جنگی که در ایران در جریان است، نه تنها از نظر نظامی، بلکه از نظر اقتصادی نیز میتواند برای کشورهای منطقه بیتأثیر نباشد. اما این جنگ چه تأثیراتی میتواند بر اقتصاد آذربایجان داشته باشد؟
Modern.az گزارش میدهد که ووقار بایراموف، نماینده مجلس ملی، به این سؤال پاسخ داده است.
«گردش تجاری بین آذربایجان و ایران در سال 2025 با تغییر جزئی نسبت به سال قبل، 644 میلیون دلار بوده است. در سال 2024 این رقم 647 میلیون دلار بود. اگرچه این ارقام نشان میدهد که روابط تجاری بین دو کشور با شاخصهای کوچک بیان نمیشود، اما ساختار گردش تجاری تأثیر متفاوتی ایجاد میکند. به این ترتیب، بخش قابل توجهی از گردش تجاری، واردات از ایران است. در سال 2025، از گردش 644 میلیون دلاری، 624 میلیون دلار آن از طریق واردات از ایران شکل گرفته است. یعنی تنها 3 درصد از کل گردش تجاری، صادرات آذربایجان به ایران است. صادرات آذربایجان به ایران تنها 20 میلیون دلار بوده است. این بدان معناست که سال گذشته در تجارت با ایران، کسری تجاری 604 میلیون دلاری داشتهایم.»، - نماینده مجلس خاطرنشان کرد.
به گفته و. بایراموف، آذربایجان در روابط تجاری خود با ایران در طول سالها کسری تجاری داشته است:
«یعنی ایران از روابط تجاری با آذربایجان بیشتر سود میبرد. این بدان معناست که اگر مشکلات فنی در روابط تجاری با ایران ادامه یابد، تأثیر خاصی بر صادرات آذربایجان نخواهد داشت. تحلیلهای آماری سالانه نشان میدهد که واردات ایران در تجارت بین دو کشور غالب بوده است. سهم ایران در کل صادرات آذربایجان حتی با ارقام کامل نیز بیان نمیشود. صادرات ارز را به کشور میآورد، در حالی که واردات ارز را از کشور خارج میکند. اما در مورد تأثیرات، این میتواند خود را در کاهش واردات از ایران نشان دهد. به آذربایجان از ایران مصالح ساختمانی، محصولات کشاورزی، و همچنین میوههای خشک، محصولات صنایع سبک، به ویژه محصولات صنعتی مورد استفاده در خانهها وارد میشود.»
اگر از این جنبه دقیقتر شویم، حوادث اخیر در ایران چگونه میتواند بر بازار مصرف آذربایجان تأثیر بگذارد؟
و. بایراموف گفت که اگر ظرفیتهای صادراتی ایران برای مدت طولانیتری محدود شود، ممکن است در واردات تعدادی از محصولات تولید شده در همسایه جنوبی ما مشکل ایجاد شود.
«به این ترتیب، در سال 2025 آذربایجان از ایران پرتقال تازه یا خشک (14.3 میلیون دلار)، سیبزمینی (13.6 میلیون دلار)، نمک خوراکی، محصولات یددار (11.8 میلیون دلار)، بادمجان (9.4 میلیون دلار)، بیسکویت (8.8 میلیون دلار)، کره (8.7 میلیون دلار)، فلفل، از جمله میوه نوع کپسیکوم و یا نوع پیمنتا (8.3 میلیون دلار)، خرما - تازه و یا خشک (6.4 میلیون دلار)، پیاز (6.1 میلیون دلار)، هویج (5.7 میلیون دلار)، کلم (4.5 میلیون دلار)، پنیر (4.1 میلیون دلار)، کیوی (3.1 میلیون دلار) و سایر محصولات غذایی وارد کرده است.
علاوه بر این، سهم عمده واردات به محصولات ساختمانی و صنعتی اختصاص یافته است. در مدت مذکور، از ایران نیتروژن (84.8 میلیون دلار)، آرگون (48.7 میلیون دلار)، دانهها، خردهها و پودر مرمر (20.1 میلیون دلار)، دانهها، خردهها و پودر سنگهای یادبود و ساختمانی (18.9 میلیون دلار)، سولفات باریم طبیعی (12.5 میلیون دلار)، سیمان پرتلند سفید (9.7 میلیون دلار)، هیپوکلریتها، کلریتها و هیپوبرومیتها (6.9 میلیون دلار)، کربنات دیسدیم (5.8 میلیون دلار) و سایر محصولات غیرغذایی وارد شده است.
همانطور که مشاهده میشود، در مقایسه با محصولات غذایی، محصولات صنعتی و ساختمانی با مبالغ بیشتری از ایران وارد میشوند. البته، قیمت محصولات وارداتی کالاهایی است که به طور نسبی پایینتر هستند. از این نظر، به ویژه در مورد محصولات غذایی، نیاز به تنوعبخشی واردات در کوتاهترین زمان ممکن وجود دارد.
با این همه، در صورت کاهش واردات از ایران، تأثیر خاصی بر تعادل بازار مصرف آذربایجان نخواهد داشت. تنها 1.3 درصد از گردش تجاری خارجی آذربایجان به ایران اختصاص دارد. در سال 2025، 2.6 درصد از واردات سالانه ما از طریق ایران شکل گرفته است.
با این همه، برای جلوگیری از افزایش قیمت کالاهای وارداتی از ایران، به ویژه مواد غذایی، نیاز است که این محصولات در کوتاهترین زمان ممکن از بازارهای جایگزین وارد و جایگزین شوند. البته، این همزمان به مدت زمان جنگ بستگی خواهد داشت. با این حال، در پسزمینه حوادث منطقه، تنوعبخشی بازارهای وارداتی محصولات غذایی و به حداقل رساندن وابستگی به واردات، اولویت خود را بیش از پیش افزایش میدهد.»
