22 yanvar 2017, Bazar
Ana Səhifə - ƏDƏBİYYAT - Şirin erməni və fars mənşəli deyil - NİZAMİ ŞİFRƏSİ
Şirin erməni və fars mənşəli deyil - NİZAMİ ŞİFRƏSİ
04.01.2017, 13:35

Məlumdur ki, araşdırmaçıların bir qismi Nizami Gəncəvinin “Xosrov və Şirin” əsərindəki Şirin obrazını farslaşdırmağa və erməniləşdirməyə çalışıblar. Lakin mətn daxiində mövcud olan “Nizami şifrələri” bu mülahizələrin mənasızlığını aşkara çıxarır. Hər bir mətnə ciddi təhlil əsasında yanaşanlar yaxşı bilirlər ki, mətndə işarə səviyyəsi mövcuddur. İşarə bəzən bir mövzu içərisində gizlənən mövzu, motiv içərisində mühafizə olunan motiv ola bilər. Bəzən bu işarənin bərpası ya əsəri geniş anlamda dəyərləndirər, yaxud da özü müstəqil mövzuya çevrilib əsərin üzdə olan mövzusunu kölgədə qoya bilər. Böyük Nizamidə bir çox məsələləri işarə səviyyəsində aşkarlamaq olur. Nizaminin “Xosrov və Şirin” əsərində Məhin Banu Şirinə öyüd verərkən Xosrov Pərviz haqqında deyir:                              

                                Əgər o aydırsa, biz günəşik,

                                O Keyxosrovdursa, biz də Əfrasiyabıq

                                          ( filoloji tərcümə  H.Məmmədzadənindir).

  R.Rzanın bədii tərcüməsində isə bu şəkildə səslənir:

                                        Əgər o aydırsa biz aftabıq,

                                        O Keyxosrov, bizsə Əfrasiyabıq.

Məlumdur ki, türklərin babası sayılan Alp ər Tonqa farslarda Əfrasiyab adlanır. Nizaminin Məhin Banununun dilində səsləndirdiyi bir cümləlik iki misra geniş məsələləri ortaya çıxarır. Məhin Banunun və Şirinin türk mənşəli, Xosrovun fars mənşəli olmasına diqqət çəkən Nizami türk əxlaqına uyğun şəkildə Məhin Banunun Şirinə öyüd verməsini sevə-sevə təsvir edir, Şirinin bu öyüdü hətta eşqindən belə üstün tutmasını, əxlaq qanunlarının minillərin sınağından çıxmış ehkam səviyyəsində dəyişməzliyinin həmişə gözləndiyini nəzmə çəkir. Hətta əsərin böyük bir hissəsi Şirin və bu qaydanın dəyişməsini tələb edən Xosrov arasında gedən çəkişmə, mübarizə və münaqişələrə həsr edilmişdir.


Atif İSLAMZADƏ   
Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru        
e-mail: atif.islamzade@mail.ru

 

 


Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
22.01.2017, 01:06

ABŞ prezidenti Britaniya baş naziri ilə görüşəcək

22.01.2017, 00:44

Qaçqınlar arasında nikahlara qadağa...

22.01.2017, 00:29

Bombalanan qaçqın düşərgəsində ölənlərin sayı 236 nəfərə çatıb

22.01.2017, 00:14

8 il vitse-prezident oldu və evinə qatarla getdi - FOTO

21.01.2017, 23:57

Taliban yaraqlıları 43 nəfəri qətlə yetirib

21.01.2017, 23:42

Murad Dadaşov qəzaya düşüb

21.01.2017, 23:28

“ABŞ-la əməkdaşlıq zəruridir” - Mövlud Çavuşoğlu

21.01.2017, 23:10

Tramp “Obamacare” ilə bağlı vədinə əməl edir

21.01.2017, 22:47

Madriddə erməni təxribatına etiraz edilib

21.01.2017, 22:29

Pan Gi Munun qardaşının rüşvətə görə həbsi tələb edilir

21.01.2017, 22:13

ABŞ Suriya danışıqlarına xüsusi nümayəndə göndərməyəcək

21.01.2017, 21:57

Runi “Mançester Yunayted” tarixinin ən yaxşı bombardiri oldu

21.01.2017, 21:38

Trampın andiçməsinə azərbaycanlı xanım da qatılıb

21.01.2017, 21:24

Lapşin Azərbaycan prezidentindən ÜZR İSTƏYİB

21.01.2017, 21:10

Masallıda ev quşları kütləvi qırılır

21.01.2017, 20:54

Rusiya İŞİD-in mövqelərini bombalayıb

21.01.2017, 20:40

Lavrova Qarabağla bağlı sual verən telejurnalist işdən çıxarılıb

21.01.2017, 20:27

Səudiyyə Ərəbistanında terror aktı törədildi

21.01.2017, 20:16

Gəncədə hamilə qadın ölüb

21.01.2017, 20:02

Həmişəlik yoxa çıxan sərnişin təyyarələri: SİYAHI

21.01.2017, 18:13

“Mən müəllim olsaydım...” - V sinif şagirdinin müəllimlər barədə İRADLARI

21.01.2017, 18:08

Acun İlıcalı bu axşam "Survivor 2017"yə başlayır - HEYƏTLƏR

21.01.2017, 17:31

Həkim intihara cəhd edən qızı zorlamaq istədi

21.01.2017, 16:57

DTX rəisi və müavininə dövlət komissiyalarında yer verildi

21.01.2017, 16:47

Azərbaycanda “Lisenziyalar və icazələr” portalı yaradılır

21.01.2017, 16:40

Azərbaycan diasporu Ukraynada 20 Yanvar şəhidlərini yad etdi

21.01.2017, 16:29

Əməkdar artist: “Bu gün həyatda özümə yer tapa bilmirəm” - MÜSAHİBƏ

21.01.2017, 16:13

Çevik Polis Alayında əməliyyat müşavirəsi: cinayət və inzibati xətalar ARTIB

21.01.2017, 15:52

Prezident qaçqın və məcburi köçkünlərlə bağlı sərəncam verdi

21.01.2017, 15:46

“Yeni səsli, yeni imzalı ədəbi qüvvələrin” sorağında

21.01.2017, 15:41

Qafqaz türklərində fikri cərəyanlar - Bu barədə ilk dəfə

21.01.2017, 15:33

“Arvadımla daha çox bir yerdə olmaq istəyirəm”

21.01.2017, 15:27

Bəzi məktəblər 11 illik təhsildən məhrum ediləcək

21.01.2017, 14:33

Falçıya gedən qadın fahişəliyə məcbur edildi

21.01.2017, 14:22

Moldova Ombudsmanı Ermənistan-Azərbaycan Sülh Platformasına qoşuldu

ARXİV