128 رودخانه به دریای خزر میریزند. این رودخانهها نه تنها آب، بلکه آلایندههای مختلفی را نیز به دریا منتقل میکنند. اما چه کسی بیشترین تأثیر را بر وضعیت زیستمحیطی خزر دارد؟ آیا فقط صحبت از رودخانهها و زبالههای خانگی است، یا فعالیتهای صنعتی، نفت و گاز و سایر عوامل انسانی نیز نقش مهمی در آلودگی دریا ایفا میکنند؟
صادق حسناف، بومشناس، در مورد این موضوع به Modern.az اظهار نظر کرده است:
"بسیاری از 128 رودخانه، رودخانههای کوچکی هستند و تأثیر چندانی بر آلودگی خزر ندارند. رودخانههای بزرگ و اصلی که تأثیرگذار هستند، ولگا، کورا، اورال و ترک هستند. همچنین یکی از رودخانههای بزرگی که از ایران به خزر میریزد نیز تأثیر خاصی دارد. رودخانه ولگا را میتوان به عنوان منبع اصلی آلودگی ذکر کرد. بخش بزرگی از آلودگی خزر از طریق همین رودخانه وارد میشود."
این بومشناس اظهار داشت که شهرهایی مانند ماخاچکالا، آستاراخان، آکتائو و انزلی در آلودگی نقش دارند:
"عامل مهم دوم، شهرهای واقع در اطراف دریای خزر هستند. به ویژه، باکو و سومقاییت در آذربایجان، ماخاچکالا در روسیه، آکتائو در قزاقستان و سایر شهرها نقش مهمی در آلودگی خزر ایفا میکنند. از طرف ایران نیز میتوان به شهرهایی مانند انزلی اشاره کرد. تخلیه فاضلاب خانگی و صنعتی از این شهرها به دریای خزر یک مشکل جدی زیستمحیطی ایجاد میکند. علاوه بر این، از آنجایی که دریای خزر دارای ذخایر نفتی زیادی است، سکوهای متعددی توسط روسیه، ترکمنستان و قزاقستان در آنجا ساخته شده و چاههایی حفر شده است. در طول حفاری چاهها، تولید و انتقال نفت و همچنین سایر عملیات نفت و گاز، نشت و آلودگی نفتی در خزر رخ داده است. این امر تأثیر منفی قابل توجهی بر فلور و فون دریایی داشته است." - او گفت.
س. حسناف خاطرنشان کرد که اگر 50 سال به عقب برگردیم و منابع دریای خزر را با وضعیت فعلی مقایسه کنیم، تفاوت بسیار زیادی را مشاهده خواهیم کرد. متأسفانه، این تفاوت در جهت منفی است. کاهش قابل توجه منابع و افزایش آلودگی تأثیر جدی بر اکوسیستم خزر دارد و در نتیجه منجر به کاهش منابع بیولوژیکی میشود.
به گفته وی، راه اصلی جلوگیری از چنین مواردی، حذف منابع آلودگی و کنترل آنهاست. در سالهای اخیر کارهای خاصی در این راستا انجام شده است. کنوانسیونی در مورد وضعیت حقوقی دریای خزر توسط پنج کشور ساحلی خزر تصویب شده و هر کشور تعهدات خاصی را بر عهده گرفته است. اما هنوز مشخص نیست که این تعهدات تا چه حد انجام شدهاند.
این بومشناس تأکید کرد: "من فکر میکنم اگر اقدامات جامع و مستمری در این راستا انجام شود، میتوان از آلودگی دریای خزر جلوگیری کرد و وضعیت زیستمحیطی آن را بهبود بخشید."
نجات رستم
