18 yanvar 2019, Cümə
Ana Səhifə - REPORTAJ - Qara kürü kimlər üçün əlçatandır?..  
Qara kürü kimlər üçün əlçatandır?..  
01.11.2018, 08:44

17-ci əsrədək qara kürü kasıb kəndli yeməyi sayılırdı. Lakin sonralar əvvəlcə rus çarlarının, ardınca isə Avropa aristokratlarının süfrəsinə yol tapan qara kürü çoxdandır dünyanın ən ləziz və delikates ərzaq növü hesab edilir. 

Xəzərin sahilində yaşamağımıza baxmayaraq, dəniz məhsullarından olan kürü həmişə əlçatmaz qidamız olub. Biz öz ölkəmizdə bu məhsulun dadına baxa bilməsək də, xarici ölkələrdən sırf Azərbaycan kürüsünü almaq üçün gələnlər var.

Təmiz qara və qırmızı kürünün qiyməti çox bahadır. Son illərə görə, 100 qram qara kürünün qiyməti 200-250 manat arasında dəyişir. Amma marketlərdə konservləşdirilmiş şəkildə satılan, xarici ölkələrdə istehsal olunmuş və qiyməti xeyli ucuz "kürü"lər də istehlakçılara təklif edilir. Həmçinin, restoran və şadlıq evlərinin masasının üzərində də qara və qırmızı kürü tapmaq olar. Bunlar süni kürülərdir. Nə qədər zərərli olsa da, ölkədə süni kürünü öz qida rasionuna əlavə edən insanlar kifayət qədər çoxdur. 

Maraqlıdır, niyə təbii kürüyə həsrətik?

Vaxtilə Neftçala rayonundakı Bankə qəsəbəsində yerləşən Balıq Kombinatı fəaliyyət göstərdiyi müddətdə Azərbaycan dünya bazarına balıq, kürü ixrac edirmiş. Məsələn, 1930-cu ildə ölkədə 550 ton qara kürü istehsal olunub. Kapitalizmin bərpasından sonra isə sözügedən kombinat məhv edildi və nəticədə qara kürü istehsalı kəskin azaldı..

Azad İstehlakçılar İctimai Birliyinin sədri Eyyub Hüseynov Modern.az-a Xəzərin kürü qoyan nərə balıqlarının tükənmək üzrə olduğunu söyləyib. Mütəxəssis də ölkəmizdə istehsal olunan kürünün sadə insanlar üçün əlçatan olmadığını təsdiqləyib:


“Düzdür, Azərbaycan kürü ölkəsidir. Ancaq elə mən özüm, 20 ildir kürü yeyə bilmirəm. Çünki bazarda satılan təbii kürünün qiyməti sıravi insanlar üçün əlçatan deyil.

20 ilə yaxındır, Azərbaycanda süni qara kürü də istehsal olunur. Azad İstehlakçılar İctimai Birliyi süni kürü qablarının üzərindən yalnız nərə balığının şəklinin götürülməsinə nail olub. Qabların arxa hissəsində qidanın süni kürü olduğu yazılır. Bu kürülər Azərbaycana Rusiyadan da idxal olunur. Xarici ölkələrdən gətirilən kürünün bəzilərinin üzərində nərə balığının şəkli vurulub. Süni kürü balığın tullantılarından, dərisindən və s.-dən hazırlanır, kürü dadı verir. Çox ucuz qiymətə olan bu qidalar əsl kürü ilə müqayisə edilə bilməz. Əsl kürünün kiloqramı 1500-1700 manatdan yüksəkdir.

Kürü tez xarab olan məhsuldur. Halbuki, bu dəniz məhsulunun necə gəldi, harada gəldi satılması “Təzə bazar”da müşahidə olunur. Burada süni kürü ilə qarışdırılmış qara kürü, vaxtı keçmiş təhlükəli kürülər də satılır. Azərbaycanda cəmi 3-4 məhsul xarici bazara çıxmaq üçün keyfiyyətlə hazırlanıb. Balıq və kürü də daxil olmaqla balıq məhsullarına, qoz-fındıq kimi qidalara haps sistemi (tarladan, dənizdən istehlakçının masasına qədər izləmə) tətbiq olunub. Ölkənin ən böyük balıq məhsulları istehsal edən şirkəti “Caspian Fish”in  mağazalarında istehsal etdiyi kürü satılır. Lakin bu məhsul o qədər bahadır ki, sıravi vətəndaşlar ona yaxın dura bilmir”. 

Bakı səmasından 7 ton qara kürü dağılıb

Eyyub Hüseynov xatırladıb ki, Azərbaycanın müstəqil olduğu ilk illərdə 7 ton qara kürünü qeyri-qanuni yolla ölkədən çıxaran şəxs və şəxslər müəyyən edilib:


“Həmin vaxt ifşa olunduqları barədə məlumat alan şəxslər təyyarənin kürü saxlanan hissəsini açaraq, elə hərəkətdə ola-ola 7 ton qara kürünü Bakı səmasına dağıdıblar.

Mən xarici ölkələrə gedəndə bazarlarda Azərbaycan kürüsünü axtarıram. Lakin çox yerlərdə İran kürüsünə rast gəlmişəm. Onun kiloqramı 3000-3500 dollar civarında olub.

Sovet dövründə bu təsərrüfat ayrı-ayrı polis rəislərinin qazanc yeri olub. Bakının hansı rayonuna polis rəisi təyin olunubsa, ən başlıca vəzifə kimi kürü satışına nəzarət edib. 
Azərbaycanda haps sisteminin tətbiqindən sonra ölkəmizdə istehsal olunan kürü baha qiymətə xaricə çıxarılır. Ona görə, Xəzər dənizindən çıxarılan kürü bizim üçün daha da əlçatmaz olub”. 


Balıqların Xəzər dənizində süni şəkildə çoxaldılması cəhdi effekt vermir

Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin (ETSN) kürü verən balıqları yetişdirdiyini vurğulayan Eyyub Hüseynovun sözlərinə görə, bu balıqlar çoxaldılır və Xəzərə buraxılır:

“Bakı-Quba yolunda hərəkət edəndə nərə balığı satan insanlara rast gəlirik. Bəzən 30-50 santimetr uzunluğunda nərə balıqları satırlar. Həmin balıqlar, nazirliyin süni yetişdirib, Xəzərə buraxdığı balıqlardır ki, balıqçılar onları ovlayıb, sata bilirlər. Çünki dənizə buraxılan nərə balıqları adaptasiya ola bilmədiyinə görə, sahilə yaxın ərazilərdə üzürlər. Beləliklə, Xəzər dənizində balıqların, kürü verən nadir balıqların və bütünlüklə kürü resurslarının tükənməsi sürətlənir.

Kürü istehsalı oliqarxların əlində cəmləşib

Müasir Müsavat Partiyasının sədri, vaxtilə "Azərbalıq" Dövlət Balıqçılıq Təsərrüfatı Konserninin sədri oımuş Hafiz Hacıyev deyib ki, kürü istehsalı ayrı-ayrı məmurların monopoliyasındadır:

“Hətta bir neçə iri məmur dənizi bölüb, kürü istehsalına ciddi nəzarət edirlər. Nəticədə həmin sahədən əldə edilən gəlir birbaşa o məmurların cibinə gedir. Dəfələrlə qeyd etmişəm ki, Azərbaycan büdcəsinin hətta 90 faizini kürü istehsalından, satışından qazana bilərik. Əlbəttə, bu ayrı-ayrı şəxslərin cibinə getməsə.

Kürü istehsalı sahəsində yeni qurum yaradılmalıdır. Tək kürü resursları deyil, Xəzər dənizinin balıq ehtiyatları da tükənir. Bu sahə bir əldə cəmləşməli, xalqa xidmət edərək, xalqın məhsulu olmalıdır.

Qara kürü - ən dadlı kürü növü sayılır və yalnız Xəzər dənizində olur. İmkanlı şəxslər, xarici ölkələrdə yaşayan insanlar ölkəmizə gəlib, bu məhsulu almağa çalışırlar. Düşünürəm ki, kürü istehsalının canlandırılması, gəlirlərin mərkəzləşdirilməsi barədə düşünməyə dəyər”.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, normal qidalanmaq üçün hər bir insanın qida rasionunda digər ət növləri ilə yanaşı, balıq və balıq məhsulları da olmalıdır. Hər bir adam ildə 18-20 kq balıq əti, o cümlədən 150-200 qram qara kürü yeməlidir. Azərbaycanda isə qara kürü yemək çoxları üçün əlçatmazdır. Xəzər dənizindən tutulan və dillər əzbəri olan nərə balığının kürüsü bir neçə əsr öncə olduğu kimi artıq kasıb yeməyi sayılmır. Aşağı təbəqədən olan insanlar keçmişdən fərqli olaraq, əsl qara kürünü heç yuxuda görə bilməzlər.

Qara kürüdən daimi olaraq istifadə edənlər indi ancaq varlılardır.

 


Aysel Aslan
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Komitə sədrindən ÇAĞIRIŞ: “Bunun ikinci yolu yoxdur”
18.01.2019, 15:25

Komitə sədrindən ÇAĞIRIŞ: “Bunun ikinci yolu yoxdur”

Bakı Nəqliyyat Agentliyi sürücü axtarır
18.01.2019, 15:22

Bakı Nəqliyyat Agentliyi sürücü axtarır

Rusiya XİN-dən Bakıya ETİRAZ
18.01.2019, 15:22

Rusiya XİN-dən Bakıya ETİRAZ

“Quş qripinə” görə aparılan monitorinq başa çatıb
18.01.2019, 15:22

“Quş qripinə” görə aparılan monitorinq başa çatıb

Təxliyə edilmiş neftçilər dənizə qaytarılır
18.01.2019, 15:19

Təxliyə edilmiş neftçilər dənizə qaytarılır

Deputat Gənclər və idman komitəsinin İşlər planını AÇIQLADI
18.01.2019, 15:19

Deputat Gənclər və idman komitəsinin İşlər planını AÇIQLADI

Diaspor Komitəsi Ukraynada azərbaycanlıların birliyini yaradır - Kiyevdə qurultay keçiriləcək   
18.01.2019, 15:10

Diaspor Komitəsi Ukraynada azərbaycanlıların birliyini yaradır - Kiyevdə qurultay keçiriləcək  

Ekologiya Nazirliyi “ifrat təhlükəli” ifadəsinə aydınlıq gətirdi
18.01.2019, 14:51

Ekologiya Nazirliyi “ifrat təhlükəli” ifadəsinə aydınlıq gətirdi

Bizimkilər - Məşhur fotoqrafın oğlu: “Jurnalist olmaq üçün jurnalistikanı oxumaq vacib deyil” - FOTOLAR  
18.01.2019, 14:50

Bizimkilər - Məşhur fotoqrafın oğlu: “Jurnalist olmaq üçün jurnalistikanı oxumaq vacib deyil” - FOTOLAR  

Növbəti 2-3 gün ərzində hava şəraiti mülayimləşəcək, temperatur yüksələcək
18.01.2019, 14:48

Növbəti 2-3 gün ərzində hava şəraiti mülayimləşəcək, temperatur yüksələcək

Deputatlar bu məsələlərin müzakirəsi üçün Strasburqa gedir – SİYAHI
18.01.2019, 14:39

Deputatlar bu məsələlərin müzakirəsi üçün Strasburqa gedir – SİYAHI

Avropalıların “Rədd olsun bir pors, yaşasın yarım pors!” sərsəmliyinə qahmar çıxması
18.01.2019, 14:22

Avropalıların “Rədd olsun bir pors, yaşasın yarım pors!” sərsəmliyinə qahmar çıxması

Azərbaycanda vergi müfəttişləri HƏBS OLUNDU  
18.01.2019, 14:12

Azərbaycanda vergi müfəttişləri HƏBS OLUNDU  

“Nar”-ın “Full” paketlərindən istifadə edən abunəçilərin sayı sürətlə artır
18.01.2019, 14:10

“Nar”-ın “Full” paketlərindən istifadə edən abunəçilərin sayı sürətlə artır

OPEC tədbirlərinin Bakıda keçirilmə vaxtı dəqiqləşdi
18.01.2019, 13:57

OPEC tədbirlərinin Bakıda keçirilmə vaxtı dəqiqləşdi

Qaradağda 17 kq-a yaxın narkotik dövriyyədən çıxarıldı 
18.01.2019, 13:55

Qaradağda 17 kq-a yaxın narkotik dövriyyədən çıxarıldı 

Sabah hava necə olacaq?
18.01.2019, 13:50

Sabah hava necə olacaq?

Nəcməddin Sadıkov: “Ermənistana fürsət verilib ki, düşünsün” - MÜSAHİBƏ
18.01.2019, 13:30

Nəcməddin Sadıkov: “Ermənistana fürsət verilib ki, düşünsün” - MÜSAHİBƏ

Polis Akademiyasında magistratura oxumaq istəyənlərin NƏZƏRİNƏ!
18.01.2019, 13:10

Polis Akademiyasında magistratura oxumaq istəyənlərin NƏZƏRİNƏ!

Azərbaycanda qızılcaya yoluxma qeydə alınıb
18.01.2019, 13:02

Azərbaycanda qızılcaya yoluxma qeydə alınıb

Gürcüstanda “donuz qripi”ndən ölənlərin sayı artdı
18.01.2019, 13:00

Gürcüstanda “donuz qripi”ndən ölənlərin sayı artdı

Arif Alışanov DANIŞDI: “Sədr kimi vəzifədən getmişəmsə, orada qala bilmərəm” - EKSKLÜZİV
18.01.2019, 12:34

Arif Alışanov DANIŞDI: “Sədr kimi vəzifədən getmişəmsə, orada qala bilmərəm” - EKSKLÜZİV

Bakı Nəqliyyat Agentliyi evakuatorları işə saldı - XƏBƏRDARLIQ
18.01.2019, 12:32

Bakı Nəqliyyat Agentliyi evakuatorları işə saldı - XƏBƏRDARLIQ

İranlı generalın Bakıdan Ermənistana verdiyi MESAJLAR
18.01.2019, 12:30

İranlı generalın Bakıdan Ermənistana verdiyi MESAJLAR

Təxirə salınan dərs günləri tətildən çıxılacaq? - RƏSMİ AÇIQLAMA
18.01.2019, 12:29

Təxirə salınan dərs günləri tətildən çıxılacaq? - RƏSMİ AÇIQLAMA

Gürcüstandakı azərbaycanlılardan “donuz qripi”nə yoluxanlar var
18.01.2019, 12:24

Gürcüstandakı azərbaycanlılardan “donuz qripi”nə yoluxanlar var

“Azərişıq” hələ də gücləndirilmiş rejimdə çalışır   
18.01.2019, 12:21

“Azərişıq” hələ də gücləndirilmiş rejimdə çalışır  

Azərbaycana 40 santimetr hündürlüyündə qar yağdı
18.01.2019, 12:20

Azərbaycana 40 santimetr hündürlüyündə qar yağdı

Ordu bölüklərində şəxsi heyətlə iş üzrə müavin vəzifələri bərpa olundu   
18.01.2019, 12:07

Ordu bölüklərində şəxsi heyətlə iş üzrə müavin vəzifələri bərpa olundu  

BMT Baş katibi Bakı ilə Yerevanın əldə etdiyi razılaşmaları alqışlayıb
18.01.2019, 12:07

BMT Baş katibi Bakı ilə Yerevanın əldə etdiyi razılaşmaları alqışlayıb

Gömrükdə qanunsuz yolla keçirilən telefon aksesuarları aşkarlanıb
18.01.2019, 12:06

Gömrükdə qanunsuz yolla keçirilən telefon aksesuarları aşkarlanıb

Təcili Yardım Xidmətinə 1900 müraciət daxil olub   
18.01.2019, 12:05

Təcili Yardım Xidmətinə 1900 müraciət daxil olub  

“Mavi ölüm” Bakıda 26 nəfəri ZƏHƏRLƏDİ
18.01.2019, 11:55

“Mavi ölüm” Bakıda 26 nəfəri ZƏHƏRLƏDİ

Ukraynadakı Azərbaycan diasporu bir araya gəldi
18.01.2019, 11:54

Ukraynadakı Azərbaycan diasporu bir araya gəldi

“Məmurların təkcə maşınlarını deyil, mənzillərini də ictimai nəzarətə götürmək lazımdır”   
18.01.2019, 11:46

“Məmurların təkcə maşınlarını deyil, mənzillərini də ictimai nəzarətə götürmək lazımdır”  

Ana böyrəyini qızına bağışladı - BAKIDA
18.01.2019, 11:46

Ana böyrəyini qızına bağışladı - BAKIDA

Milli Məclisin daxili nizamnaməsi sərtləşdi - Əleyhinə 63 səs və deputatlığa ƏLVİDA 
18.01.2019, 11:36

Milli Məclisin daxili nizamnaməsi sərtləşdi - Əleyhinə 63 səs və deputatlığa ƏLVİDA 

Dəniz özüllərində vəziyyət stabildir - RƏSMİ
18.01.2019, 11:26

Dəniz özüllərində vəziyyət stabildir - RƏSMİ

“Avropa Parlamentindəki antiAzərbaycan qüvvələrin bu cəhdi də heç bir nəticə verməyəcək”
18.01.2019, 11:14

“Avropa Parlamentindəki antiAzərbaycan qüvvələrin bu cəhdi də heç bir nəticə verməyəcək”

Kombi oğruları saxlanıldı
18.01.2019, 11:12

Kombi oğruları saxlanıldı

Rusiyada qırıcı təyyarə qəzaya uğradı
18.01.2019, 11:08

Rusiyada qırıcı təyyarə qəzaya uğradı

Külək Bakıdakı bu məktəbələrə ziyan vurdu - SİYAHI  
18.01.2019, 11:04

Külək Bakıdakı bu məktəbələrə ziyan vurdu - SİYAHI  

Sumqayıtda 2 gündə 11 nəfər dəm qazından zəhərləndi
18.01.2019, 11:03

Sumqayıtda 2 gündə 11 nəfər dəm qazından zəhərləndi

Fəzada hərbləşmə - ABŞ kosmosda raketlər yerləşdirəcək
18.01.2019, 11:02

Fəzada hərbləşmə - ABŞ kosmosda raketlər yerləşdirəcək

Səssiz-sədasız 250 min lirə bağışlayan Murat Boz...
18.01.2019, 11:00

Səssiz-sədasız 250 min lirə bağışlayan Murat Boz...

Xəzərdə gəmilər növbətçi təyin olunub - AÇIQLAMA
18.01.2019, 10:55

Xəzərdə gəmilər növbətçi təyin olunub - AÇIQLAMA

Tovuzda epizootiya əleyhinə işlərə başlandı
18.01.2019, 10:51

Tovuzda epizootiya əleyhinə işlərə başlandı

Hansı məmurlara xidməti avtomobil veriləcək? - Prezidentdən TAPŞIRIQ - Siyahı hazırlanacaq
18.01.2019, 10:46

Hansı məmurlara xidməti avtomobil veriləcək? - Prezidentdən TAPŞIRIQ - Siyahı hazırlanacaq

Ötən gün yol qəzaları 3 nəfəri həyatından etdi
18.01.2019, 10:41

Ötən gün yol qəzaları 3 nəfəri həyatından etdi

ABŞ-da yaşayan azərbaycanlı kimyaçı... - FOTOLAR
18.01.2019, 10:35

ABŞ-da yaşayan azərbaycanlı kimyaçı... - FOTOLAR

ARXİV