17 dekabr 2017, Bazar
Ana Səhifə - DÜNYA - İraq kürdlərinin müstəqillik referendumu - Yaxın Şərq yenidən “qan gölü”nə dönəcək
İraq kürdlərinin müstəqillik referendumu - Yaxın Şərq yenidən “qan gölü”nə dönəcək
22.09.2017, 13:18

İraq kürdlərinin referendum ideyası dünyanın əsas gündəminə çevrilib. 25 sentybar tarixi yaxınlaşdıqca, yeni müharibə ehtimalı artır.

 

İraq Kürdüstanının müstəqillik elan edəcəyi təqdirdə İran bu regionla sərhəddini bağlayacaq. Bu barədə İranın Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi Əli Şamxani bəyan etmişdi.

 

“Dövlət sərhədi haqqında razılıq mərkəzi Bağdad hökuməti ilə mövcuddur. Əgər İraq Kürdüstanı İraqdan ayrılsa, onunla bütün sərhəd məntəqələri bağlanacaq” –deyə iranlı məmur açıqlama vermişdi.

 

Kürdüstan rəhbərliyi İrana neft ixrac etməklə hər il milyardlarla dollar pul qazanır. Bu neft çətin coğrafi şəraitə görə avtosisternlər vasitəsilə qonşu ölkəyə daşınır. Sərhədlərin bağlanması Ərbil üçün arzuolunmaz çətinliklər yaradacaq.

 

Digər qonşu ölkə - Türkiyə İraqla sərhəddə qoşun toplayır. Sentybarin 18-də Türkiyə Baş Qərargahı İraq Kürdüstanı ilə sərhəddə terrorçulara qarşı hərbi təlimlərə başladığını erlan edib. İnternetdə Sinopi sərhəd-keçid məntəqəsinin önünə toplaşan hərbi texnikanın və canlı qüvvənin fotoları yerləşdirilib.

 

Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyip Ərdoğan da müntəzəm şəkildə İraq kürdlərinin referendum ideyasını qəbul etmədiyini bildirir. Nyu-Yorkda rəsmi səfərdə olarkən ABŞ prezidenti Donald Trampla görüşən Ərdoğan hər iki ölkənin regionu təhlükəyə atacaq addımlardan qorunmalı olduğunu deyib.

“Liderlər 25 sentybarda keçiriləcək olacaq referendum ideyasını rədd ediblər və bu qərarın region üçün ciddi problemlər yaradacağını vurğulayıblar”.

 

İsrail istisna olmaqla, Yaxın Şərqdə yerləşən bütün ölkələr referenduma qarşı sərt çıxış ediblər. Buna baxmayaraq, rəsmi Ərbil Məsud Bərzanin başçılığı altında referendum ideyasına inamla addımlayır. 19 sentyabrda xalq qarşısında çıxış edən Bərzani referendumu yalnız beynəlxalq aləmin və Bağdadın təminatları əsasında ertələyə biləcəklərini deyib. O, bununla belə İraq kürdlərinin müstəqillik ideyasından vaz keçməyəcəyini də əlavə edib.

 

Ümumiyyətlə, İraq Kürdüstanının Bağdaddan ayrılması mövzusu 2003-cü ildə Səddam Hüseyn rejimi devrildikdən sonra tez-tez gündəmə gəlməyə başladı. ABŞ-a İraq ordusunu məğlub etməkdə aktiv dəstək olan kürdlər federal hakimiyyətdən ayrılmaq planlarını tez-tez dilə gətirirdilər. 2011-ci ilin ərəb baharı zamanı yerli kürd müxalifəti Bərzanini müstəqillik mövzusunu öz reytinqini artırmaq üçün gündəmə atmaqda ittiham etdilər. Onların fikrincə, Bərzani bununla özünə xalq toplamağa çalışırdı.

 

Lakin 2016-cı ilin oktyabrında Mosulun azad olunması əməliyyatı başlandıqdan sonra müstəqillik tələbləri daha kəskin və aydın forma almağa başladı. 2016-cı ilin sonlarında peşmərgələr Mosul uğrunda döyüşlərdə iştirakdan kənarlaşdılar. Kürdüstan hakimiyyəti müstəqillik kursu seçdi.

 

Hazırda kürd peşmərgələrinin sayı 100 min nəfərə çatır. Bu, Mosul uğrunda döyüşlərdə 5 min döyüşçüsünü itirən İraq ordusundan bir az çoxdur. İraq kürdləri tez-tez məhz Bağdadın səhvi ucbatından İŞİD-in 2014-cü ilin yayında hərbi qələbələr qazandığını xatırladır. Onların fikrincə, Mosuldakı cəbhəxana və texnika İŞİD-in əlinə keçməsəydi, onlara qarşı mübarizə aparmaq daha asan olardı.

 

Referendum 2014-cü ilin sonlarına qədər Bağdad hökumətinin idarəsində olan Kərkükdəki neft yataqlarının kürdlərə məxsus olmasını rəsmiləşdirməlidi. Şəhər ətrafındakı zəngin neft yataqları kürdlərə büdcəni doldurmağa imkanlar açır.

 

Referendum rəqib kimi tanınan Kürdüstan Demokratlar Partiyası, Kürdüstan Vətənpərvərlər Birliyi və Kürd İşçi Partiyasını (PKK) birləşdirib. Daim bir-biri ilə silahlı mübarizəyə gedən partiyalar referendum üçün öz sıralarını birləşdirib.

 

Hazırda kürdlər dünyada dövləti olmayan ən böyük xalq hesab olunur. Onların sayı 25-40 milyon arasında dəyişir.

Lakin ekspertlərin fikrincə, dünya birliyinin etirazı fonunda kürdlər çətin ki, müstəqillik elan etsinlər. Bu addım daha çox rəsmi Bağdadı şantaj etməyə və daha çox dividend əldə etmək məqsədi güdür.


Vüqar İSMAYILOV
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Rəsulzadəni qınadığı üçün sonralar ondan üzr istəyən nazir oğlu- Tarixi sənəd
17.12.2017, 01:14

Rəsulzadəni qınadığı üçün sonralar ondan üzr istəyən nazir oğlu- Tarixi sənəd

“Qoçu” ifadəsinin maraqlı yaranma tarixçəsi- Köhnə Bakı xatirələri
17.12.2017, 00:35

“Qoçu” ifadəsinin maraqlı yaranma tarixçəsi- Köhnə Bakı xatirələri

17.12.2017, 00:16

"Real Madrid" 3-cü dəfə qalib oldu

Fransada məscid bağlandı
16.12.2017, 23:57

Fransada məscid bağlandı

Saakaşvilidən Poroşenkoya barışıq təklifi
16.12.2017, 23:41

Saakaşvilidən Poroşenkoya barışıq təklifi

Bakıda bahalı qırqovul əti
16.12.2017, 23:23

Bakıda bahalı qırqovul əti

Azərbaycanda qeyri-adi toy - Video
16.12.2017, 23:11

Azərbaycanda qeyri-adi toy - Video

“Qarabağ”ın futbolçusu evləndi - Foto
16.12.2017, 23:05

“Qarabağ”ın futbolçusu evləndi - Foto

Şəki sakini gənc qonşusunun qanını tökdü
16.12.2017, 22:58

Şəki sakini gənc qonşusunun qanını tökdü

Qurban Qurbanov hər il üçün 1 milyon manat alacaq
16.12.2017, 22:46

Qurban Qurbanov hər il üçün 1 milyon manat alacaq

Bitkoinin qiyməti 19 min dolları ötüb
16.12.2017, 22:33

Bitkoinin qiyməti 19 min dolları ötüb

Tanınmış jurnalistə ağır itki
16.12.2017, 22:20

Tanınmış jurnalistə ağır itki

Dünyada agılasığmaz evlilik ADƏTLƏRİ
16.12.2017, 22:10

Dünyada agılasığmaz evlilik ADƏTLƏRİ

Əfqanıstanda 16 terrorçu məhv edildi
16.12.2017, 21:51

Əfqanıstanda 16 terrorçu məhv edildi

Uzunömürlülərdən çox da uzun olmayan 10 MƏSLƏHƏT
16.12.2017, 21:38

Uzunömürlülərdən çox da uzun olmayan 10 MƏSLƏHƏT

Dünyada ilk ipək
16.12.2017, 21:29

Dünyada ilk ipək "Qurani-Kərim" kitabının Bakıda təqdimatı - Fotolar

Eldar Mahmudov Çovdarovla üzləşdirildi
16.12.2017, 21:14

Eldar Mahmudov Çovdarovla üzləşdirildi

220 terrorçu saxlanıldı, 240 girov xilas edildi
16.12.2017, 20:54

220 terrorçu saxlanıldı, 240 girov xilas edildi

Qadınlarla bağlı daha bir qadağa ləğv edildi
16.12.2017, 20:42

Qadınlarla bağlı daha bir qadağa ləğv edildi

“Terror dövləti yaradılmasına imkan verməyəcəyik”-Ərdoğandan ABŞ-a XƏBƏRDARLIQ
16.12.2017, 20:28

“Terror dövləti yaradılmasına imkan verməyəcəyik”-Ərdoğandan ABŞ-a XƏBƏRDARLIQ

Özünü eyvandan atmaq istəyən qadın xilas edildi
16.12.2017, 20:18

Özünü eyvandan atmaq istəyən qadın xilas edildi

Avropanın ən yaşlı qadını qocalar evində öldü
16.12.2017, 20:02

Avropanın ən yaşlı qadını qocalar evində öldü

Şəki sakinini it parçaladı
16.12.2017, 19:53

Şəki sakinini it parçaladı

“Çakır”ın kədərli həyat hekayəsi: anasını əmisinə ərə veriblər
16.12.2017, 17:47

“Çakır”ın kədərli həyat hekayəsi: anasını əmisinə ərə veriblər

Ərdoğan: “İslam dünyasının yenidən formalaşmağa ehtiyacı var”   
16.12.2017, 17:32

Ərdoğan: “İslam dünyasının yenidən formalaşmağa ehtiyacı var”  

Mehriban Əliyeva ordenlə təltif olundu
16.12.2017, 17:06

Mehriban Əliyeva ordenlə təltif olundu

“Azərbaycanlılar heç vaxt evtanaziyaya getməz” - Deputat və psixoloqdan AÇIQLAMA   
16.12.2017, 16:33

“Azərbaycanlılar heç vaxt evtanaziyaya getməz” - Deputat və psixoloqdan AÇIQLAMA   

İlham Əliyev Qətər əmirini təbrik edib
16.12.2017, 16:20

İlham Əliyev Qətər əmirini təbrik edib

Rusiya ABŞ-a qarşı ittiham irəli sürdü   
16.12.2017, 16:17

Rusiya ABŞ-a qarşı ittiham irəli sürdü  

25 dil bilən azərbaycanlı poliqlot  - O, 20 günə bir dili öyrətmək zəmanəti verir - MÜSAHİBƏ   
16.12.2017, 16:11

25 dil bilən azərbaycanlı poliqlot  - O, 20 günə bir dili öyrətmək zəmanəti verir - MÜSAHİBƏ  

Zakir Həsənov Ordu komandirlərinə tapşırıqlar verdi
16.12.2017, 15:55

Zakir Həsənov Ordu komandirlərinə tapşırıqlar verdi

Dünyaca məşhur geyim firması mağazalarını bağlayır
16.12.2017, 15:49

Dünyaca məşhur geyim firması mağazalarını bağlayır

Dövlət qurumlarındakı bu vəzifələr təyinat gözləyir   
16.12.2017, 15:45

Dövlət qurumlarındakı bu vəzifələr təyinat gözləyir  

Adı işdə, özü evdə olanlar...    
16.12.2017, 15:16

Adı işdə, özü evdə olanlar...   

Rusiyada azərbaycanlı qardaşını güllələdi
16.12.2017, 15:03

Rusiyada azərbaycanlı qardaşını güllələdi

ARXİV
SORĞU
Xaricdəki hansı iş adamı Azərbaycana daha çox bağlıdır?
Vahid Ələkbərov(0.12%)
Araz Ağalarov (13.0%)
Mübariz Mənsimov (17.0%)
Fərhad Əhmədov(13.4%)
Füzuli Məmmədov(53.4%)
Telman İsmayılov (0.12%)
İsgəndər Xəlilov(0.08%)
Vaqif Məmişov(0.04%)
Heç biri(1.76%)
Digərləri(0.84%)