20 sentyabr 2017, Çərşənbə axşamı
Ana Səhifə - Yazılar - Rusun bəraət alan dili
Rusun bəraət alan dili
31.08.2017, 12:46

Vəfa Allahverdiyeva

 

Təhsilin birinci şəxsi rus dili ilə bağlı sərəncam imzalayıb.

Bir vaxtlar böyük nifrət fırtınasına, siyasi-ideoloji və coğrafi ayrılıq politikasına qurban getmiş rus dilinin məktəblərdə tədrisi bir çəkinmə hissi altında olsa da, tədricən genişlənir. Başa düşülən bu.

Amma heç “intensiv tədris” kəlməsi də rus dilinə münasibətdə buraxılan xətanı yetərincə düzəltmir. Nəzərə alsaq ki, paytaxtın mərkəzi məktəblərinin hamısında rus dili dərsləri keçirilmir.

Əski zamanlar deyil, ictimai qınağa görə qorxa-qorxa rus sevgisi göstərə, yaxud da özündən çıxasan ki, yenə bu rus kəlməsinin arxasında nə dayanır, görəsən?!

Xalqa və mədəniyyətə sevgi dövlətin siyasətinə, strategiyasına sevgi deyil.  Bizim rus dilinə ehtiyacımız var. Çünki o, beynəlxalq dil sistemində yerini tam itirməyib.   

Vahid siyasi sistemdən qopmuşuq biz; ingilis ətrinə, Qərb qoxusuna buhuş olsaq da, o coğrafiyada deyilik. Rus dilində danışan bir məkanda qalırıq. Avrasiya hələ ingilisdilli məkana büsbütün çevrilməyib. Demək babat-yaxşı “rusca”mız  olmalıdır.

“İntensiv tədris” göstərişinin pərdəarxasında heç nə yoxdur; təhsil heç bir siyasi ssenarinin içində deyil.   

Sadəcə, rus dilinin hörmətini, sanballını hiss etmiş insanların zəkası yetir ki, 17, 5 milyon kvadrat km-dən artıq  bir  ərazinin, böyük  mədəniyyətin sahibi olan Rusiyanın özü bir kənara, dilindən heç bir xalqa zərər gəlmədiyini, Avropanın şərqində, Avrasiya coğrafiyasında hələlik  bu dilsiz keçinməyin mümkünsüzlüyünü dərk edə bilsin.

Yazılmış təriflərə və yazılmamış qanunlara görə  dilin yalnızca bir funksiyası var-anlatmaq, anlamaq.

Rusiya istilaçı xarakterinə görə darmadağın olmanı və başqa xalqların söyüşünü haqq edirdi, dilsə yox. Dil siyasətin deyil, xalqın məhsuludur- qüsursuz və şəffaf.

Zehinlərdəki düşüncələri qarşılıqlı ötürmə funksiyasını daşıyan mədəniyyət körpüsüdür.

Dilin üzərinə  kin yükləmək, Rusiyanın imperial ambisiyaları ilə rus dilini qarışıq salmaq ucbatından  90-cı illər nəslinin ( o nəsilə mən də daxiləm-müəl.)orta təhsil səviyyəsindəki ruscası ali təhsil müstəvisində başlayan qadağalarla, rusdilli mühütün zəifləməsi ilə axsadı, sonrakı nəsillərin- bizim övladlarımızınsa, ümumiyyətlə, rus dilində təsəvvürü belə olmadı; böyük əksəriyyətin heç yoxdur da.

Rus dili bu gün ictimai təfəkkürdə bəraət almağa başlayır. Ona görə ki, qurunun oduna yaş kimi yanan rus dilinin siyasət ucbatından ölməsi vaxtı 90-cı illər deyildi.  

Rus dilinin ölü dil qrupunda başa çatan taleyini dünyadakı geopolitik savaşın sonu özü həll edəcək.   

Başından bir qrup həqiqi millətsevər insanlar və psevdovətənpərvərlər məsələni  belə qoysaydılar ki, əzilən xalqlar dilə, mədəniyyətə sevgini siyasətin çirkablarına bulaşdırmasınlar, o zaman rus dili dünyanın bir-biri ilə asanca görüşdüyü bu çağdaş zamanda insanlar arasında rabitəyə dilmanc axtarmaz, müasir insanın tarix, mədəniyyət axtarışlarında ona gərəkli yol yoldaşı ola bilərdi.

Çağdaş nəsil getdiyi, olduğu yerlərdə rus dilinə gözünü döyməzdi. Sələflərinin kitabxanasındakı toz basmış dəyərli kitablara sahib çıxa bilərdi.  

Çox dil bilmənin faydası haqqında tövsiyyələr və cəhdlər  də buna görə deyilmi...

Əgər dilin  ölkənin istilaçı xisləti  ilə bir əlaqəsi varsa,  demək on ildir biz ingilislərin köləsiyik.

Fransızlar və almanlar tərəfindən ovlanmaq cəhdləri ilə qarşı-qarşıyayıq. Axı Bakı və rayon məktəblərində bu üç dilin üstünlüyü hökmranlıq edir!

Dünya insanlarının vahid dildə bir-biri ilə danışması üçün daha neçə on illər lazımdır. O vaxta qədər rus dil çox xalqların əlindən tuta bilər. Rus dilinə sevgidə, ehtiyacda əsas gerçək, nədən budur. Odur ki, Azərbaycanda rus dilinin tədrisi ilə bağlı atılan addımlar hələ kifayətedici sayıla bilməz.  

Rus dili başqa dillərdən fərqli olaraq, insanı estetik baxımdan gözəl təqdim edir- ağız-çənəsini-mimikasını əymir. Ona eybəcər görüntü vermir, əksinə simaya bir gözəllik, ağırlıq, nitqə bir füsünkarlıq  gətirir. Rus dilinin cazibəsi bir az da burdadır. 
 

Dünya düzəninin dəyişməsi ucbatından belə bir mədəniyyətin tədricən  itə bilməsinə də  çox heyf!!!


Müəllifin digər yazıları
SON XƏBƏR
Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin saytı fəaliyyətini dayandırdı   
20.09.2017, 12:59

Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin saytı fəaliyyətini dayandırdı  

Xaricdə dövlət universitetlərinin təhsilhaqqı aşağı salınır, Azərbaycanda isə qaldırılır   
20.09.2017, 12:43

Xaricdə dövlət universitetlərinin təhsilhaqqı aşağı salınır, Azərbaycanda isə qaldırılır  

Türkiyədə iki avtobus toqquşdu - 41 yaralı
20.09.2017, 12:38

Türkiyədə iki avtobus toqquşdu - 41 yaralı

Nazirlik jurnalistləri Qəbələ və Oğuza apardı – məktəblərlə tanış olmağa
20.09.2017, 12:33

Nazirlik jurnalistləri Qəbələ və Oğuza apardı – məktəblərlə tanış olmağa

Sabahın hava PROQNOZU açıqlandı  
20.09.2017, 12:31

Sabahın hava PROQNOZU açıqlandı  

“Allahşükür Paşazadəyə qarşı olanlar Rusiyanın agentləridir” - MÜSAHİBƏ   
20.09.2017, 12:24

“Allahşükür Paşazadəyə qarşı olanlar Rusiyanın agentləridir” - MÜSAHİBƏ  

UNEC rektoru prezident təqaüdçüləri ilə görüşüb
20.09.2017, 12:16

UNEC rektoru prezident təqaüdçüləri ilə görüşüb

Biləsuvarda 5 nəfərin ölümünə səbəb olan sürücü saxlanıldı
20.09.2017, 12:13

Biləsuvarda 5 nəfərin ölümünə səbəb olan sürücü saxlanıldı

Misir Mərdanov, Ziya Məmmədov, Allahşükür Paşazadəyə qədər...
20.09.2017, 12:10

Misir Mərdanov, Ziya Məmmədov, Allahşükür Paşazadəyə qədər...

Ekoloji qanunvericiliyi pozanlar cərimələndilər
20.09.2017, 12:09

Ekoloji qanunvericiliyi pozanlar cərimələndilər

Gəncədə 11 evdən oğurluq edən tutuldu
20.09.2017, 12:07

Gəncədə 11 evdən oğurluq edən tutuldu

Yuxarı Qarabağ Kanalından qadın meyiti tapıldı
20.09.2017, 12:05

Yuxarı Qarabağ Kanalından qadın meyiti tapıldı

Bakı Kitab Klubunun direktoru Elxan Rzayev vəfat edib  
20.09.2017, 12:00

Bakı Kitab Klubunun direktoru Elxan Rzayev vəfat edib  

Vəkili Akif Çovdarova bəraət istəyib
20.09.2017, 11:50

Vəkili Akif Çovdarova bəraət istəyib

14 gün keçdi... Lütfi Zadənin nəşi Bakıya gətirilməsə....   
20.09.2017, 11:49

14 gün keçdi... Lütfi Zadənin nəşi Bakıya gətirilməsə....  

12 yaşlı ananın dünyaya gətirdiyi körpədən yeni xəbər var
20.09.2017, 11:42

12 yaşlı ananın dünyaya gətirdiyi körpədən yeni xəbər var

Məkəzi Bank manatın indiki məzənnəsini qorumaqda maraqlıdır
20.09.2017, 11:36

Məkəzi Bank manatın indiki məzənnəsini qorumaqda maraqlıdır

Şeyxin qudasının oğlunun şikayəti təmin olunmadı
20.09.2017, 11:35

Şeyxin qudasının oğlunun şikayəti təmin olunmadı

Bakı Ali Neft Məktəbində “Neftçilər günü” keçirildi
20.09.2017, 11:32

Bakı Ali Neft Məktəbində “Neftçilər günü” keçirildi

Elmar Məmmədyarov işğal olunmuş ərazilərlə bağlı İƏT-in üzvlərinə müraciət etdi   
20.09.2017, 11:27

Elmar Məmmədyarov işğal olunmuş ərazilərlə bağlı İƏT-in üzvlərinə müraciət etdi  

Azərbaycan prezidenti BMT Baş Assambleyasında çıxış edəcək
20.09.2017, 11:04

Azərbaycan prezidenti BMT Baş Assambleyasında çıxış edəcək

ADU-nun müəllimi Koreyada təlim proqramında iştirak edib
20.09.2017, 11:00

ADU-nun müəllimi Koreyada təlim proqramında iştirak edib

İndoneziya səfiri ADU-da dərs keçib
20.09.2017, 10:59

İndoneziya səfiri ADU-da dərs keçib

Regional İnkişaf İctimai Birliyi regionlarda könüllülük proqramına start verir
20.09.2017, 10:52

Regional İnkişaf İctimai Birliyi regionlarda könüllülük proqramına start verir

Trampı “yeni Hitler” adlandırdılar
20.09.2017, 10:10

Trampı “yeni Hitler” adlandırdılar

Azərbaycan İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı ölkələrinə Qarabağla bağlı çağırış etdi
20.09.2017, 10:02

Azərbaycan İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı ölkələrinə Qarabağla bağlı çağırış etdi

Meksikada 7 bal gücündə zəlzələ: 226 ölü
20.09.2017, 10:00

Meksikada 7 bal gücündə zəlzələ: 226 ölü

Yaxın zamanlarda bələdiyyələrin torpaq davasına son qoyula bilər
20.09.2017, 09:58

Yaxın zamanlarda bələdiyyələrin torpaq davasına son qoyula bilər

“Bu uşaq iki rükət namazı güclə qılır, ondan Şeyxülislam olar?”
20.09.2017, 09:58

“Bu uşaq iki rükət namazı güclə qılır, ondan Şeyxülislam olar?”

Dövlət Bayrağı Meydanının bayrağı niyə yerinə asılmır?.. - AÇIQLAMA   
20.09.2017, 09:46

Dövlət Bayrağı Meydanının bayrağı niyə yerinə asılmır?.. - AÇIQLAMA  

Sahibkarların yoxlanmasına qoyulan qadağanın müddəti başa çatır - Nə dəyişdi?   
20.09.2017, 09:26

Sahibkarların yoxlanmasına qoyulan qadağanın müddəti başa çatır - Nə dəyişdi?  

Ermənistan cəbhədə təxribat yaratdı 
20.09.2017, 09:19

Ermənistan cəbhədə təxribat yaratdı 

Manat və dolların bugünkü MƏZƏNNƏSİ
20.09.2017, 09:14

Manat və dolların bugünkü MƏZƏNNƏSİ

Mehman Əliyev: “İstəyirlərsə, gedib təzədən türmədə oturum...”
20.09.2017, 09:09

Mehman Əliyev: “İstəyirlərsə, gedib təzədən türmədə oturum...”

Yol Polisi: Velosiped qəzalarında 11 nəfər ölüb
20.09.2017, 09:03

Yol Polisi: Velosiped qəzalarında 11 nəfər ölüb

ARXİV
SORĞU
Məhərrəmliyin əsas şərtlərini qəbul edirsiniz?
- Bəli qəbul edirəm və Kərbəla şəhidlərinə mütləq yas saxlayacam (46.5%)
- Məhərrəmliyin şərtləri yalnız şiələr üçündür(9.31%)
- Bu şərtlərin heç birini qəbul etmirəm(13.6%)
- Məhərrəmlık əsl İslama ziddir(30.4%)