Bugün onların günü... Dünyanın sağ elini kullananlar için kurulmuş kurallarına sol elle uyum sağlayanların... Makası eline aldığında zorluk çeken, yazı yazarken mürekkebi eline bulaştıran, okul sırasından günlük kullandığı birçok eşyaya kadar sağ elini kullananlar için düşünülmüş dünyada yaşayan solakların...
13 Ağustos Uluslararası Solaklar Günüdür
Modern.az sitesi bu gün münasebetiyle solaklığın tarihçesini ve dünya tarihinde iz bırakmış ünlü solakları araştırdı.
Solakların ayrı bir gününün olması fikri geçen yüzyılın 70'li yıllarında ortaya çıktı. Zaman - 1976 yılı. Mekan -ABD... Amerikalı Dean R. Campbell 13 Ağustos'u solaklara adanmış gün ilan eder. Ancak o zaman bu girişim şimdiki kadar geniş yayılmaz.
Aradan 14 yıl geçer. 1990 yılında Büyük Britanya'da “Left-Handers Club” kurulur. Kulüp 1992 yılı 13 Ağustos'ta ilk Uluslararası Solaklar Günü'nü düzenler. Amaç solakların günlük hayatta karşılaştıkları zorlukları göstermek, sağ elini kullananlar için sıradan görünen bazı eşyaların solaklar için hiç de rahat olmadığını anlatmaktı. Böylece, 13 Ağustos solakların takvimdeki gününe dönüşür.
Dünyada onların sayısı az değil. Bilimsel araştırmaların sonuçları belirli ölçüde farklılık gösterse de, genel gösterge dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 10'unun solak olduğunu söylemeye esas verir. Yani yaklaşık her 10 kişiden biri...
Ama solak olmak her zaman şimdiki kadar sıradan kabul edilmemiştir. Vaktiyle birçok ülkede sol elle yazan çocukları sağ elle yazmaya mecbur ediyorlardı. Okulda öğretmen, evde ebeveyn çocuğun sol elini kullanmasını değiştirilmesi gereken bir alışkanlık olarak görebilirdi. Şimdi garip geliyor. Ama tarihte meşhur olmuş bazı insanların hayatında da bunun izleri kalmıştır.
Aynada okunan yazı - Leonardonun sol elinin izi
Örneğin, Leonardo da Vinci...
Dünya ressamlığının en büyük adlarından biri, “Mona Lisa”nın yazarı solaktı. Leonardo'nun el yazmalarında ilginç bir özellik var. O, notlarının önemli bir kısmını sağdan sola - ayna yazısıyla yazıyordu. Yazıyı normal şekilde okumak zordur, aynanın karşısına tuttuğunda ise her şey netleşir.
Araştırmacılar bunun nedenlerinden birini Leonardo'nun solak olmasıyla ilişkilendiriyorlar. O dönemde mürekkeple soldan sağa yazan solak birinin eli yazının üzerinden geçerek mürekkebi yayabilirdi. Sağdan sola yazdığında ise bu problem azalıyordu. Böylece, yüzyıllar sonra Leonardo'nun el yazmaları onun sadece ne düşündüğünü değil, nasıl yazdığını da bize gösteriyor.
Başka bir Rönesans dahisi - Michelangelo ile ilgili mesele biraz farklıdır. Şöyle ki, tarihi gerçekler onun doğal solak olduğunu gösterse de, Michelangelo esasen sağ eliyle çalışmıştır. Araştırmalara göre, o, sol elini daha çok çekiç vurmak ve mermer üzerinde çalışmak gibi güç gerektiren işlerde kullanmıştır.
Beyaz Saray'da solak başkanlar
Solakların izi sadece ressamlık tarihinde değil. Beyaz Saray'da da onların sayısı yeterince olmuştur.
ABD'nin eski başkanları Gerald Ford, George H. W. Bush, Bill Clinton ve Barack Obama solak olmuşlardır. İlginç bir nokta 1992 yılı başkanlık seçimlerinde yaşanmıştır. Başkanlık mücadelesinin ana rakipleri George H. W. Bush ve Bill Clinton idi. Her ikisi de solak...
Seçimde Clinton galip geldi. Bununla da ABD'de başkanlık koltuğunda solakların ardışık iktidarı devam etti: Bush 1989-1993, Clinton ise 1993-2001 yılları arasında Beyaz Saray'a liderlik etti.
Ronald Reagan'ın adı da solak başkanlar arasında anılır. Ama burada biraz farklı bir nokta da dikkat çekiyor. Şöyle ki, Reagan sağ eliyle yazıyordu. Bununla birlikte, onun solak olduğu, çocukluğunda ise sağ elle yazmaya alıştırıldığı hakkında bilgiler mevcuttur.
Churchill gerçekten solak mıydı?
Ünlü solaklardan söz açıldığında Winston Churchill'in adı da sık sık anılır. Ama bu, yıllardır tekrarlanan yanlış bilgilerden biridir. Uluslararası Churchill Derneği'nin bilgisine göre, Büyük Britanya'nın ünlü başbakanı solak değildi. Onun sağ elle yazdığını gösteren fotoğraf ve belgeler vardır.
Müzik dünyasına geçelim...
Sahnede solak gitarasıyla görünüşü artık müzik tarihinin bir parçasına dönüşen Paul McCartney en meşhur solak müzisyenlerdendir. “The Beatles”ın üyesinin solak Höfner bas-gitarası zamanla onun sahne imajının ayrılmaz bir parçasına dönüşmüştür.
Ama rock tarihinde solak gitar denildiğinde başka bir ad da akla gelir: Jimi Hendrix...
Hendrix sağ elini kullananlar için hazırlanmış gitarı çevirip solak durumda çalmasıyla tanınıyordu. Bu detay sonradan onun sahne imajının en akılda kalan özelliklerinden birine dönüştü.
Sol elle oynayan herkes solak değil
Spor dünyasında ise mesele biraz başkadır. Bazen sol elle oynayan sporcu aslında solak olmaz. Örneğin, Rafael Nadal...
Onu kortta izleyen adam Nadal'ın solak olduğuna şüphe etmez. Tenis raketi sol elindedir, meşhur forehand vuruşlarını da o elle yapar. Ama Nadal günlük hayatta sağ elini kullanır, sağ eliyle yazar. Çocukluğunda tenise başlarken iki elle forehand oynayan Nadal sonradan sol elle oynamaya geçmiştir. Böylece, tenis tarihinin en meşhur “solaklarından” biri aslında günlük hayatta sağ elini kullanan bir insandır.
Golf efsanesi Phil Mickelson'ın hikayesi de ilginçtir. Onun lakabı zaten “Lefty”dir - “Solak”. Ama Mickelson da günlük hayatta sağ elini kullanır.
Peki golfü neden sol taraftan oynar?
Sebebi çocukluğuna dayanır. Küçük Phil babasının karşısında durarak onun golf hareketlerini aynadaki yansıma gibi tekrarlamıştır. Babası sağ taraftan oynadığı için karşısında duran oğul hareketleri sol taraftan benimsemiştir. Çocukluk taklidi sonradan onun profesyonel stiline dönüşmüştür.
Sağ elini kullananlar için kurulmuş dünyada...
Leonardo sol eliyle sadece yazmamış, yüzyıllar sonra da okunan iz bırakmıştır. Başkanlar sol elle belgelere imza atmışlar, müzisyenler gitaranın yönünü değiştirmişler, sporcular rakiplerini sol taraftan gelen vuruşlarla şaşırtmışlardır.
Bugün dünyada yaklaşık her on kişiden biri solaktır. Onların arasında dahiler de olmuştur, başkanlar da, müzisyenler de, dünya şampiyonları da...
13 Ağustos ise onların günüdür - sağ elini kullananlar için hazırlanmış dünyada sol elle kendi yolunu bulanların...
