14 noyabr 2018, Çərşənbə axşamı
Ana Səhifə - Yazılar - Yaş senzi, mühüm insanlar, ələnməkdə ədalət
Yaş senzi, mühüm insanlar, ələnməkdə ədalət
07.12.2016, 15:28

Vəfa Allahverdiyeva    

 

Ciddi və coxşaxəli islahatlara möhkəm basılan düymədən  belə görünür ki, “sosial dövlət” anlayışı tədricən bitir. Kapitalist münasibətlər sisteminin qəddar əlamətləri özünü hiss etdirməyə başlayır və bu gərgin adminstrativ proloqda radikal addımlar üzərindən verilən qərarlar, həqiqətən də hər kəsin çətin adaptasiya olunacağı prosesdir.

Bir tərəfdən müasir texnoloji inkişaf insanın rolunu heçə endirir, digər tərəfdən iqtisadi müşküllər insana qarşı laqeydlik, ondan imtina etmək zoru yaradır.

Mövcud çətin maliyyə dönəmi insanı görəvdən azad edir, onun dövlət, qeyri-dövlət strukturunda kəmiyyətini azaltmağı başlıca hədəfə çevirir.

Artıq islahat paketinə daxil qəti ixtisar addımları və onun ardını gətirəcək inandırıcı təkliflər var, bu təkliflər kimləri ələyəcək, kimləri qoruyacaq-bəlli deyil. Sadəcə, adil olmaq, anlayışlı davranmaqla qorunmalını qorumaq, yola salınmalını qapıya qədər ötürmək gərəkir.

Kimləri?..

...Açılmış bir çiçəyin qönçə olmaq şansı tamam bitdiyi kimi, insanın fəaliyyət müstəvisinə başdan qayıtması da zor təxəyyüldür.

O, anlamaq istəməsə də, bəlli bir vaxtdan sonra kiminsə yerini tutur: şöhrət, karyera təmtərağının son akkordları ilə razılaşmır.

Müdriklik çağı belələrinə yönəlik nəcib epitetkən, bu, qocalma mənasında kobud epitet kimi qəbul edilir. Cəmiyyət üçün çox mühüm insanların acı taleyi köhnəliklə yeniliyin mübarizəsində başlayır.

Bəzən demək olar ki, bütün sahələrdə görünən və görünməyən qarşıdurmalar, konfliktlər eyni səbəbə gedib çıxır: köhnə simalarla yenilərin, köhnə təfəkkürlə  yenilikçi düşüncənin mübarizəsinə.  

Dövlət qulluğu sahəsində yaşı 70-ə çatan məmurları gənc nəslin qarşısında sədd kimi göstərən uzun söz-söhbətlərin, başqa sözlə mühafizəkar-islahatçı ziddiyyətlərinin, Yazıçılar Birliyində Anarla aparılan uzunmüddətli intriqanın, Milli Akademik Dram Teatrının tez-tez dəyişən rəhbərliyinə rəğmən, hələ də bitməyən çiləsinin, səhiyyədə, təhsildə gedən qocalmış cərrahların, şöbə müdirlərinin,  pedaqoqların ixtisarı prosesinə hirsli və incik təpkinin  də, qısası, hamısının kökündə  bu mübarizənin əlamətləri var.   

Dövlət müvafiq qanunda təqaüd üçün yaş senzini nə qədər qaldırır-qaldırsın, bu sıralanmada elə kateqoriya var ki, onlar qanunun tələbini sevmir, bioloji həyatda sona çatan gününü görəvdə bitən günü ilə paralelləşdirir.

Əgər 80 yaşlı Artur Rəsizadə baş nazir kimi işə gec gəlmək saatında sərbəstlik ixtiyarı ola-ola, 8-in yarısından kabinetində tapılırsa, yaşı 80-a yaxın Anar evindən gec çıxmaq hünərinə sahibkən, iş masası başında erkəndən görünürsə, 60 yaşlı aktrisalar teatrda rol davası döyürlərsə, həkimlər cərrahiyyə masalarından qopmaq istəmirlərsə, bu, köhnə nəslin təqaüd durumuna etirazını aydın mənalandırır: nə mövqe hərisliyi, nə öz sahəsində hakimiyyəti qamarlamaq, nə şöhrət azarı.  Sadəcə, peşə sevgisi, zəhmətə alışqanlıq, işlə nəfəs almaq duyğusu-onları başqa ittihamlarla qırmayaq, yanaşmanın doğru tərəfi əslində budur!

 Ona görə də yaşlı bir məmura-o məmur ki, onun iqtisadi, siyasi-ictimai həyatda xüsusi rolu var, yaşlı bir sənətkara-o insana ki, hər zaman səhnələrdə parlaq ulduz olub,  qocalmış yaradıcı personaya-o mədəni-ictimai fiqura ki,  söz aləmində güclü nüfuz sahibinə çevrilib, öz sahəsində bitdiyini, lazımsızlığını hiss etdirirsən- ya təqaüdə göndərməklə, ya da yaş baxımından potensialına inamsız yanaşmaq, obrazlı desək, qırışan üzləri, solan gözləri, ağaran saçları gəncliyin enerjisinə, təravətinə dəyişməklə,-bu, artıq onları vaxtından qabaq “öldürmək” demək olur.

Çünki ev həyatının başlanması, dörd divar arasında ətalətə təbii məhkumedilmə kürsülərdə, auditoriyalarda, milyonların gözü qabağında uzanan ömrün düşməni kimi çıxış etməyə başlayır.

Amma nə etmək olar ki, bütün sənətlərin öz sahibinə, yüksək mərtəbəyə gətirib qoyduğu ünlü, dəyərli insanlara yaşlanma amili ilə əlaqəli qəribə bir amansızlığı var.

Əsas sual üzərinə belə uzun fikirlə gəlmək ona görədir ki, iqtisadi islahatların tələblərində bu nəsli hədəfləmək onlara qarşı düşmənçilik, nifrət niyyətli anlaşılmasın. Uzun zamana şahidlik göstərir ki, dövlət indiyədək belə adamları başının üstündə saxlayaraq, onlara qarşı nəcib addımlar atıb;  onları mənəvi sarsıntı səbəbi ilə vaxtından qabaq öldürməmək üçün hardasa, bir cavanın yolunu bağlayıb, perspektivinə göz yumub, yaşlılara öz sahələrində zəif fiziki gücü ilə belə qalmasına rüsxət verib və cəmiyyəti də bu ovqata kökləyib.  

Əgər ünlü birisi ölənə kimi millətin vəkili statusunda görünmək istəyibsə, onun bu istəyi tanınıb. Çıxıb getməyən, bu üzdən ətrafdakı qovğalara səbəb olanlara xidmətlərinə görə öz statusunda bir az da qalmaq güzəşti edilib.    

Lakin vaxt indi həminki vaxt deyil. Ayağını yorğanına görə uzatmağı öyrənməyə məhkum xalqın bir parçası olan bu güzəştli təbəqə də  vəziyyəti fərdi analiz edərək, nə dövlətdən, nə cəmiyyətdən iddialı və mərhəmətli baxışlarla  yerində bir az da qalmaq imtiyazını ummamalıdır.

İslahatların zəruriliyi ilə kimlərsə sıradan çıxmalıdır və çıxacaq. Bu dəfə də gəncliyi, orta yaş kateqorili insanları qurban vermək, onların yolunu kəsmək ağır, bağışlanmaz mənəvi suçdur və mövcud gerçəklik, həqiqi məntiq öz karyerasını, həyat şəraitini qurmuş, ailə düzənini maddi anlamda yoluna qoymuş, bir sözlə, hər şeyə nail olmasa da, çox-çox şeylər əldə etmiş insanlar üzərinə  böyüklük, vicdanlı olma tələbini qoyur.

Onsuz da iqtisadi bəla hamını küncə elə sıxıb ki, cəmiyyətin daha heç kəsə güzəşt limiti qalmayıb. Dövlətin qərarı isə belələrinə münasibətdə həmişə hiss etdirdiyi comərd xarakterinə görə naməlum qalır.  

Mütəxəssis sayının azaldılması prosesi təqaüd yaşına zamanı bir neçə  onilliklər qalan, eləcə də perspektivini açmaq ümidi ilə əmək fəaliyyətinə yeni  başlayan gənc nəslə ədalətsiz davranıb, təqaüd yaşı keçənləri, yaxud bu astanaya bir neçə il, ay, gün etibarı ilə yaxınlaşanları təkrar qoruyacaqsa, bu dəfə vəziyyəti ağır mənəvi proses kimi keçirən yenilikçi, cavan kəsim olacaq ki, digər kateqoriyanın depressiv durumunu, küskünlük və  kədərlənməsini hesablayarkən,  əks kateqoriyanın  mənəvi sarsıntıları haqqında düşünməmək ədalət tərəzisinin gözünü qəsdən əymək demək olardı.  

Bütün sahələr üçün yeni mühüm insanlar yaratmaq onları paslanan dəmirə çevirməklə əldə oluna bilməz. Düşünməklə itiləşən zəka, çalışmaqla güclənən bilək idarəetmənin və gələcək siyasi, elmi, iqtisadi, mədəni  uğurların başlıca ehtiyat deposudur.

Odur ki, iqtisadi ağırlıqdan doğan kadr islahatlarının ələnmə tələb etdiyi prosesdə mümkün ədalətli parametr yaş senzidir...   

 


Müəllifin digər yazıları
SON XƏBƏR
Tramp Meylə telefonda dalaşdı - SƏBƏB
14.11.2018, 12:30

Tramp Meylə telefonda dalaşdı - SƏBƏB

Deputat: “Bu, səhiyyənin inkişafına real təsir edəcək”
14.11.2018, 12:29

Deputat: “Bu, səhiyyənin inkişafına real təsir edəcək”

ATƏT cəbhədə monitorinq keçirdi 
14.11.2018, 12:25

ATƏT cəbhədə monitorinq keçirdi 

Ötən ay 765 əcnəbi ölkədən çıxarılıb
14.11.2018, 12:15

Ötən ay 765 əcnəbi ölkədən çıxarılıb

Azərbaycana gətirilən külli miqdarda zinət əşyaları tutuldu   
14.11.2018, 12:13

Azərbaycana gətirilən külli miqdarda zinət əşyaları tutuldu  

Bakıda evdən 10 min manatlıq qızıl oğurlandı
14.11.2018, 12:05

Bakıda evdən 10 min manatlıq qızıl oğurlandı

Bakıda avtobusdan yıxılan 78 yaşlı qadın dünyasını dəyişdi
14.11.2018, 11:58

Bakıda avtobusdan yıxılan 78 yaşlı qadın dünyasını dəyişdi

İlham Əliyev Belarusun Azərbaycandakı səfirini qəbul edib - FOTO
14.11.2018, 11:52

İlham Əliyev Belarusun Azərbaycandakı səfirini qəbul edib - FOTO

Sumqayıtdakı“Karvan” ticarət mərkəzi yenə YANDI   
14.11.2018, 11:50

Sumqayıtdakı“Karvan” ticarət mərkəzi yenə YANDI  

Samuxda elektrik yarımstansiyasında partlayış - yaralılar var 
14.11.2018, 11:45

Samuxda elektrik yarımstansiyasında partlayış - yaralılar var 

Ali məktəblərə kollec təhsili vermək hüququ verilib
14.11.2018, 11:44

Ali məktəblərə kollec təhsili vermək hüququ verilib

İstilik vaxtından əvvəl verilib – RƏSMİ
14.11.2018, 11:38

İstilik vaxtından əvvəl verilib – RƏSMİ

Gözəl Bayramlının cəzası azaldıldı
14.11.2018, 11:36

Gözəl Bayramlının cəzası azaldıldı

Məmmədyarov-Mnatsakanyan görüşü olacaq – Rəsmi Bakıdan AÇIQLAMA
14.11.2018, 11:20

Məmmədyarov-Mnatsakanyan görüşü olacaq – Rəsmi Bakıdan AÇIQLAMA

Hökumət neftin qiymətinə görə risk edir... - Ekspert ŞƏRHİ   
14.11.2018, 11:17

Hökumət neftin qiymətinə görə risk edir... - Ekspert ŞƏRHİ  

Uşaqları döyən bağça müdirinə cinayət işi açıldı
14.11.2018, 11:10

Uşaqları döyən bağça müdirinə cinayət işi açıldı

Polis evində narkotik gizlədən şəxsi saxladı
14.11.2018, 10:54

Polis evində narkotik gizlədən şəxsi saxladı

Nazir: “Əlillik meyarları dəyişəcək - I, II, III qrup əlillik anlayışı sovetlərdən qalıb” - EKSKLÜZİV
14.11.2018, 10:48

Nazir: “Əlillik meyarları dəyişəcək - I, II, III qrup əlillik anlayışı sovetlərdən qalıb” - EKSKLÜZİV

“Təbiəti dəyişmə, özünü dəyiş!” devizi altında ətraf mühit sərgisi keçirilir
14.11.2018, 10:36

“Təbiəti dəyişmə, özünü dəyiş!” devizi altında ətraf mühit sərgisi keçirilir

BANM-ın tələbələrinin layihəsi Yaponiyanın marağına səbəb olub
14.11.2018, 10:32

BANM-ın tələbələrinin layihəsi Yaponiyanın marağına səbəb olub

Nazirlik 529 işçi axtarır
14.11.2018, 10:25

Nazirlik 529 işçi axtarır

Mədət Quliyev Gəncə hadisələrindən DANIŞDI: 60 nəfər həbs olunub, 5 nəfər silahlı məhv edilib   
14.11.2018, 10:24

Mədət Quliyev Gəncə hadisələrindən DANIŞDI: 60 nəfər həbs olunub, 5 nəfər silahlı məhv edilib  

Bu tarixdən jalüzlü maşınların sürücülərini CƏRİMƏLƏYƏCƏKLƏR  
14.11.2018, 10:17

Bu tarixdən jalüzlü maşınların sürücülərini CƏRİMƏLƏYƏCƏKLƏR  

Məmur olmaq istəyənlər yenə sınağa çəkiləcək
14.11.2018, 10:12

Məmur olmaq istəyənlər yenə sınağa çəkiləcək

UEFA “Vorskla” və “Qarabağ”a qarşı intizam işi açdı
14.11.2018, 10:09

UEFA “Vorskla” və “Qarabağ”a qarşı intizam işi açdı

Göyçayda evində narkotik gizlədən saxlanıldı
14.11.2018, 10:04

Göyçayda evində narkotik gizlədən saxlanıldı

Teleradio Şurası televerilişlərin və aparıcıların “QARA SİYAHI”sını hazırladı - ÖZƏL
14.11.2018, 09:49

Teleradio Şurası televerilişlərin və aparıcıların “QARA SİYAHI”sını hazırladı - ÖZƏL

Şəkidə çörək sexi yanıb
14.11.2018, 09:33

Şəkidə çörək sexi yanıb

Daşkəsəndə dəhşətli YANĞIN - 4-ü uşaq olmaqla 5 nəfər öldü - TƏFƏRRÜAT - YENİLƏNİB
14.11.2018, 09:30

Daşkəsəndə dəhşətli YANĞIN - 4-ü uşaq olmaqla 5 nəfər öldü - TƏFƏRRÜAT - YENİLƏNİB

Atəşkəsin pozulması intensivliyi artıb
14.11.2018, 09:26

Atəşkəsin pozulması intensivliyi artıb

Tanınmış jurnalistlər Ayaz Mütəllibovu QKÇP ilə bağlı SUÇLADILAR    
14.11.2018, 09:22

Tanınmış jurnalistlər Ayaz Mütəllibovu QKÇP ilə bağlı SUÇLADILAR  

Azərbaycanda yeni məktəbəqədər təhsil müəssisələri yaradılacaq
14.11.2018, 09:18

Azərbaycanda yeni məktəbəqədər təhsil müəssisələri yaradılacaq

Türkiyə 19 terrorçunu məhv etdi
14.11.2018, 08:47

Türkiyə 19 terrorçunu məhv etdi

“Çox təəssüf ki, mən hələ indi İsa Muğannanın qızı olduğumu dərk edirəm” - MÜSAHİBƏ   
14.11.2018, 08:31

“Çox təəssüf ki, mən hələ indi İsa Muğannanın qızı olduğumu dərk edirəm” - MÜSAHİBƏ  

Kaliforniyadakı meşə yanğınlarında ölənlər 48 nəfərə çatdı
14.11.2018, 08:13

Kaliforniyadakı meşə yanğınlarında ölənlər 48 nəfərə çatdı

Bu gün Bakının bəzi rayonlarında qaz olmayacaq
14.11.2018, 08:09

Bu gün Bakının bəzi rayonlarında qaz olmayacaq

Manatın MƏZƏNNƏSİ dəyişmədi
14.11.2018, 07:57

Manatın MƏZƏNNƏSİ dəyişmədi

Türkiyədə bələdiyyə sədri vuruldu   
14.11.2018, 00:47

Türkiyədə bələdiyyə sədri vuruldu  

Avropada vahid ordu yaradılır
14.11.2018, 00:33

Avropada vahid ordu yaradılır

Solari "Real"ın baş məşqçisi oldu
14.11.2018, 00:15

Solari "Real"ın baş məşqçisi oldu

Orta məktəblərə təhsil robotları paylanılır - VİDEO
14.11.2018, 00:01

Orta məktəblərə təhsil robotları paylanılır - VİDEO

Bakıda Şimali Kipr Türk Cümhuriyyətinin  35-ci ildönümü qeyd edildi
13.11.2018, 23:46

Bakıda Şimali Kipr Türk Cümhuriyyətinin  35-ci ildönümü qeyd edildi

Azərbaycan nefti bahalaşdı
13.11.2018, 23:29

Azərbaycan nefti bahalaşdı

İlham Əliyev: “Slovakiya ilə siyasi, iqtisadi, nəqliyyat sahələrində əməkdaşlığımızı davam etdirəcəyik”
13.11.2018, 23:16

İlham Əliyev: “Slovakiya ilə siyasi, iqtisadi, nəqliyyat sahələrində əməkdaşlığımızı davam etdirəcəyik”

Xüsusi təyinatlılar qəzaya düşdü: 4 ölü
13.11.2018, 23:02

Xüsusi təyinatlılar qəzaya düşdü: 4 ölü

Qusarda sərxoş qəssab yıxılıb öldü
13.11.2018, 22:43

Qusarda sərxoş qəssab yıxılıb öldü

Yunanıstanda təyyarə qəzaya uğradı
13.11.2018, 22:30

Yunanıstanda təyyarə qəzaya uğradı

Türkiyə ordusu 19 terrorçunu məhv etdi
13.11.2018, 22:17

Türkiyə ordusu 19 terrorçunu məhv etdi

Şabranda yol qəzasında piyada öldü
13.11.2018, 22:04

Şabranda yol qəzasında piyada öldü

“Nəsimi bazar”ı sökülərək yerində bina tikilir - VİDEO
13.11.2018, 21:50

“Nəsimi bazar”ı sökülərək yerində bina tikilir - VİDEO

ARXİV