Rusya'da benzin kıtlığı ve yakıt pazarında yaşanan sorunlar ülke sınırlarını aşarak Rusya'dan büyük miktarda petrol ürünü alan ülkeleri de etkilemeye başladı.
Modern.az hatırlatıyor ki, Rusya'da Mayıs ayında başlayan yakıt krizi Ağustos'ta yeniden şiddetlendi. Ukrayna'nın petrol rafinerilerine saldırıları, mevsimsel talebin artması ve işleme kapasitelerinin devre dışı kalması fonunda ülkenin çeşitli bölgelerinde benzin sıkıntısı yaşandı. En az 10 bölgede yakıt satışına çeşitli kısıtlamalar yeniden uygulandı, Moskova çevresinde ise akaryakıt istasyonlarının önünde uzun kuyruklar oluştu.
Rusya'nın kendisi artık yakıt ithal etmeye başladı. Hindistan'dan yaklaşık 68 bin ton benzin yükünün Rusya'ya ulaştırıldığı, Belarus ve Kazakistan'dan demiryolu ile yakıt tedarikinin artırıldığı belirtiliyor. Moskova iç piyasayı istikrara kavuşturmak için benzin ihracatına da kısıtlamalar getirdi.
Bu durum, Rusya'dan yakıt ithalatına ciddi şekilde bağımlı olan Orta Asya ülkelerini de zor durumda bıraktı.
Rusya'ya bağımlı ülkeler arasında Moğolistan da var. Bu ülkede yakıt piyasası Rusya'dan gelen tedarike yüksek derecede bağımlıdır. Yakıt kıtlığı fonunda ülkede benzin satışının kısıtlanması ve otomobillerin devlet plaka numaralarının çift veya tek olmasına göre yakıt doldurulması gibi tedbirler gündeme geldi.
Kırgızistan da ülke benzininin yüzde 90'ından fazlasını Rusya'dan alıyor. Rusya tedarikinde yaşanan sorunlardan sonra Bişkek, Kazakistan, Belarus, Azerbaycan, Özbekistan ve Türkmenistan'dan yakıt tedarikinin artırılmasını istedi. Ülkenin bazı akaryakıt istasyonlarında AI-95 benzini ile ilgili sıkıntı da kaydedildi.
Tacikistan'ın petrol ürünleri ithalatında Rusya'nın payı 2026 yılının ilk yarısında yüzde 91,1 olarak gerçekleşti. Ocak-Haziran aylarında ülkeye yaklaşık 600 bin ton petrol ürünü ithal edildi.
Özbekistan ise Orta Asya'nın diğer devletlerinden farklı olarak kendi petrol işleme ve üretim imkanlarına sahiptir. Bu nedenle Rusya'daki krizin etkisi nispeten sınırlı olsa da, artan iç talep ve ithalata bağımlılığın yükselmesi piyasaya baskı yaratıyor. Özbekistan'da benzin, dizel ve havacılık yakıtı piyasasında gerginliğin arttığı belirtiliyor.
Bu durum, Rusya'nın bölgedeki yakıt piyasasında uzun yıllar boyunca oluşturduğu dominant konumun da sarsıldığını gösteriyor. Orta Asya ülkeleri şu anda Kazakistan, Özbekistan, Türkmenistan, Azerbaycan, Belarus, Çin ve diğer alternatif kaynaklardan tedarik imkanlarını genişletmeye çalışıyorlar.
Ermenistan ise Rusya'dan bağımlılığını önceden azaltmaya başladı. Eskiden Ermenistan'ın yakıt ithalatında Rusya'nın payı çok yüksek olsa da, son yıllarda tedarik coğrafyası genişledi. 2026 yılının ilk çeyreğinde Ermenistan'a ithal edilen benzinin sadece yüzde 7,4'ü Rusya'nın payına düştü. Aynı dönemde ana tedarikçiler Bulgaristan, Romanya ve Belçika oldu. Azerbaycan'ın da Ermenistan'ın benzin ithalatındaki payı yüzde 5,2 olarak gerçekleşti.
Bu nedenle Rusya'daki yakıt krizinin Ermenistan piyasasına etkisi diğer yüksek bağımlı ülkelerle karşılaştırıldığında daha sınırlı oldu. Bununla birlikte, Ermenistan'da da yakıt fiyatları artıyor. Ermenistan'ın resmi istatistiklerine dayanan bilgilere göre, 2026 yılının Temmuz ayında benzin yıllık bazda yüzde 7,4, dizel yakıtı ise yüzde 14,3 pahalandı.
Böylece, Rusya'da başlayan yakıt krizi artık sadece iç piyasanın sorunu değil. Moskova'nın kendisinin dışarıdan benzin almaya başlaması ve komşu ülkelere tedarikin azalması Rusya'nın enerji ihracatçısı olarak konumunun karşılaştığı yeni baskıyı gösteriyor.
