20 may 2018, Bazar
Ana Səhifə - Yazılar - Rusun bəraət alan dili
Rusun bəraət alan dili
31.08.2017, 12:46

Vəfa Allahverdiyeva

 

Təhsilin birinci şəxsi rus dili ilə bağlı sərəncam imzalayıb.

Bir vaxtlar böyük nifrət fırtınasına, siyasi-ideoloji və coğrafi ayrılıq politikasına qurban getmiş rus dilinin məktəblərdə tədrisi bir çəkinmə hissi altında olsa da, tədricən genişlənir. Başa düşülən bu.

Amma heç “intensiv tədris” kəlməsi də rus dilinə münasibətdə buraxılan xətanı yetərincə düzəltmir. Nəzərə alsaq ki, paytaxtın mərkəzi məktəblərinin hamısında rus dili dərsləri keçirilmir.

Əski zamanlar deyil, ictimai qınağa görə qorxa-qorxa rus sevgisi göstərə, yaxud da özündən çıxasan ki, yenə bu rus kəlməsinin arxasında nə dayanır, görəsən?!

Xalqa və mədəniyyətə sevgi dövlətin siyasətinə, strategiyasına sevgi deyil.  Bizim rus dilinə ehtiyacımız var. Çünki o, beynəlxalq dil sistemində yerini tam itirməyib.   

Vahid siyasi sistemdən qopmuşuq biz; ingilis ətrinə, Qərb qoxusuna buhuş olsaq da, o coğrafiyada deyilik. Rus dilində danışan bir məkanda qalırıq. Avrasiya hələ ingilisdilli məkana büsbütün çevrilməyib. Demək babat-yaxşı “rusca”mız  olmalıdır.

“İntensiv tədris” göstərişinin pərdəarxasında heç nə yoxdur; təhsil heç bir siyasi ssenarinin içində deyil.   

Sadəcə, rus dilinin hörmətini, sanballını hiss etmiş insanların zəkası yetir ki, 17, 5 milyon kvadrat km-dən artıq  bir  ərazinin, böyük  mədəniyyətin sahibi olan Rusiyanın özü bir kənara, dilindən heç bir xalqa zərər gəlmədiyini, Avropanın şərqində, Avrasiya coğrafiyasında hələlik  bu dilsiz keçinməyin mümkünsüzlüyünü dərk edə bilsin.

Yazılmış təriflərə və yazılmamış qanunlara görə  dilin yalnızca bir funksiyası var-anlatmaq, anlamaq.

Rusiya istilaçı xarakterinə görə darmadağın olmanı və başqa xalqların söyüşünü haqq edirdi, dilsə yox. Dil siyasətin deyil, xalqın məhsuludur- qüsursuz və şəffaf.

Zehinlərdəki düşüncələri qarşılıqlı ötürmə funksiyasını daşıyan mədəniyyət körpüsüdür.

Dilin üzərinə  kin yükləmək, Rusiyanın imperial ambisiyaları ilə rus dilini qarışıq salmaq ucbatından  90-cı illər nəslinin ( o nəsilə mən də daxiləm-müəl.)orta təhsil səviyyəsindəki ruscası ali təhsil müstəvisində başlayan qadağalarla, rusdilli mühütün zəifləməsi ilə axsadı, sonrakı nəsillərin- bizim övladlarımızınsa, ümumiyyətlə, rus dilində təsəvvürü belə olmadı; böyük əksəriyyətin heç yoxdur da.

Rus dili bu gün ictimai təfəkkürdə bəraət almağa başlayır. Ona görə ki, qurunun oduna yaş kimi yanan rus dilinin siyasət ucbatından ölməsi vaxtı 90-cı illər deyildi.  

Rus dilinin ölü dil qrupunda başa çatan taleyini dünyadakı geopolitik savaşın sonu özü həll edəcək.   

Başından bir qrup həqiqi millətsevər insanlar və psevdovətənpərvərlər məsələni  belə qoysaydılar ki, əzilən xalqlar dilə, mədəniyyətə sevgini siyasətin çirkablarına bulaşdırmasınlar, o zaman rus dili dünyanın bir-biri ilə asanca görüşdüyü bu çağdaş zamanda insanlar arasında rabitəyə dilmanc axtarmaz, müasir insanın tarix, mədəniyyət axtarışlarında ona gərəkli yol yoldaşı ola bilərdi.

Çağdaş nəsil getdiyi, olduğu yerlərdə rus dilinə gözünü döyməzdi. Sələflərinin kitabxanasındakı toz basmış dəyərli kitablara sahib çıxa bilərdi.  

Çox dil bilmənin faydası haqqında tövsiyyələr və cəhdlər  də buna görə deyilmi...

Əgər dilin  ölkənin istilaçı xisləti  ilə bir əlaqəsi varsa,  demək on ildir biz ingilislərin köləsiyik.

Fransızlar və almanlar tərəfindən ovlanmaq cəhdləri ilə qarşı-qarşıyayıq. Axı Bakı və rayon məktəblərində bu üç dilin üstünlüyü hökmranlıq edir!

Dünya insanlarının vahid dildə bir-biri ilə danışması üçün daha neçə on illər lazımdır. O vaxta qədər rus dil çox xalqların əlindən tuta bilər. Rus dilinə sevgidə, ehtiyacda əsas gerçək, nədən budur. Odur ki, Azərbaycanda rus dilinin tədrisi ilə bağlı atılan addımlar hələ kifayətedici sayıla bilməz.  

Rus dili başqa dillərdən fərqli olaraq, insanı estetik baxımdan gözəl təqdim edir- ağız-çənəsini-mimikasını əymir. Ona eybəcər görüntü vermir, əksinə simaya bir gözəllik, ağırlıq, nitqə bir füsünkarlıq  gətirir. Rus dilinin cazibəsi bir az da burdadır. 
 

Dünya düzəninin dəyişməsi ucbatından belə bir mədəniyyətin tədricən  itə bilməsinə də  çox heyf!!!


Müəllifin digər yazıları
SON XƏBƏR
Xəzər Dənizində zəlzələ olub
20.05.2018, 23:15

Xəzər Dənizində zəlzələ olub

Ağ Ev: Trampla Kim Çen Inın görüşü ləğv edilməyib
20.05.2018, 22:21

Ağ Ev: Trampla Kim Çen Inın görüşü ləğv edilməyib

Ötən il axtarışda olan 55 insan alverçisinin 32-si tutulu
20.05.2018, 21:40

Ötən il axtarışda olan 55 insan alverçisinin 32-si tutulu

Mahmud Abbas xəstəxanaya yerləşdirilib
20.05.2018, 21:35

Mahmud Abbas xəstəxanaya yerləşdirilib

Ramazanın 5-ci gününün duası, imsak və iftar vaxtı
20.05.2018, 21:30

Ramazanın 5-ci gününün duası, imsak və iftar vaxtı

İŞİD Qroznıda kilsəyə hücuma görə məsuliyyəti üzərinə götürüb
20.05.2018, 21:02

İŞİD Qroznıda kilsəyə hücuma görə məsuliyyəti üzərinə götürüb

Abramoviç İngiltərədən çıxarılacaq
20.05.2018, 20:17

Abramoviç İngiltərədən çıxarılacaq

“Neftçi” Avroliqada
20.05.2018, 20:10

“Neftçi” Avroliqada

Qazaxıstanda neft yatağında yanğın: 1 ölü, 3 yaralı
20.05.2018, 18:07

Qazaxıstanda neft yatağında yanğın: 1 ölü, 3 yaralı

XİN: Yaranmış vəziyyətə görə məsuliyyət Ermənistanın üzərinə düşür
20.05.2018, 17:36

XİN: Yaranmış vəziyyətə görə məsuliyyət Ermənistanın üzərinə düşür

Gəncədə əmi qardaşı qızının evindən oğurluq etdi
20.05.2018, 17:29

Gəncədə əmi qardaşı qızının evindən oğurluq etdi

Belqrad Universitetində AXC-nin 100 illiyi bağlı TƏDBİR
20.05.2018, 16:52

Belqrad Universitetində AXC-nin 100 illiyi bağlı TƏDBİR

İcra Hakimiyyətlərinin torpaq, mənzil alveri - PROBLEM
20.05.2018, 16:45

İcra Hakimiyyətlərinin torpaq, mənzil alveri - PROBLEM

Türkiyədə partiya və itifaqlar seçki bülletenində belə QƏRARLAŞACAQ   
20.05.2018, 16:34

Türkiyədə partiya və itifaqlar seçki bülletenində belə QƏRARLAŞACAQ  

Ermənistanın təxribatı nəticəsində hərbçimiz ŞƏHİD OLUB
20.05.2018, 16:02

Ermənistanın təxribatı nəticəsində hərbçimiz ŞƏHİD OLUB

Sel Əfqanıstanda 9 nəfərin canını ALDI
20.05.2018, 15:46

Sel Əfqanıstanda 9 nəfərin canını ALDI

Bərdədə 20 iribuynuzlu heyvan tələf olub
20.05.2018, 15:40

Bərdədə 20 iribuynuzlu heyvan tələf olub

Avropa ölkələri İranla yeni müqavilə imzalamaq istəyir
20.05.2018, 15:14

Avropa ölkələri İranla yeni müqavilə imzalamaq istəyir

Sabahın HAVASI küləkli və yağışlı olacaq
20.05.2018, 14:34

Sabahın HAVASI küləkli və yağışlı olacaq

I və IV ixtisas qrupları üzrə keçirilən qəbul imtahanı BAŞA ÇATIB
20.05.2018, 14:00

I və IV ixtisas qrupları üzrə keçirilən qəbul imtahanı BAŞA ÇATIB

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illik yubileyi MONTENEQRODA
20.05.2018, 13:33

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illik yubileyi MONTENEQRODA

Türkiyə Silahlı Qüvvələri 3 PKK-lını zərərsizləşdirib
20.05.2018, 13:27

Türkiyə Silahlı Qüvvələri 3 PKK-lını zərərsizləşdirib

Ağdaşda yaşayış evi əşyaları ilə birgə yanaraq kül olub
20.05.2018, 13:22

Ağdaşda yaşayış evi əşyaları ilə birgə yanaraq kül olub

“Sahil” stansiyası vaxtından tez açılacaq - RƏSMİ
20.05.2018, 13:13

“Sahil” stansiyası vaxtından tez açılacaq - RƏSMİ

Misirlə Sudanın münasibətləri seriala görə POZULDU
20.05.2018, 13:09

Misirlə Sudanın münasibətləri seriala görə POZULDU

Hərbi hissədə Cümhuriyyətin 100 illiyi qeyd olunub
20.05.2018, 12:48

Hərbi hissədə Cümhuriyyətin 100 illiyi qeyd olunub

Azərbaycan kərə yağı idxalından asılılığı xeyli azaldacaq
20.05.2018, 12:14

Azərbaycan kərə yağı idxalından asılılığı xeyli azaldacaq

 “İYİ” Partiyanın nümayəndələrinə növbəti dəfə hücum edilib
20.05.2018, 12:11

 “İYİ” Partiyanın nümayəndələrinə növbəti dəfə hücum edilib

“LG” şirkətlər qrupunun prezidenti dünyasını dəyişib
20.05.2018, 11:42

“LG” şirkətlər qrupunun prezidenti dünyasını dəyişib

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri Yəmənin Ədən şəhərini işğal etdi
20.05.2018, 11:32

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri Yəmənin Ədən şəhərini işğal etdi

Havay adalarında vulkan püskürdü: xəsarət alan var
20.05.2018, 11:24

Havay adalarında vulkan püskürdü: xəsarət alan var

Bulvarda velosiped rüsvayçılığı, yaxud ərəblərin günahı nə?!
20.05.2018, 10:57

Bulvarda velosiped rüsvayçılığı, yaxud ərəblərin günahı nə?!

33 yaşlı Şirvan sakini intihar edib
20.05.2018, 10:43

33 yaşlı Şirvan sakini intihar edib

AKP-də deputatlığa namizədlərin açıqlanacağı tarix DƏYİŞDİ
20.05.2018, 10:37

AKP-də deputatlığa namizədlərin açıqlanacağı tarix DƏYİŞDİ

Poroşenkodan XƏBƏRDARLIQ: “Geri çəkilmək Rusiya üçün daha faydalı olacaq”
20.05.2018, 10:25

Poroşenkodan XƏBƏRDARLIQ: “Geri çəkilmək Rusiya üçün daha faydalı olacaq”

ARXİV
SORĞU
Türkiyədə səsvermə hüqüqunuz olsaydı, hansı namizədə səs verərdiniz?
Muharrem İnce (30%)
Meral Akşener (25%)
Rəcəb Tayyip Ərdoğan (45%)
Selahattin Demirtaş (0%)
Temel Karamollaoğlu (0%)
Doğu Perinçek (0%)