlham Əliyev məsələni nəzarətə götürdü. Amma buna baxmayaraq, anoloji hal İmişli, Yevlax, Tərtərdə də qeydə alındı, yüzlərlə insan zəhərlənmə diaqnozu ilə xəstəxanalara müraciət etdi.

Hadisələr barədə konkret olaraq rəsmi məlumatlar açıqlanmasa da, ekspertlər, iqtisadçılar tərəfindən müxtəlif versiyalar səsləndirilir. Kimisi zəhərlənmələri təhlükəsizlik qaydalarına əməl etməmək, kimisi təsərrüfatlarda vaxtı bitmiş dərmanlardan yararlanmaq, kimisi də yeni nazir İnam Kərimova qarşı hazırlanmış təxribat kimi qiymətləndirir.

 

“Özəl şirkətlər pambıqçılara zülm edirlər”

 

Kənd təsərrüfatı üzrə ekspert Nicat Nəsirli Modern.az-a məhz bu versiyalar üzrə açıqlama verib. O, əsas səbəb kimi pambıq tarlalarında təhlükəsizlik qaydalarına riayət edilmədiyini bildirib:

“Bayram günlərində bəzi pambıq sahələrində müşahidələr apardım. Nöqsanları görmək üçün sırf bu sahənin mütəxəssisi olmağa da ehtiyac yoxdur. İmişli, Beyləqan, Ağcabədinin bəzi pambıq sahələrində olanda gördüm ki, nəinki təhlükəsizlik qaydalarına, ümumiyyətlə bir çox mühüm qaydalara əməl olunmur. Zəhərli dərmanlar - pestisidlərlə davranışa gəldikdə, insanlar bu sahədə tam bilgisizdir və maarifləndirmə tədbirlərinə ehtiyac var. Pambıq sahələrində işləyən qadınlar nəinki təhlükəsizlik qaydalarını, adi hava şəraiti, pambıq sahəsində görəcəkləri işin məğzini belə bilmirlər. Pambıq texniki bitki olduğuna görə məxsusi qulluq tələb edir. Məsələn, iyunda alaq otunun vurulması aparılır (kətmənləmə). Bizdə kətmənləmə əl əməyilə edilir, bütün dünyada isə bu sahə tam mexnaikləşdirilib. Texnika sahənin bu başından girib, o biri başından çıxır. Azərbaycanda böyük maliyyə vəsaitləri olmasına baxmayaraq, MKT şirkətləri pambıqçılara zülm edirlər. Ünsiyyət zamanı bəlli oldu ki, 5 qadın birlikdə orta hesabla bir sot yerdə alaq vurur. Bu çox çətin prosesdir. Kətmən iki funksiyanı yerinə yetirir: alaqları vurur və bitkinin dibini boşaldır. Yəni bir insan gün ərzində iki funksiyanı yerinə yetirir. Mən orada olduğum müddətdə günün istisində, təxminən 40 dərəcə temperaturda qadınlar dayanmadan çalışırdı. Axı bunlar insandır.

İkinci ciddi problem ondan ibarətdir ki, bir çox pambıq sahələrinə ağır pestisidlər vururlar. Bir azdan sovkaya qarşı mübarizə başlanacaq. Şirkətlər ora ağır pestisidlər, funksidlər tətbiq edəcəklər. Biri ziyanvericilərə, ikincisi zərərvericilərə qarşıdır. Tamamilə fərqli şeylərdir. Yenə də təhlükəsizlik qaydalarına riayət edilməyəcəksə, anoloji hal təkrarlanacaq”.

 

“Təhlükəsizlik qaydalarına riyaət edilmir”

 


Ekspert əvvəlki illərə nisbətdə bu sahədə ciddi dəyişiklik olmamasına baxmayaraq, kütləvi zəhərlənmə səbəblərini məhz təhlükəsizlik qaydalarına riayət edilməməsində görür:

“Ümumilikdə Tərtər, Saatlı, İmişlidə baş verən hadisələrdə müxtəlif versiyalar irəli sürülür. Mənim gəldiyim qənaət bundan ibarətdir ki, zəhərlənmələr təhlükəsizlik qaydalarına riayət edilmədiyindən olub. Yadımdadır, Sovet dövründə bizi də tarlaya aparırdılar. Hətta biz sahədə olarkən dərmanlama xüsusi təyyarələrlə edilirdi, amma zəhərlənən olmurdu. Dünən uzun müddət Azərbaycanda pambıqçılıqla məşğul olan şəxslərlə əlaqə saxladım. Onlar da təsdiqlədilər ki, bunlar Azərbaycanda pambıqçılıq sahəsində qeydə alınan ilk kütləvi zəhərlənmələrdir. Doğrudur, pambıq da həminkidir, onu becərənlər də həmin adamlardır. Amma adi təhlükəsizlik qaydalarına riayət edilməyib. Özüm şahidi oldum ki, kətmən vuran insanların heç birinin ağzında respirator yox idi. Zəhərlənənlərin əyində mühafizə geyimi, respirator, uzunboğaz çəkmələri olmayıb”.

 

İnam Kərimovun etirafı...

 

Dərmanlama zamanı istifadə müddəti keçmiş preparatlardan istifadəyə gədikdə, N.Nəsirli bunun ciddi qanun pozuntusu olduğunu vurğulayıb:


“Bütün pestisidlər və funksidlər iyulun 1-dək Fitosanitar Xidmətin laboratoriyalarından sınaqdan keçirilməli, sertifikat almalı, ondan sonra təsərrüfata tətbiq olunmalı idi. Məlum olur ki, pestisidlər və funksidlər ölkəyə gətirilir, laboratoriyalarda sınaqdan keçirilmədən təsərrüfatlara tətbiq olunur.  Böyük ehtimalla dərmanların sınağı aparılmayıb. Bu sahənin dövlət nəzarətini həyata keçirən bir qurum kimi Dövlət Fitosanitar Xidməti birbaşa məsuliyyət daşıyır. Nazir İnam Kərimov Dövlət Fitosanitar Nəzarəti Xidmətinin rəisi Camal Quliyevi vəzifəsindən azad etməklə, əslində etiraf etdi ki, qurum ciddi nöqsanlara yol verib.

Soruşmaq lazımdır ki, Xidmətin o dərmanları sınaqdan keçirmək üçün laboratoriyaları varmı? Bir sınaq keçirsinlər, ictimaiyyət də nəticələri görsün. Yoxdur belə laboratoriyalar. Baxmayaraq ki, Camal Quliyev bu sahənin qurucularından idi. Mən onu laborant işləyən dövrdən tanıyıram, kifayət qədər təcrübəli, məlumatlı alimlərdəndir, öyrənməyə və öyrətməyə meylli bir insandır. Buna iqtisadiyyat dilində “istehsalat xətası” deyilir. Böyük ehtimalla istintaq açıqlayacaq ki, dərmanlar özəl şirkətlər tərəfindən Azərbaycana gətirilib və sınaqdan keçirilmədən təsərrüfatlara tətbiq edilib”.

 

“40 dərəcə istidə pambıq yığılmamalıdır”

 

Ekspertin özlərinə görə, pambıqçılıqla məşğul olanlar bu sahədən xəbərsizdirlər:

“Özləri etiraf edib ki, dərman başqa sahəyə vurulub, amma külək insanların işlədiyi sahəyə gətirib. Əslində bunun özü də öyrənilməli idi ki, dərmanlar külək vasitəsilə neçə kilometrə qədər yayıla bilir. Elə funksidlər var ki, çox güclü küləkdə belə ətrafa yayılmır. Amma elələri də var ki, zəif küləkdə belə 20-30 kilometr məsafəni qət edə bilir. Bunlar edilməyib, məsuliyyəti də Dövlət Fitosanitar Xidmətinin üzərindədir. Bir məsələni də diqqətə alaq ki, 1990-cı illərdən Azərbaycanda pambıqçılıq tənəzzülə uğramışdı. Son iki ildə bu sahəyə diqqət ayrılmağa başladı. Bu da faktdır ki, bir çox rayonlarda pambıqçılıq ənənələri, vərdişləri itib. İndi bu sahəyə rəhbərlik edənlər isə sahədən başı çıxmayan özəl şirkətlərdir. Pambığın əkilmə texnologiyasına belə əməl olunmayıb. Eləcə çiyidi səpib gediblər. Bundan da bilinir ki, nə pambığı əkənin, nə onu yığanların, nə də bu işə rəhbərlik edən sahibkarların həmin sahədən xəbəri var. Mən burada təxribat ehtimallarına inanmıram. Biz hər şeyə “bir şey olmaz” fikrilə yanaşdığımız üçün də belə nəticəyə gəlirik”.

İmişli


Gülşən RAUFQIZI
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Azərbaycan Avropa ölkələrinə tekstil malları ixrac edəcək
20.03.2019, 15:10

Azərbaycan Avropa ölkələrinə tekstil malları ixrac edəcək

Astananın adının dəyişdirilməsi haqqında qanun layihəsini qəbul edildi
20.03.2019, 14:43

Astananın adının dəyişdirilməsi haqqında qanun layihəsini qəbul edildi

Fəhləlikdən prezidentliyə yüksələn Nursultan Nazarbayev FOTOLARDA
20.03.2019, 14:24

Fəhləlikdən prezidentliyə yüksələn Nursultan Nazarbayev FOTOLARDA

Tbilisidə taksi sürücüləri etiraz aksiyası keçiriblər
20.03.2019, 14:08

Tbilisidə taksi sürücüləri etiraz aksiyası keçiriblər

Xızıda qida üçün yararlığı şübhə doğuran çoxlu sayda toyuq aşkar edilib
20.03.2019, 14:04

Xızıda qida üçün yararlığı şübhə doğuran çoxlu sayda toyuq aşkar edilib

Dünyanın ən bahalı şəhərləri - SİYAHI   
20.03.2019, 13:28

Dünyanın ən bahalı şəhərləri - SİYAHI  

Nazarbayevin qızı ölkəsində yüksək vəzifəyə seçildi  
20.03.2019, 13:14

Nazarbayevin qızı ölkəsində yüksək vəzifəyə seçildi  

Bakıda ana və qızını maşın vurdu - sürücü saxlanıldı   
20.03.2019, 12:25

Bakıda ana və qızını maşın vurdu - sürücü saxlanıldı  

Sabah hava yağışlı, küləkli olacaq - PROQNOZ   
20.03.2019, 12:22

Sabah hava yağışlı, küləkli olacaq - PROQNOZ  

Türkiyənin “Sultan Novruzu”
20.03.2019, 12:17

Türkiyənin Sultan Novruzu

Yerevan universitetlərində tələbələr Azərbaycan dilini öyrənir, Bakıda isə...
20.03.2019, 12:10

Yerevan universitetlərində tələbələr Azərbaycan dilini öyrənir, Bakıda isə...

Zakir Həsənov Pakistana rəsmi səfərə gedəcək
20.03.2019, 12:03

Zakir Həsənov Pakistana rəsmi səfərə gedəcək

Qazaxıstanın yeni prezidenti paytaxtın adını dərhal dəyişdirməyi təklif etdi
20.03.2019, 11:59

Qazaxıstanın yeni prezidenti paytaxtın adını dərhal dəyişdirməyi təklif etdi

ADU-da “Multikultural Novruz bayramı” 
20.03.2019, 11:57

ADU-da “Multikultural Novruz bayramı” 

Balıq, göl qurbağası və zəli ovu üçün kvotalar müəyyənləşib - SİYAHI
20.03.2019, 11:51

Balıq, göl qurbağası və zəli ovu üçün kvotalar müəyyənləşib - SİYAHI

Elmar Məmmədyarov Çilidə Dağlıq Qarabağ münaqişəsindən danışdı
20.03.2019, 11:47

Elmar Məmmədyarov Çilidə Dağlıq Qarabağ münaqişəsindən danışdı

Prezident göstəriş verdi - təhsil, səhiyyə, məhkəmə-hüquq sistemi üçün yeni islahatlar paketi hazırlanır
20.03.2019, 11:32

Prezident göstəriş verdi - təhsil, səhiyyə, məhkəmə-hüquq sistemi üçün yeni islahatlar paketi hazırlanır

İlham Əliyev: Azərbaycan infrastruktur baxımından çox sürətlə inkişaf edir
20.03.2019, 11:24

İlham Əliyev: Azərbaycan infrastruktur baxımından çox sürətlə inkişaf edir

Prezidentin oğlu dünyanın 17 şəhərinin merini Düşənbəyə çağırdı   
20.03.2019, 11:20

Prezidentin oğlu dünyanın 17 şəhərinin merini Düşənbəyə çağırdı  

Türkiyədə terrora hazırlaşan PKK üzvləri tutuldu
20.03.2019, 11:07

Türkiyədə terrora hazırlaşan PKK üzvləri tutuldu

Rusiyanın azərbaycanlı çempionu - FOTOLAR
20.03.2019, 10:56

Rusiyanın azərbaycanlı çempionu - FOTOLAR

“Azərbaycan xalqı islahatların nəticələrini görür və bundan sonra da görəcək”
20.03.2019, 10:53

“Azərbaycan xalqı islahatların nəticələrini görür və bundan sonra da görəcək”

Ötən il Azərbaycanda 1286 minik avtomobili istehsal edilib
20.03.2019, 10:51

Ötən il Azərbaycanda 1286 minik avtomobili istehsal edilib

Evində narkotik bitki yetişdirən şəxs saxlandı
20.03.2019, 10:47

Evində narkotik bitki yetişdirən şəxs saxlandı

Polis olmaq istəyənlərin NƏZƏRİNƏ
20.03.2019, 10:43

Polis olmaq istəyənlərin NƏZƏRİNƏ

Prezident: “Bu fərmanın dünyada bənzəri yoxdur”
20.03.2019, 10:18

Prezident: “Bu fərmanın dünyada bənzəri yoxdur”

Bu gün Azərbaycan millisi Avropa çempionatının elit-raundunda ilk oyununu keçirəcək
20.03.2019, 10:16

Bu gün Azərbaycan millisi Avropa çempionatının elit-raundunda ilk oyununu keçirəcək

Prezident Azərbaycan xalqını təbrik etdi - VİDEO
20.03.2019, 10:08

Prezident Azərbaycan xalqını təbrik etdi - VİDEO

Ermənilər cəbhədə təxribatlara davam edir
20.03.2019, 09:49

Ermənilər cəbhədə təxribatlara davam edir

Nəsimidə kafe yandı, 12 nəfər təxliyə olundu
20.03.2019, 09:20

Nəsimidə kafe yandı, 12 nəfər təxliyə olundu

Rezidentura təhsilində ixtisasların sayı artırılıb, bəzilərinin adı dəyişdirilib
20.03.2019, 09:09

Rezidentura təhsilində ixtisasların sayı artırılıb, bəzilərinin adı dəyişdirilib

Ölkəyə daxili orqanında narkotik keçirən Lənkəran sakini öldü
20.03.2019, 00:46

Ölkəyə daxili orqanında narkotik keçirən Lənkəran sakini öldü

20.03.2019, 00:25

"Azərpoçt" bayram günlərində də işləyəcək

Bu gün Azərbaycanda Novruz bayramı qeyd olunur
20.03.2019, 00:07

Bu gün Azərbaycanda Novruz bayramı qeyd olunur

Mehriban Əliyeva Azərbaycan xalqını təbrik  etdi: Sizin sevginiz ən böyük güc və ilham mənbəyimizdir
19.03.2019, 23:57

Mehriban Əliyeva Azərbaycan xalqını təbrik  etdi: Sizin sevginiz ən böyük güc və ilham mənbəyimizdir

Azərbaycan nefti bahalaşıb
19.03.2019, 23:42

Azərbaycan nefti bahalaşıb

Bakı sakini özünü 8-ci mərtəbədən atdı
19.03.2019, 23:29

Bakı sakini özünü 8-ci mərtəbədən atdı

Sərnişin təyyarəsində yanğın
19.03.2019, 23:12

Sərnişin təyyarəsində yanğın

Türkiyədə Koroğluya abidə ucaldıldı
19.03.2019, 22:55

Türkiyədə Koroğluya abidə ucaldıldı

Nursultan Nazarbayev istefasını Putinlə müzakirə etdi
19.03.2019, 22:36

Nursultan Nazarbayev istefasını Putinlə müzakirə etdi

Bayramlaşma...
19.03.2019, 22:35

Bayramlaşma...

Bərdədə idarəetmədən çıxan avtomobil su kanalına düşüb
19.03.2019, 22:24

Bərdədə idarəetmədən çıxan avtomobil su kanalına düşüb

Zurabişvili azərbaycanlıların kəndinə gəldi
19.03.2019, 22:07

Zurabişvili azərbaycanlıların kəndinə gəldi

Səfir Azərbaycan xalqını belə təbrik etdi - VİDEO
19.03.2019, 21:51

Səfir Azərbaycan xalqını belə təbrik etdi - VİDEO

Şəkidə itkin düşən şəxs Bakıda tapıldı
19.03.2019, 21:34

Şəkidə itkin düşən şəxs Bakıda tapıldı

İlham Əliyev: “Bizim tariximiz qorunur, tarixi abidələr bərpa olunur”
19.03.2019, 21:19

İlham Əliyev: “Bizim tariximiz qorunur, tarixi abidələr bərpa olunur”

Bakıda yataqxanada yanğın: Sakinlər təxliyyə olundu
19.03.2019, 21:05

Bakıda yataqxanada yanğın: Sakinlər təxliyyə olundu

Ölkəyə qanunsuz yolla spirtli içki gətirilməsi cəhdinin qarşısı alınıb
19.03.2019, 20:51

Ölkəyə qanunsuz yolla spirtli içki gətirilməsi cəhdinin qarşısı alınıb

“BMW”dən Türk dili qadağası
19.03.2019, 20:33

“BMW”dən Türk dili qadağası

“Azərbaycanla Aİ arasında məsləhətləşmələr ayın sonunda keçiriləcək” - Mahmud Məmmədquliyev
19.03.2019, 20:16

“Azərbaycanla Aİ arasında məsləhətləşmələr ayın sonunda keçiriləcək” - Mahmud Məmmədquliyev

ARXİV