Tarihi anıtların – kayaların, taşların, kale duvarlarının, türbelerin ve medreselerin üzerine yazı yazılması, onların vandalizme maruz kalması Türkiye'de ciddi bir sorun haline geldi.
Modern.az haber verir ki, Ocak 2016'da Süleymaniye Külliyesi'ndeki tarihi anıtlar vandalizme maruz kaldı.
Süleymaniye Külliyesi'ndeki tarihi anıtlara zarar verildi
Mimar Sinan'ın en önemli eserleri arasında yer alan, İstanbul'un en meşhur ibadethanelerinden biri olan 467 yıllık Süleymaniye Camii defalarca vandalizme maruz kaldı. Tarihi caminin içindeki mozaik taşların ziyaretçiler tarafından çalındığı, sağ minarenin girişinin ise izinsiz bir şekilde delindiği tespit edildi. Mimar Sinan'ın 1557 yılında inşa ettiği tarihi külliyenin bir parçası olan Süleymaniye Hamamı'nda da 2016 yılında iniş merdivenlerine sprey boya ile yazılar yazıldığı kaydedildi.
2.200 yıllık mezar sprey boya ile boyandı
Aralık 2019'da Amasya'da bulunan ve 2 bin 200 yıllık tarihe sahip Aynalı Kaya mezarı, define avcılarının müdahalesi ve sprey boya ile yazılan yazılar sonucunda ciddi şekilde zarar gördü.
Daha sonra Amasya Üniversitesi Tasarım Meslek Yüksekokulu tarafından mezarın restorasyon çalışmalarına başlandı. Restorasyon çalışmalarında mezarın tarihi dokusunun korunması ve orijinal görünümüne uygun hale getirilmesi amaçlandı.
Kapadokya'nın meşhur Peri Bacaları da vandalizme maruz kaldı
Haziran 2021'de Türkiye'nin doğal ve kültürel zenginlikleriyle öne çıkan Kapadokya bölgesindeki Peri Bacaları ve diğer doğal kaya oluşumları üzerine sprey boya ile yazılar yazıldı. Bin yıllar boyunca rüzgar ve su erozyonunun etkisiyle oluşan Peri Bacaları, Kapadokya'nın en önemli doğal sembollerinden biridir. Bölgenin tarihi ve doğal peyzajının ayrılmaz bir parçası olan bu eşsiz kaya oluşumlarının üzerine yazıların yazılması, hem çevrenin görünümünü hem de bölgenin kültürel mirasını tehdit eden bir vandalizm örneği olarak kabul ediliyor. Yazılar, Türkiye hükümeti tarafından yürütülen ilgili tedbirler sonucunda temizlendi.
Direkli Kaya'ya yazılar yazıldı
Aynı yılın Eylül ayında Bartın'ın Amasra ilçesine adını veren, Kraliçe Amastris'in denize girdiği yer olarak bilinen tarihi Direkli Kaya'ya sprey boya ile yazılar yazılarak zarar verildi. Cenevizliler tarafından inşa edilen ve XIII-XV. yüzyıllara ait olan tarihi anıta karşı işlenen saygısızlıkla ilgili soruşturma başlatıldı ve yazılar daha sonra alınan tedbirler sonucunda silindi.
2.750 yıllık türbe vandalların hedefi oldu
Haziran 2023'te Antalya'nın Elmalı ilçesinin Gölova (Müğren) mahallesinde bulunan 2.750 yıllık türbe vandalların kurbanı oldu.
Şöyle ki, tarihi anıt önce define avcıları tarafından kısmen tahrip edildi, daha sonra ise yerel halk türbenin duvarlarına boya ile çeşitli yazılar yazdı.
Likya krallığı döneminin sembollerinden biri olarak kabul edilen ve Bizans dönemine ait klasik resimleri ve süslemeleri bünyesinde barındıran anıtın hem iç duvarları hem de cephesi zarar gördü.
Kozan Kalesi'nin duvarları yazıldı
Aynı yılın Eylül ayında Adana'nın Kozan ilçesinde bulunan ve birçok medeniyete ev sahipliği yapmış Kozan Kalesi'nin tarihi duvarlarına sprey boya ile yazılar ve resimler çizilmesi ziyaretçilerin tepkisine neden oldu. Muhteşem kale duvarları ve tarihi görünümüyle her yıl binlerce insanın ziyaret ettiği Kozan Kalesi, yüzyıllar boyunca birçok medeniyetin izlerini koruyup saklıyor. Hitit ve Asur dönemlerinin izlerini günümüze taşıyan 400 metre uzunluğundaki kale duvarları tarihi önemiyle dikkat çekiyor.
Çifte Minareli Medrese'nin duvarları da zarar gördü
Aralık 2023'te Sivas'ta 1271 yılında İlhanlılar (Hülagü Devleti) veziri Sahip Şemseddin Muhammed Cüveyni tarafından inşa ettirilen ve şehrin sembolik anıtlarından biri olan Çifte Minareli Medrese'nin yan duvarlarına sprey boya ile yazılar yazıldı.
Bununla ilgili olarak 2023 yılında Türkiye Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından çalışmalara başlandı ve yazılar özel boya temizleme teknikleri kullanılarak silindi.
Tüm bunlara rağmen Türkiye'de devlet kurumları bu alana denetimi artırıyor ve bilinçlendirme tedbirlerine öncelik veriyor.
