26 aprel 2017, Çərşənbə axşamı
Ana Səhifə - ƏDƏBİYYAT - Şirin erməni və fars mənşəli deyil - NİZAMİ ŞİFRƏSİ
Şirin erməni və fars mənşəli deyil - NİZAMİ ŞİFRƏSİ
04.01.2017, 13:35

Məlumdur ki, araşdırmaçıların bir qismi Nizami Gəncəvinin “Xosrov və Şirin” əsərindəki Şirin obrazını farslaşdırmağa və erməniləşdirməyə çalışıblar. Lakin mətn daxiində mövcud olan “Nizami şifrələri” bu mülahizələrin mənasızlığını aşkara çıxarır. Hər bir mətnə ciddi təhlil əsasında yanaşanlar yaxşı bilirlər ki, mətndə işarə səviyyəsi mövcuddur. İşarə bəzən bir mövzu içərisində gizlənən mövzu, motiv içərisində mühafizə olunan motiv ola bilər. Bəzən bu işarənin bərpası ya əsəri geniş anlamda dəyərləndirər, yaxud da özü müstəqil mövzuya çevrilib əsərin üzdə olan mövzusunu kölgədə qoya bilər. Böyük Nizamidə bir çox məsələləri işarə səviyyəsində aşkarlamaq olur. Nizaminin “Xosrov və Şirin” əsərində Məhin Banu Şirinə öyüd verərkən Xosrov Pərviz haqqında deyir:                              

                                Əgər o aydırsa, biz günəşik,

                                O Keyxosrovdursa, biz də Əfrasiyabıq

                                          ( filoloji tərcümə  H.Məmmədzadənindir).

  R.Rzanın bədii tərcüməsində isə bu şəkildə səslənir:

                                        Əgər o aydırsa biz aftabıq,

                                        O Keyxosrov, bizsə Əfrasiyabıq.

Məlumdur ki, türklərin babası sayılan Alp ər Tonqa farslarda Əfrasiyab adlanır. Nizaminin Məhin Banununun dilində səsləndirdiyi bir cümləlik iki misra geniş məsələləri ortaya çıxarır. Məhin Banunun və Şirinin türk mənşəli, Xosrovun fars mənşəli olmasına diqqət çəkən Nizami türk əxlaqına uyğun şəkildə Məhin Banunun Şirinə öyüd verməsini sevə-sevə təsvir edir, Şirinin bu öyüdü hətta eşqindən belə üstün tutmasını, əxlaq qanunlarının minillərin sınağından çıxmış ehkam səviyyəsində dəyişməzliyinin həmişə gözləndiyini nəzmə çəkir. Hətta əsərin böyük bir hissəsi Şirin və bu qaydanın dəyişməsini tələb edən Xosrov arasında gedən çəkişmə, mübarizə və münaqişələrə həsr edilmişdir.


Atif İSLAMZADƏ   
Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru        
e-mail: atif.islamzade@mail.ru

 

 


Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
26.04.2017, 09:54

Cəbhədə erməni TƏXRİBATI

26.04.2017, 09:39

Azərbaycanda nadir xəstə ana oldu - FOTO

26.04.2017, 09:35

Prezidentin köməkçisi iqtisadi vəziyyətdən YAZDI

26.04.2017, 09:29

Mir Cəlal Paşayev -109 

26.04.2017, 09:27

Bu il Gül bayramı fərqli formatda keçiriləcək - Bakı Meriyasından AÇIQLAMA

26.04.2017, 09:17

Dostları Əflatun Amaşovun yubileyini belə TƏBRİK ETDİLƏR

26.04.2017, 08:41

Azərbaycanda yüzlərlə QHT rəhbəri İlham Əliyevə müraciət etdi

26.04.2017, 08:36

Dollar BAHALAŞDI

26.04.2017, 00:57

AŞPA sədri istefaya RAZILAŞDI

26.04.2017, 00:43

76 yaşlı qadın özünü bıçaqlayıb

26.04.2017, 00:25

Tramp daha bir rekorda imza atıb

26.04.2017, 00:07

Əməliyyatlar  bütün  terrorçular məhv edilənədək davam etdiriləcək

25.04.2017, 23:50

Bakıda təcili yardım briqadasının həkimi döyülüb - VİDEO

25.04.2017, 23:36

Deputat olmağın ÜSTÜNLÜKLƏRİ - SİYAHI

25.04.2017, 23:34

Misirdə partlayış törədilib

25.04.2017, 23:17

Azay Quliyev ATƏT PA-nın baş katibi ilə görüşdü

25.04.2017, 23:06

Atasının imtina etdiyi Fransa prezidentliyinə namizəd – Marin Le Penin qalmaqallı HƏYAT YOLU

25.04.2017, 23:01

“Sınıq Körpü”də hər hansı insident olmayıb” – Rəsmi

25.04.2017, 22:47

Sankt-Peterburqdakı terroru  “İmam Şamil batalyonu” TÖRƏDİB

25.04.2017, 22:42

ABŞ Türkiyənin PKK-ya zərbələrini PİSLƏDİ

25.04.2017, 22:33

İlin əvvəlindən Donbasda  140 dinc sakin öldürülüb

25.04.2017, 22:25

Böyük Britaniya Rusiyaya nüvə zərbəsi endirə bilər – YENİ TƏHLÜKƏ

25.04.2017, 22:18

Putinin dünya liderlərinə verdiyi və aldığı canlı hədiyyələr - FOTOLAR

25.04.2017, 22:11

Müdirini qətlə yetirən mühasibin gizlətdiyi pul torbası TAPILIB

25.04.2017, 21:54

"Sarkisyan mənə dedi ki, Ağdam ermənilərin vətəni deyil və o haqlıdır” - Tomas de Vaal

25.04.2017, 21:38

Leyla Əliyeva MDU nəzdində Asiya və Afrika Ölkələri İnstitutunda - FOTO

25.04.2017, 21:33

Rusiyanın öhdəsindən gəlmək mümkündür, obyektləri vurula bilər

25.04.2017, 21:25

Türkiyə ordusu 70 PKK terrorçusunu məhv etdi

25.04.2017, 21:11

Yaşayış binasının çardağında asılmış kişi meyiti tapılıb

25.04.2017, 20:59

Rusiya Suriyada hakimiyyət dəyişikliyinə imkan verməyəcək

25.04.2017, 20:43

Cəbhədə daha bir erməni hərbçi öldürüldü

25.04.2017, 20:29

Türkiyə Yəmənə iki milyard dollar yardım edir

25.04.2017, 20:15

“Qanun Prezident Administrasiyasını ləğv edə bilməz”- Şahin Əliyev

25.04.2017, 20:02

SOCAR Maltada elektrik stansiyası və qaz terminalı açdı - VİDEO

25.04.2017, 18:57

Saatlı sakini qardaşı arvadını bıçaqlayıb

ARXİV