TÜRKPA'nın Bişkek'te düzenlenecek 15. genel kurulu öncesinde Türk devletleri arasında parlamentolar arası işbirliğinin öncelikleri ve yapay zeka alanındaki ortak girişimler dikkat çekiyor. Azerbaycan'ın bu platformdan beklentileri bölgesel güvenlik, ulaştırma-lojistik bağlantıları, ekonomik entegrasyon ve dijital işbirliği alanlarını kapsıyor. Parlamentolar arası işbirliğinin bu alanlarda hangi somut sonuçları verebileceği ise tartışma konusu.
Konuyla ilgili Modern.az'a konuşan Milli Meclis Uluslararası İlişkiler ve Parlamentolar Arası İlişkiler Komitesi üyesi Kamran Bayramov, TÜRKPA'nın Bişkek'te düzenlenecek 15. genel kurulunun Türk devletleri arasında parlamento diplomasisinin gelişimi ve stratejik ortaklığın güçlendirilmesi açısından büyük önem taşıdığını belirtti:
“TÜRKPA'nın Bişkek'te düzenlenecek 15. genel kurulu, Türk Devletleri Teşkilatı'na üye ülkeler arasında parlamento diplomasisinin daha yüksek bir kalite seviyesine geçmesini sağlayan, stratejik ortaklık ilişkilerini hızlandıran ve yasama temellerinin uyumlaştırılması açısından önemli bir tarihi aşama olarak kabul edilmektedir. Azerbaycan için bu saygın platform, sadece çok taraflı parlamento diyalogunun sürdürülmesi değil, öncelikle milli çıkarların uluslararası alanda kararlılıkla savunulması, bölgesel güvenlik, ekonomik entegrasyon ve ulaştırma-lojistik koridorlarının tam potansiyeliyle faaliyet göstermesi açısından müstesna önem taşıyan önceliklerin ileri sürülmesi demektir. Bakü'nün bu toplantıda belirlediği temel stratejik çizgi, Türk dünyasının siyasi ve ekonomik birliğinin güçlendirilmesi, Zengazur koridoru dahil Orta Koridor'un hukuki-organizasyonel temellerinin iyileştirilmesi, yenilenebilir enerji projeleri üzerine yasama girişimlerinin uyumlaştırılması ve kardeş devletlerin parlamentoları arasında tek bir hukuki çerçevenin oluşturulmasından ibarettir.”
Milletvekilinin sözlerine göre, Türk devletleri arasında işbirliğinin diğer önemli bir yönü dijital dönüşüm ve yapay zeka teknolojilerinin uygulanmasıyla ilgilidir. Bu alanda ortak yaklaşımların oluşturulmasının hem milli güvenliğin korunması hem de mevzuatın modern çağın gereklerine uyarlanması açısından önemli olduğunu düşünüyor:
“Modern dönemde Türk dünyasının küresel jeopolitik ve jeoekonomik süreçlerde tek bir güç merkezi olarak hareket etmesi kaçınılmaz bir zorunluluk haline gelmiştir. Bu açıdan Bişkek zirvesinde tartışılacak temel konulardan biri de bilgi güvenliği, dijital dönüşüm ve özellikle yapay zeka teknolojilerinin uygulanması alanında ortak bir parlamento stratejisinin oluşturulmasıdır. Yapay zeka alanında parlamentolar arası işbirliği, TÜRKPA'ya üye devletler için sadece bilimsel-teknik başarıların paylaşılması değil, aynı zamanda dijital egemenliğin korunması, siber alanda milli güvenliğin sağlanması ve yasama eylemlerinin dijital çağın gereksinimlerine uyarlanması demektir. Bu çerçevede Bişkek toplantısından beklenen sonuçlardan biri, Türk devletlerinin tek bir dijital alanının hukuki temelini oluşturacak çerçeve anlaşmalarının veya model yasa tasarılarının geliştirilmesi yönünde adımların atılmasıdır. Yapay zeka teknolojilerinin etik, hukuki ve güvenlik standartlarının ortaklaşa belirlenmesi, büyük hacimli verilerin güvenli değişimi için tek protokollerin tespit edilmesi, siber saldırılara ve dezenformasyon kampanyalarına direnebilecek dijital güvenlik mekanizmalarının oluşturulması parlamentolar arası işbirliğinin önemli pratik sonuçları arasındadır.”
Kamran Bayramov, yapay zeka alanında kurumsal işbirliğinin devlet yönetiminin ve parlamento faaliyetlerinin dijitalleşmesine de katkıda bulunabileceğini belirtti. Ona göre, Türk devletlerinin bilimsel araştırma merkezleri, teknoparkları ve inovasyon kurumları arasındaki ilişkilerin güçlendirilmesi, ayrıca bu alanda ortak hukuki kuralların hazırlanması önemlidir:
“Yapay zeka alanında kurumsal işbirliği aynı zamanda devlet yönetiminin ve parlamento faaliyetlerinin dijitalleşmesini, hukuki eylemlerin otomatik analizini ve model yasama girişimlerinin hazırlanmasında ortak platformların kurulmasını şart koşar. Türk Devletleri Teşkilatı'na üye ülkelerin bilimsel araştırma merkezleri, teknoparkları ve dijital inovasyon merkezleri arasında doğrudan entegrasyonu teşvik eden hukuki normların kabul edilmesi, genç uzmanların ve bilim insanlarının ortak projelere dahil edilmesi için yasama kolaylıklarının uygulanması, aynı zamanda yapay zeka sistemlerinin sivil, ekonomik ve hukuki ilişkilerde kullanımını düzenleyen birleştirilmiş kuralların hazırlanması Bişkek toplantısının geleceğe yönelik en önemli dijital başarısı olabilir.”
Milletvekili, Azerbaycan'ın kendi dijital yönetim ve yapay zeka deneyimini Türk devletleriyle paylaşarak ortak bir inovasyon ortamının oluşmasına katkıda bulunabileceğini ekledi. Ona göre, TÜRKPA çerçevesinde işbirliğinin genişletilmesi, Türk devletlerinin ekonomik, siyasi ve teknolojik entegrasyonunu güçlendirmek için yeni fırsatlar yaratıyor.
