Geçtiğimiz gün İtalya Başbakanı Sayın Giorgia Meloni Azerbaycan'ı ziyaret etti. Başbakan ile Cumhurbaşkanı İlham Aliyev arasında birebir görüşme gerçekleştirildi. Bunun ardından liderler basına ortak açıklama yaptılar.
Modern.az sitesi, İtalya-Azerbaycan ilişkilerinin güncel hale geldiği bir dönemde "EurasiaticaNews" sitesinin direktörü ve kurucusu Carlo Marino'ya bir dizi soru yöneltti.
İtalyan gazeteciyle mini röportajımızı sunuyoruz:
-Sayın Carlo, öncelikle bilmek isterim, şu anda İtalya'da kaç Azerbaycanlı yaşıyor ve eğitim alıyor?
-1 Ocak 2023 tarihli resmi istatistiklere göre, İtalya'da 1.025 Azerbaycan vatandaşı kayıtlıdır.
-Azerbaycan vatandaşları ağırlıklı olarak hangi alanlarda çalışıyor ve öğrenciler hangi uzmanlık alanlarını tercih ediyorlar?
-İtalya'da yaşayan Azerbaycanlıların önemli bir kısmını öğrenciler oluşturmaktadır. Her yıl birkaç yüz Azerbaycanlı öğrenci İtalyan üniversitelerine kabul edilmekte ve ağırlıklı olarak burs ve hibe programlarıyla eğitim almaktadır.
Cinsiyet dağılımına göre göstergeler neredeyse eşittir: 519 erkek ve 506 kadın. Azerbaycan diasporasının İtalya'daki sayısı son yıllarda sürekli bir artış göstermiştir. Karşılaştırma için 2006 yılında sadece 211 resmi kayıt mevcuttu. Esas olarak bu vatandaşlar büyük üniversite şehirlerinde ve Orta ve Kuzey İtalya'nın ekonomik merkezlerinde yoğunlaşmışlardır.
-Geçtiğimiz gün ülkenizin Başbakanı Giorgia Meloni Azerbaycan'ı ziyaret etti. Meloni'nin Azerbaycan ziyareti İtalya'da nasıl yorumlanıyor?
-İtalya Başbakanı Giorgia Meloni'nin Azerbaycan ziyareti İtalyan medyasında olumlu bir şekilde yer aldı.
-Bu ziyaret İtalya-Azerbaycan ilişkilerinde yeni bir aşamanın başlangıcı sayılabilir mi?
-Başbakan Giorgia Meloni'nin Azerbaycan ziyareti, Azerbaycan ve İtalya arasındaki ilişkilerin gelişimine bir sonraki önemli katkı olarak değerlendirilmektedir. İtalya ve Azerbaycan stratejik ortak ülkelerdir. Son olarak İtalya Başbakanı'nın Azerbaycan ziyareti 13 yıl önce gerçekleşmişti. 13 yıl sonra İtalya Başbakanı'nın Bakü'ye ziyareti, ilişkilerin derinliğini bir kez daha göstermektedir.
-İtalya, Azerbaycan'ın stratejik enerji ortağı rolünü nasıl değerlendiriyor?
-Enerji ve bağlantı (ulaşım-lojistik) alanları, İtalya ve Avrupa Birliği'nin daha aktif rol oynayabileceği temel yönlerdir. Bu, yatırımların desteklenmesini ve Azerbaycan'ın enerji ağlarına, ayrıca uluslararası ulaşım koridorlarına daha geniş entegrasyonunun teşvikini öngörmektedir.
-Giorgia Meloni ile Cumhurbaşkanı İlham Aliyev arasındaki görüşmeden hangi temel mesajlar ve sonuçlar bekleniyor?
-Meloni, Ermenistan ile ilişkiler konusuna değinerek, İtalya'nın Azerbaycan-Ermenistan arasındaki tam normalleşme sürecine desteğini bir kez daha teyit etti. Bu süreç, özellikle ABD'nin de verdiği ivme sayesinde, tarihi bir dönüm noktası olarak değerlendirilmektedir. 2026 yılı, Güney Kafkasya gibi dinamik bir bölgenin potansiyelinin tam olarak açılması açısından belirleyici bir yıl olabilir.
-Avrupa siyaseti açısından bu ziyaret, AB'nin Güney Kafkasya bölgesine yaklaşımı hakkında hangi mesajı veriyor?
-İtalya, Azerbaycan'ın Avrupa ile Asya arasında önemli bir transit ve bağlantı merkezi rolünü güçlendirmesini, ayrıca İtalya'nın Avrupa pazarına erişim için ana kapı ülkesine dönüşmesini desteklemektedir. Bu vizyon, uzun vadeli yatırımlar, stratejik planlama ve endüstriyel işbirliğinin derinleştirilmesini gerektirmektedir. İtalya ve Azerbaycan, 2026 yılının ikinci yarısında Bakü'de bir İş Forumu düzenlemeyi planlamaktadır ki bu da siyasi işbirliğinin gerçek ekonomik sonuçlara dönüşmesini hedeflemektedir.
-Giorgia Meloni'nin Bakü ziyareti, Roma-Bakü işbirliğinin gelecekteki gelişimi için hangi yeni fırsatları yaratabilir?
-4 Mayıs 2026 tarihinde Giorgia Meloni'nin Bakü ziyareti, İtalya-Azerbaycan ilişkilerinde "yeni stratejik bir aşama" olarak değerlendirilmektedir. Bu aşama, geleneksel "alıcı-satıcı" modelinden daha derin entegre olmuş ekonomik ve siyasi ortaklığa geçişi ifade etmektedir. Burada enerji güvenliği ve "Avrupa enerji merkezi" konseptinden bahsedilebilir. TAP doğalgaz boru hattının genişletilmesi: 2027 yılına kadar yıllık taşıma kapasitesinin 20 milyar metreküpe çıkarılması planlanmaktadır. Bu, İtalya'nın enerji tedarikini güçlendirmekle kalmayacak, aynı zamanda Almanya ve Avusturya gibi ülkelere de ihracat imkanlarını artırmasına olanak sağlayabilir. ENI ve SOCAR arasında metan emisyonlarının azaltılması, biyoyakıt üretimi ve enerji güvenliği alanında üç Mutabakat Zaptı imzalanmıştır. Ekonomik ve endüstriyel çeşitlendirmeden de bahsedilebilir. 2026 yılının ikinci yarısında geniş çaplı bir İtalya-Azerbaycan İş Forumu düzenlenmesi planlanmaktadır. Leonardo ve Snam gibi İtalyan şirketlerinin Azerbaycan'ın altyapı, teknoloji ve Karabağ bölgesinin restorasyon projelerinde yer alması öngörülmektedir. Aynı zamanda, mayın temizleme alanında işbirliği de genişlemektedir. Bu girişimler, İtalya'nın "Mattei Planı" çerçevesinde üçüncü ülkelerle işbirliği modeline uyarlanmaktadır.
Eğitim ve insan sermayesi meselesi ayrıca ele alınmalıdır. Bakü şehrinde İtalya-Azerbaycan Üniversitesi'nin kurulması projesi hayata geçirilmektedir. Proje, Sapienza Üniversitesi, Torino Politeknik Üniversitesi dahil olmak üzere beş önde gelen İtalyan yükseköğretim kurumunun desteğiyle yürütülmektedir. Temel amaç, mühendislik, mimarlık ve tasarım alanlarında yerel uzmanların yetiştirilmesidir. Savunma ve diplomatik işbirliği de oldukça önemli bir konudur. Leonardo şirketinin ürettiği C-27J Spartan uçaklarının tedarikinden sonra askeri-teknik işbirliğinin güçlendirilmesi öngörülmektedir. İtalya, bölgede barış sürecine destek vererek Ermenistan-Azerbaycan ilişkilerinin normalleşmesini teşvik etmektedir. Bu, uzun vadeli istikrar ve güvenli ticaret rotaları için önemli kabul edilmektedir. Yeri gelmişken COP29 ve bölgesel diplomasi meselesine değinmemek olmaz. Giorgia Meloni'nin ziyareti, iki ülke arasındaki stratejik ortaklığın teyidi ve gelecekteki işbirliğinin genişletilmesi açısından büyük önem taşımaktadır.
