20 iyul 2018, Cümə
Ana Səhifə - GÜNDƏM - “Pambıqçıların zəhərlənməsi təxribat deyil” - Ekspert SƏBƏBLƏRİ göstərdi  
“Pambıqçıların zəhərlənməsi təxribat deyil” - Ekspert SƏBƏBLƏRİ göstərdi  
21.06.2018, 14:06

İyun ayında pambıq tarlalarında 5-ci dəfə zəhərlənmə faktı qeydə alınıb. Saatlıda 30-dan çox insanın zəhərlənməsilə müşahidə olunan ilk faktdan sonra prezident İlham Əliyev məsələni nəzarətə götürdü. Amma buna baxmayaraq, anoloji hal İmişli, Yevlax, Tərtərdə də qeydə alındı, yüzlərlə insan zəhərlənmə diaqnozu ilə xəstəxanalara müraciət etdi.

Hadisələr barədə konkret olaraq rəsmi məlumatlar açıqlanmasa da, ekspertlər, iqtisadçılar tərəfindən müxtəlif versiyalar səsləndirilir. Kimisi zəhərlənmələri təhlükəsizlik qaydalarına əməl etməmək, kimisi təsərrüfatlarda vaxtı bitmiş dərmanlardan yararlanmaq, kimisi də yeni nazir İnam Kərimova qarşı hazırlanmış təxribat kimi qiymətləndirir.

 

“Özəl şirkətlər pambıqçılara zülm edirlər”

 

Kənd təsərrüfatı üzrə ekspert Nicat Nəsirli Modern.az-a məhz bu versiyalar üzrə açıqlama verib. O, əsas səbəb kimi pambıq tarlalarında təhlükəsizlik qaydalarına riayət edilmədiyini bildirib:

“Bayram günlərində bəzi pambıq sahələrində müşahidələr apardım. Nöqsanları görmək üçün sırf bu sahənin mütəxəssisi olmağa da ehtiyac yoxdur. İmişli, Beyləqan, Ağcabədinin bəzi pambıq sahələrində olanda gördüm ki, nəinki təhlükəsizlik qaydalarına, ümumiyyətlə bir çox mühüm qaydalara əməl olunmur. Zəhərli dərmanlar - pestisidlərlə davranışa gəldikdə, insanlar bu sahədə tam bilgisizdir və maarifləndirmə tədbirlərinə ehtiyac var. Pambıq sahələrində işləyən qadınlar nəinki təhlükəsizlik qaydalarını, adi hava şəraiti, pambıq sahəsində görəcəkləri işin məğzini belə bilmirlər. Pambıq texniki bitki olduğuna görə məxsusi qulluq tələb edir. Məsələn, iyunda alaq otunun vurulması aparılır (kətmənləmə). Bizdə kətmənləmə əl əməyilə edilir, bütün dünyada isə bu sahə tam mexnaikləşdirilib. Texnika sahənin bu başından girib, o biri başından çıxır. Azərbaycanda böyük maliyyə vəsaitləri olmasına baxmayaraq, MKT şirkətləri pambıqçılara zülm edirlər. Ünsiyyət zamanı bəlli oldu ki, 5 qadın birlikdə orta hesabla bir sot yerdə alaq vurur. Bu çox çətin prosesdir. Kətmən iki funksiyanı yerinə yetirir: alaqları vurur və bitkinin dibini boşaldır. Yəni bir insan gün ərzində iki funksiyanı yerinə yetirir. Mən orada olduğum müddətdə günün istisində, təxminən 40 dərəcə temperaturda qadınlar dayanmadan çalışırdı. Axı bunlar insandır.

İkinci ciddi problem ondan ibarətdir ki, bir çox pambıq sahələrinə ağır pestisidlər vururlar. Bir azdan sovkaya qarşı mübarizə başlanacaq. Şirkətlər ora ağır pestisidlər, funksidlər tətbiq edəcəklər. Biri ziyanvericilərə, ikincisi zərərvericilərə qarşıdır. Tamamilə fərqli şeylərdir. Yenə də təhlükəsizlik qaydalarına riayət edilməyəcəksə, anoloji hal təkrarlanacaq”.

 

“Təhlükəsizlik qaydalarına riyaət edilmir”

 


Ekspert əvvəlki illərə nisbətdə bu sahədə ciddi dəyişiklik olmamasına baxmayaraq, kütləvi zəhərlənmə səbəblərini məhz təhlükəsizlik qaydalarına riayət edilməməsində görür:

“Ümumilikdə Tərtər, Saatlı, İmişlidə baş verən hadisələrdə müxtəlif versiyalar irəli sürülür. Mənim gəldiyim qənaət bundan ibarətdir ki, zəhərlənmələr təhlükəsizlik qaydalarına riayət edilmədiyindən olub. Yadımdadır, Sovet dövründə bizi də tarlaya aparırdılar. Hətta biz sahədə olarkən dərmanlama xüsusi təyyarələrlə edilirdi, amma zəhərlənən olmurdu. Dünən uzun müddət Azərbaycanda pambıqçılıqla məşğul olan şəxslərlə əlaqə saxladım. Onlar da təsdiqlədilər ki, bunlar Azərbaycanda pambıqçılıq sahəsində qeydə alınan ilk kütləvi zəhərlənmələrdir. Doğrudur, pambıq da həminkidir, onu becərənlər də həmin adamlardır. Amma adi təhlükəsizlik qaydalarına riayət edilməyib. Özüm şahidi oldum ki, kətmən vuran insanların heç birinin ağzında respirator yox idi. Zəhərlənənlərin əyində mühafizə geyimi, respirator, uzunboğaz çəkmələri olmayıb”.

 

İnam Kərimovun etirafı...

 

Dərmanlama zamanı istifadə müddəti keçmiş preparatlardan istifadəyə gədikdə, N.Nəsirli bunun ciddi qanun pozuntusu olduğunu vurğulayıb:


“Bütün pestisidlər və funksidlər iyulun 1-dək Fitosanitar Xidmətin laboratoriyalarından sınaqdan keçirilməli, sertifikat almalı, ondan sonra təsərrüfata tətbiq olunmalı idi. Məlum olur ki, pestisidlər və funksidlər ölkəyə gətirilir, laboratoriyalarda sınaqdan keçirilmədən təsərrüfatlara tətbiq olunur.  Böyük ehtimalla dərmanların sınağı aparılmayıb. Bu sahənin dövlət nəzarətini həyata keçirən bir qurum kimi Dövlət Fitosanitar Xidməti birbaşa məsuliyyət daşıyır. Nazir İnam Kərimov Dövlət Fitosanitar Nəzarəti Xidmətinin rəisi Camal Quliyevi vəzifəsindən azad etməklə, əslində etiraf etdi ki, qurum ciddi nöqsanlara yol verib.

Soruşmaq lazımdır ki, Xidmətin o dərmanları sınaqdan keçirmək üçün laboratoriyaları varmı? Bir sınaq keçirsinlər, ictimaiyyət də nəticələri görsün. Yoxdur belə laboratoriyalar. Baxmayaraq ki, Camal Quliyev bu sahənin qurucularından idi. Mən onu laborant işləyən dövrdən tanıyıram, kifayət qədər təcrübəli, məlumatlı alimlərdəndir, öyrənməyə və öyrətməyə meylli bir insandır. Buna iqtisadiyyat dilində “istehsalat xətası” deyilir. Böyük ehtimalla istintaq açıqlayacaq ki, dərmanlar özəl şirkətlər tərəfindən Azərbaycana gətirilib və sınaqdan keçirilmədən təsərrüfatlara tətbiq edilib”.

 

“40 dərəcə istidə pambıq yığılmamalıdır”

 

Ekspertin özlərinə görə, pambıqçılıqla məşğul olanlar bu sahədən xəbərsizdirlər:

“Özləri etiraf edib ki, dərman başqa sahəyə vurulub, amma külək insanların işlədiyi sahəyə gətirib. Əslində bunun özü də öyrənilməli idi ki, dərmanlar külək vasitəsilə neçə kilometrə qədər yayıla bilir. Elə funksidlər var ki, çox güclü küləkdə belə ətrafa yayılmır. Amma elələri də var ki, zəif küləkdə belə 20-30 kilometr məsafəni qət edə bilir. Bunlar edilməyib, məsuliyyəti də Dövlət Fitosanitar Xidmətinin üzərindədir. Bir məsələni də diqqətə alaq ki, 1990-cı illərdən Azərbaycanda pambıqçılıq tənəzzülə uğramışdı. Son iki ildə bu sahəyə diqqət ayrılmağa başladı. Bu da faktdır ki, bir çox rayonlarda pambıqçılıq ənənələri, vərdişləri itib. İndi bu sahəyə rəhbərlik edənlər isə sahədən başı çıxmayan özəl şirkətlərdir. Pambığın əkilmə texnologiyasına belə əməl olunmayıb. Eləcə çiyidi səpib gediblər. Bundan da bilinir ki, nə pambığı əkənin, nə onu yığanların, nə də bu işə rəhbərlik edən sahibkarların həmin sahədən xəbəri var. Mən burada təxribat ehtimallarına inanmıram. Biz hər şeyə “bir şey olmaz” fikrilə yanaşdığımız üçün də belə nəticəyə gəlirik”.

İmişli


Gülşən RAUFQIZI
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
İlham Əliyev Emmanuel Makronla Qarabağı müzakirə etdi - YENİLƏNİB
20.07.2018, 19:53

İlham Əliyev Emmanuel Makronla Qarabağı müzakirə etdi - YENİLƏNİB

Tələbələrin köçürülməsi ilə bağlı sənəd qəbulu başa çatıb
20.07.2018, 19:51

Tələbələrin köçürülməsi ilə bağlı sənəd qəbulu başa çatıb

Keçmiş baş məşqçi “Çelsi”ni məhkəməyə verir
20.07.2018, 19:40

Keçmiş baş məşqçi “Çelsi”ni məhkəməyə verir

Şamaxı sakini həmyerlisinin maşınını vurub aşırdı
20.07.2018, 19:27

Şamaxı sakini həmyerlisinin maşınını vurub aşırdı

Erməni çağırışçılar kütləvi dava saldılar
20.07.2018, 19:22

Erməni çağırışçılar kütləvi dava saldılar

“Nar TV” xidmətinə qoşul, pulsuz TV tüner əldə et!
20.07.2018, 19:09

“Nar TV” xidmətinə qoşul, pulsuz TV tüner əldə et!

700 bal toplayan abituriyentlər ilk dəfə DANIŞDILAR
20.07.2018, 19:00

700 bal toplayan abituriyentlər ilk dəfə DANIŞDILAR

Azərbaycan Fransa əlaqələrində pozitiv siqnallar
20.07.2018, 18:49

Azərbaycan Fransa əlaqələrində pozitiv siqnallar

Hacıqabulda qadın qohumunu bıçaqlayan şəxs tutulub
20.07.2018, 18:28

Hacıqabulda qadın qohumunu bıçaqlayan şəxs tutulub

Prezident Belçika Kralını təbrik edib
20.07.2018, 18:15

Prezident Belçika Kralını təbrik edib

Hakerlər 1,5 milyon pasientin məlumatlarını ələ keçirdi
20.07.2018, 18:12

Hakerlər 1,5 milyon pasientin məlumatlarını ələ keçirdi

Bakıda MDB Daxili İşlər Nazirləri Şurasının iclası keçirilib 
20.07.2018, 18:03

Bakıda MDB Daxili İşlər Nazirləri Şurasının iclası keçirilib 

700 bal toplayan abituriyent: “Həyəcandan əlim əsir, ürəyim döyünür”
20.07.2018, 17:48

700 bal toplayan abituriyent: “Həyəcandan əlim əsir, ürəyim döyünür”

Ermənistanda xarici diplomatın evi yarıldı
20.07.2018, 17:46

Ermənistanda xarici diplomatın evi yarıldı

Nazir  Qazaxda mədəniyyət müəssisələrinin fəaliyyəti ilə tanış olub
20.07.2018, 17:36

Nazir  Qazaxda mədəniyyət müəssisələrinin fəaliyyəti ilə tanış olub

Təhsil Nazirliyi jurnalistləri mükafatlandırdı
20.07.2018, 17:27

Təhsil Nazirliyi jurnalistləri mükafatlandırdı

15 abituriyent 700 bal topladı - SİYAHI   
20.07.2018, 17:19

15 abituriyent 700 bal topladı - SİYAHI  

Manat və dolların 3 günlük MƏZƏNNƏSİ
20.07.2018, 17:08

Manat və dolların 3 günlük MƏZƏNNƏSİ

“Rusiya Azərbaycanı müharibə etməyə qoymayacaq”
20.07.2018, 16:59

“Rusiya Azərbaycanı müharibə etməyə qoymayacaq”

Türkiyə ilə Hollandiya barışdı
20.07.2018, 16:55

Türkiyə ilə Hollandiya barışdı

Deputatlar Latviyaya gedir
20.07.2018, 16:51

Deputatlar Latviyaya gedir

I və IV qrupların imtahan nəticələri AÇIQLANDI   
20.07.2018, 16:50

I və IV qrupların imtahan nəticələri AÇIQLANDI  

 “Asan İmza” xidmətindən istifadə niyə bahalaşır? - Mobil Operator səbəbi belə İZAH ETDİ   
20.07.2018, 16:32

 “Asan İmza” xidmətindən istifadə niyə bahalaşır? - Mobil Operator səbəbi belə İZAH ETDİ  

Moskva Avropa Birliyi ölkəsinə kəskin etiraz etdi
20.07.2018, 16:21

Moskva Avropa Birliyi ölkəsinə kəskin etiraz etdi

İçkili sərnişinlərin avtobusa girişinə qadağa qoyulub
20.07.2018, 16:20

İçkili sərnişinlərin avtobusa girişinə qadağa qoyulub

“BakuBus” avtobuslarının gecikmə səbəbi məlum oldu
20.07.2018, 16:14

“BakuBus” avtobuslarının gecikmə səbəbi məlum oldu

Ukrayna dəhşətli silahın istehsalına başlayır
20.07.2018, 16:08

Ukrayna dəhşətli silahın istehsalına başlayır

İnam Kərimov Şamaxıda şikayətləri dinlədi
20.07.2018, 16:06

İnam Kərimov Şamaxıda şikayətləri dinlədi

239 sürücü işdən kənarlaşdırılıb...
20.07.2018, 15:49

239 sürücü işdən kənarlaşdırılıb...

Tehran Konvensiyasının Tərəflər Konfransının növbədənkənar sessiyası keçirilib
20.07.2018, 15:38

Tehran Konvensiyasının Tərəflər Konfransının növbədənkənar sessiyası keçirilib

İlham Əliyev Fransa Milli Assambleyasının sədri ilə görüşdü - YENİLƏNİB
20.07.2018, 15:37

İlham Əliyev Fransa Milli Assambleyasının sədri ilə görüşdü - YENİLƏNİB

AzTV sədrini öldürmək istəyənlərə hökm oxundu
20.07.2018, 15:35

AzTV sədrini öldürmək istəyənlərə hökm oxundu

Tramp Putinlə yenə görüşmək istəyir
20.07.2018, 15:35

Tramp Putinlə yenə görüşmək istəyir

Putin Azərbaycanın dostu İsmail Safini mükafatlandırdı
20.07.2018, 15:15

Putin Azərbaycanın dostu İsmail Safini mükafatlandırdı

ABŞ-la Rusiya arasında “buzlar əriyir” – birgə qrup YARADILACAQ   
20.07.2018, 15:12

ABŞ-la Rusiya arasında “buzlar əriyir” – birgə qrup YARADILACAQ  

ARXİV