Azerbaycan uluslararası arenada oldukça dengeli bir dış politika yürütmektedir. Bunun sonucudur ki, şu anda başkentimizde onlarca yabancı devletin resmi temsilciliği faaliyet göstermektedir. Ancak öyle ülkeler de var ki, onlarla diplomatik ilişkiler doğrudan Bakü'den değil, bölgesel merkezler sayılan Ankara, Moskova ve Tahran aracılığıyla kurulmaktadır. Yani bu devletlerin yerleşik büyükelçilikleri başkentimizde değil, komşu ülkelerde yer almakta ve süreçleri uzaktan yönetmektedirler. Aynı zamanda, karşılıklı diplomatik temsilcilik prensiplerinde farklı ve ilginç yönetim modelleri de dikkat çekmektedir.
Modern.az 146 ülkeyi kapsayan geniş diplomatik kayıt ve Bakü'deki büyükelçiliklerin haritasını sunmaktadır.
Azerbaycan'da daimi faaliyet gösteren ve diplomatik süreçleri doğrudan başkentimizdeki büyükelçilikleri aracılığıyla düzenleyen ülkelerin listesi oldukça geniştir. Asya ve Orta Doğu bölgesinden Afganistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Çin, Hindistan, Endonezya, İran, Irak, İsrail, Japonya, Ürdün, Kazakistan, Güney Kore, Kuveyt, Kırgızistan, Malezya, Pakistan, Filistin, Katar, Suudi Arabistan, Tacikistan, Türkiye, Türkmenistan ve Özbekistan doğrudan Bakü'de temsil edilmektedir.
Avrupa kıtasından ise Arnavutluk, Avusturya, Belarus, Belçika, Bosna-Hersek, Bulgaristan, Hırvatistan, Çek Cumhuriyeti, Estonya, Fransa, Gürcistan, Almanya, Yunanistan, Macaristan, İtalya, Letonya, Litvanya, Hollanda, Polonya, Romanya, Sırbistan, Slovakya, İspanya, İsveç, İsviçre, Ukrayna ve Büyük Britanya diplomatik misyonunu ülkemizden yürütmektedir.
Bunun dışında, Amerika ve Afrika kıtalarını kapsayan Cezayir, Arjantin, Brezilya, Kolombiya, Küba, Mısır, Libya, Meksika, Fas, Moldova, Karadağ, Sudan, ABD ve Venezuela gibi devletler de diplomatik faaliyetlerini Bakü'deki yerleşik büyükelçilikleri aracılığıyla düzenlemektedirler.
Resmi Bakü'de daimi temsilciliği olmayan birçok devlet ise ülkemizdeki diplomatik yetkileri bölgesel merkezlerde bulunan büyükelçilerine devretmişlerdir. Bu açıdan coğrafi konumuna göre üç ana kavşak öne çıkmaktadır. Türkiye'nin başkenti Ankara bu alanda en büyük diplomatik kavşak rolünü oynamaktadır. Şöyle ki, Avustralya, Bahreyn, Bangladeş, Burkina-Faso, Kamboçya, Kanada, Çad, Danimarka, Dominik Cumhuriyeti, Ekvador, El Salvador, Etiyopya, Gambiya, Guatemala, Gine, Gine-Bissau, Vatikan, İrlanda, Moritanya, Moğolistan, Yeni Zelanda, Kuzey Makedonya, Norveç, Umman, Panama, Paraguay, Peru, Filipinler, Ruanda, Senegal, Slovenya, Güney Afrika Cumhuriyeti, Tanzanya, Tayland, Yemen ve Zambiya büyükelçileri Ankara'da bulunarak aynı zamanda Azerbaycan'a akredite olmuşlardır.
İkinci büyük merkez ise Rusya'dır. Moskova'daki büyükelçilikleri aracılığıyla aynı zamanda Azerbaycan ile ilişkileri yöneten ülkeler arasına Angola, Benin, Burundi, Kamerun, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Kongo Cumhuriyeti, Ekvator Ginesi, Eritre, Gana, Kuzey Kore, Laos, Mali, Mauritius, Myanmar, Namibya, Nepal, Nikaragua, Nijer, Güney Sudan, Uruguay, Vietnam ve Zimbabve dahildir.
Güney komşumuz İran'ın başkenti Tahran da bu bölgesel haritada önemli bir yer tutmaktadır. Fildişi Sahili, Kenya, Lübnan, Nijerya, Sierra Leone, Sri Lanka ve Uganda diplomatik faaliyetlerini Tahran'daki büyükelçilikleri üzerinden gerçekleştirmektedirler.
Bazı ülkeler ise coğrafi ve stratejik nedenlerden dolayı Azerbaycan ile ilişkiler için daha farklı küresel merkezlere öncelik vermişlerdir. Örneğin, Fiji ülkemizle ilişkileri Çin'in başkenti Pekin, Guyana Brezilya, Malavi Katar'ın başkenti Doha, Maldiv Adaları ise Hindistan'ın başkenti Yeni Delhi üzerinden kurmaktadır. Esvatini için bu merkez Belçika'nın başkenti Brüksel, Saint Vincent ve Grenadinler Adaları için ise Büyük Britanya'nın başkenti Londra'dır.
Herhangi bir bölgesel merkezden bağımsız olarak, diplomatik faaliyetini doğrudan kendi ülkesinden yöneten ve Bakü'de küratörlük yapan devletler de mevcuttur. Barbados ülkemizle ilişkileri Miramar Playa'daki merkez ofisinden, Lüksemburg Lüksemburg şehrinden, Malta Valetta'dan, San Marino San Marino şehrinden, Finlandiya ise Helsinki şehrinden yönetmektedir. İzlanda'nın ülkemizdeki büyükelçiliğinin tam olarak hangi şehirde yer aldığına dair resmi akreditasyon bilgisi bulunmamaktadır.
Nihai jeopolitik analiz göstermektedir ki, Azerbaycan'ın dış ortakları arasında Avrupa ve Asya kıtasını temsil eden ülkeler başkentimizde doğrudan temsil edilmeye daha çok ilgi göstermektedirler. Afrika ve Latin Amerika ülkeleri ise hem coğrafi uzaklık, hem de mali kaynaklardan tasarruf açısından Azerbaycan'ı esasen Türkiye ve Rusya başkentlerindeki mevcut ofisleri aracılığıyla kendi diplomatik haritalarına dahil etmişlerdir.
Töhfə Səməd
