17 مه 2026، ساعت 11:58…
اگرچه باکو صبح خود را با یک روز بارانی آغاز کرد، اما با این وجود، جنب و جوش و فعالیت زیادی در شهر احساس میشد. شرکتکنندگان، روزنامهنگاران، کارشناسان و داوطلبان از کشورهای مختلف جهان به سمت محل برگزاری سیزدهمین نشست مجمع جهانی شهرسازی - WUF13 - یعنی استادیوم المپیک باکو حرکت میکردند.
هنگامی که با اتوبوسهای اختصاصی برای رفت و آمد راحت شرکتکنندگان به استادیوم المپیک باکو رسیدم، یکی از اولین چیزهایی که توجه من را جلب کرد، داوطلبان بودند. آنها از ساعات اولیه صبح در ورودی ایستاده بودند و با لبخند از مردم استقبال میکردند، راهنمایی میکردند و سعی در برقراری ارتباط صمیمانه داشتند. از اولین روز تا آخرین روز مجمع، همان صمیمیت در رفتار و همان لبخند بر چهره آنها احساس میشد.
هر صبح با همان شور و شوق «خوش آمدید» و در پایان روز «خداحافظ»، «تا فردا میبینمتان» گفتن آنها دنیای دیگری بود. من هنوز از تلاشها و اشتیاق آنها برای برقراری ارتباط با مهمانان خارجی و کمک به آنها نمیگویم... میدانید، همه آنها جوان بودند. اما با وجود جوانی، با مهمانان خارجی در سطحی حرفهای ارتباط برقرار میکردند که گویی کادرها و متخصصان باتجربه سالها بودند. دیدن جوانان آذربایجانی این چنین با استعداد، خوشبرخورد و مهماننواز، احساس غرور و افتخار در انسان ایجاد میکرد.
پس از ورود به داخل، فرآیند اصلی کار مجمع آغاز میشد. روزنامهنگاران با میکروفون در دست آماده پخش زنده، نمایندگان رسانهها در حال تهیه گزارش، تیمهای تلویزیونی از کشورهای مختلف تقریباً در حال فعالیت بودند. MediaHub به یکی از مکانهای اصلی تجمع روزنامهنگاران تبدیل شده بود. در میان آنها همکارانی داشتم که مدتها بود آنها را ندیده بودم. این مجمع همچنین به بستری برای ارتباط نزدیکتر نمایندگان رسانهها تبدیل شد. مطمئنم که همه به لطف این مجمع، صدها جلسه پنل و میزگرد، آشناییها و دوستیهای جدیدی پیدا کردند.
در این اتاق اختصاصی برای نمایندگان رسانهها، بحثهای جالب و تعاملی بین نمایندگان رسانههای داخلی و خارجی در جریان بود. اینکه کدام پنل مهمتر است، کدام سخنرانیها خبرساز خواهد شد، و رویدادهای روز مورد بحث قرار میگرفت. من میگویم که فضای کلی اینجا بیشتر بر همبستگی بنا شده بود تا رقابت اطلاعاتی.
اگرچه برنامه روز اول خیلی گسترده نبود، اما در ساعات ظهر مراسم رسمی برافراشتن پرچمهای آذربایجان و سازمان ملل برگزار شد. هوای بارانی مانع از روند مجمع و کار نمیشد، بلکه علاقه مهمانان داخلی و خارجی و تعداد شرکتکنندگان بار دیگر اهمیت این رویداد را به وضوح نشان میداد.
در روزهای بعد، مجمع به شکلی فشردهتر ادامه یافت. در روز دوم WUF13، اجلاس سران، نشستهای وزرا، و مجامع جامعه مدنی و زنان نیز برگزار شد. این مجمع دیگر فقط یک رویداد متشکل از بحثهای پنل نبود، بلکه به یک بستر بینالمللی بزرگ تبدیل شده بود.
در جلسات مختلف، موضوعاتی مانند بحران جهانی مسکن، ایجاد شهرهای امن و فراگیر، تغییرات اقلیمی، شهرنشینی پایدار، و کاربرد فناوریهای جدید در مدیریت شهری مورد بحث قرار گرفت. به موازات آن، صدها پنل، میزگرد و نشست سطح بالا برگزار شد. بحثهای اصلی حول محور بحران جهانی مسکن، ایجاد شهرهای امن، شهرنشینی مقاوم در برابر تغییرات اقلیمی و برابری اجتماعی بود.
نمایندگان از کشورهای مختلف درباره مشکلاتی که در شهرهای خود با آن روبرو بودند صحبت میکردند و راهحلها را به اشتراک میگذاشتند. به ویژه، مسئله «مسکن برای همه» یکی از پربحثترین موضوعات مجمع بود.
یکی از رویدادهای قابل توجه در روز سوم مجمع، امضای تفاهمنامه خواهرخواندگی بین شهرهای شوشا و ترابزون بود. این رویداد یکی از پربحثترین مسائل در چارچوب مجمع بود. زیرا مطرح شدن مکرر شوشا در رویدادها و بحثهای مجمع همواره با علاقه شرکتکنندگان روبرو میشد.
منطقه نمایشگاهی که در چارچوب مجمع برگزار شد، یکی از پربازدیدترین مکانها بود. به ویژه، غرفه آذربایجان توجه را به خود جلب میکرد. در اینجا، کارهای بازسازی و ساخت و ساز انجام شده در قرهباغ، زنگزور شرقی، لاچین و کلبجر ارائه میشد و رویدادهای مهم مختلفی برگزار میشد. پروژههای آینده، برنامههای شهری و کارهای انجام شده از طریق تابلوها و ارائههای ویژه به نمایش گذاشته میشد.
روز چهارم مجمع با جلساتی در مورد شهرنشینی، تغییرات اقلیمی و توسعه پایدار شهری به یاد ماندنی شد. در طول روز، شهرهای هوشمند، شهرنشینی سبز، پایداری زیستمحیطی شهرها و مدلهای مدیریت آینده مورد بحث قرار گرفت. یکی از ایدههایی که اغلب در بحثهای پنل مطرح میشد، اهمیت ساخت آینده شهرها نه تنها با زیرساختها، بلکه با رویکردی انسانمحور بود. البته، رویکرد نوآورانه شهرسازی و کارهای گسترده انجام شده توسط آذربایجان در قرهباغ و زنگزور شرقی در این راستا، مورد تقدیر و علاقه ویژه نمایندگان خارجی قرار گرفت.
یکی دیگر از نکات قابل توجه در غرفههای نمایشگاه «Urban Expo»، ارائه ویژه عناصر مختلف فرهنگ آذربایجان در محل برگزاری رویداد بود. در غرفهها، نمونههایی از لباسهای ملی، هنر قالیبافی و عناصر تزئینی تاریخی به نمایش گذاشته میشد و این گوشهها مورد علاقه ویژه مهمانان خارجی قرار میگرفت.
به ویژه، لباسهای مردانه و زنانه مربوط به قرن نوزدهم که مناطق مختلف آذربایجان مانند لاهیج و نخجوان را منعکس میکرد، با علاقه زیادی از سوی شرکتکنندگان مجمع روبرو شد. لباسهای تزئین شده با نقوش ملی، عناصر جواهرات باستانی و نمونههای قالی، میراث فرهنگی غنی آذربایجان را به نمایش میگذاشت. در طول روز، اغلب میتوانستیم مهمانان خارجی را ببینیم که جلوی این غرفهها ایستاده و عکس میگرفتند و با اطلاعات ارائه شده آشنا میشدند.
جوانانی که با لباسهای ملی در محل برگزاری مجمع شرکت کرده بودند نیز توجه ویژهای را به خود جلب کردند. آنها هم به فضای کلی رویداد رنگ و بوی خاصی میبخشیدند و هم فرهنگ آذربایجان را به صورت زنده برای شرکتکنندگان خارجی ارائه میکردند. بسیاری از مهمانان خارجی با جوانان با لباسهای ملی عکس میگرفتند و به تاریخ و معنای لباسها علاقه نشان میدادند.
در طراحی غرفهها نیز سنتز عناصر شهرسازی و معماری ملی احساس میشد. نقوش استفاده شده در دیوارها، گذرگاههای تزئینی و ساختار گوشههای نمایشگاهی مطابق با مفهوم کلی مجمع طراحی شده بود.
در روز آخر مجمع، فضای متفاوتی احساس میشد. روزنامهنگاران که شش روز بدون وقفه و خستگی کار کرده بودند، آخرین گزارشهای خود را تهیه میکردند و داوطلبان برای آخرین بار از شرکتکنندگان استقبال میکردند.
...سرانجام مراسم رسمی اختتامیه مجمع شش روزه فرا رسید. در مراسم اختتامیه نیز موسیقیهای ملی خاص فرهنگ غنی آذربایجان نواخته میشد و رقصهایی ارائه میگردید. مهمانان خارجی با علاقه اجراهایی را که فرهنگ آذربایجان را منعکس میکرد، تماشا میکردند. «بیاتی شیراز» که در شوشا، در دشت جیدیر نواخته میشد، این بار در یک رویداد بینالمللی مهم در مقابل مخاطبان گستردهای به صورت زنده شنیده شد.
WUF13 در طول شش روز، باکو را به نقطه ملاقات هزاران نفر از کشورهای مختلف جهان تبدیل کرد. در طول مجمع، بحثهای مهمی در مورد آینده شهرها، مسائل مسکن، شهرنشینی و توسعه پایدار انجام شد. علاوه بر این، این رویداد تواناییهای آذربایجان در میزبانی یک مجمع جهانی، تجربه بینظیر شهرسازی و فرهنگ غنی آن را به جامعه بینالمللی نشان داد.
