19 iyul 2018, Cümə axşamı
Ana Səhifə - DÜNYA - İraq kürdlərinin müstəqillik referendumu - Yaxın Şərq yenidən “qan gölü”nə dönəcək
İraq kürdlərinin müstəqillik referendumu - Yaxın Şərq yenidən “qan gölü”nə dönəcək
22.09.2017, 13:18

İraq kürdlərinin referendum ideyası dünyanın əsas gündəminə çevrilib. 25 sentybar tarixi yaxınlaşdıqca, yeni müharibə ehtimalı artır.

 

İraq Kürdüstanının müstəqillik elan edəcəyi təqdirdə İran bu regionla sərhəddini bağlayacaq. Bu barədə İranın Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi Əli Şamxani bəyan etmişdi.

 

“Dövlət sərhədi haqqında razılıq mərkəzi Bağdad hökuməti ilə mövcuddur. Əgər İraq Kürdüstanı İraqdan ayrılsa, onunla bütün sərhəd məntəqələri bağlanacaq” –deyə iranlı məmur açıqlama vermişdi.

 

Kürdüstan rəhbərliyi İrana neft ixrac etməklə hər il milyardlarla dollar pul qazanır. Bu neft çətin coğrafi şəraitə görə avtosisternlər vasitəsilə qonşu ölkəyə daşınır. Sərhədlərin bağlanması Ərbil üçün arzuolunmaz çətinliklər yaradacaq.

 

Digər qonşu ölkə - Türkiyə İraqla sərhəddə qoşun toplayır. Sentybarin 18-də Türkiyə Baş Qərargahı İraq Kürdüstanı ilə sərhəddə terrorçulara qarşı hərbi təlimlərə başladığını erlan edib. İnternetdə Sinopi sərhəd-keçid məntəqəsinin önünə toplaşan hərbi texnikanın və canlı qüvvənin fotoları yerləşdirilib.

 

Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyip Ərdoğan da müntəzəm şəkildə İraq kürdlərinin referendum ideyasını qəbul etmədiyini bildirir. Nyu-Yorkda rəsmi səfərdə olarkən ABŞ prezidenti Donald Trampla görüşən Ərdoğan hər iki ölkənin regionu təhlükəyə atacaq addımlardan qorunmalı olduğunu deyib.

“Liderlər 25 sentybarda keçiriləcək olacaq referendum ideyasını rədd ediblər və bu qərarın region üçün ciddi problemlər yaradacağını vurğulayıblar”.

 

İsrail istisna olmaqla, Yaxın Şərqdə yerləşən bütün ölkələr referenduma qarşı sərt çıxış ediblər. Buna baxmayaraq, rəsmi Ərbil Məsud Bərzanin başçılığı altında referendum ideyasına inamla addımlayır. 19 sentyabrda xalq qarşısında çıxış edən Bərzani referendumu yalnız beynəlxalq aləmin və Bağdadın təminatları əsasında ertələyə biləcəklərini deyib. O, bununla belə İraq kürdlərinin müstəqillik ideyasından vaz keçməyəcəyini də əlavə edib.

 

Ümumiyyətlə, İraq Kürdüstanının Bağdaddan ayrılması mövzusu 2003-cü ildə Səddam Hüseyn rejimi devrildikdən sonra tez-tez gündəmə gəlməyə başladı. ABŞ-a İraq ordusunu məğlub etməkdə aktiv dəstək olan kürdlər federal hakimiyyətdən ayrılmaq planlarını tez-tez dilə gətirirdilər. 2011-ci ilin ərəb baharı zamanı yerli kürd müxalifəti Bərzanini müstəqillik mövzusunu öz reytinqini artırmaq üçün gündəmə atmaqda ittiham etdilər. Onların fikrincə, Bərzani bununla özünə xalq toplamağa çalışırdı.

 

Lakin 2016-cı ilin oktyabrında Mosulun azad olunması əməliyyatı başlandıqdan sonra müstəqillik tələbləri daha kəskin və aydın forma almağa başladı. 2016-cı ilin sonlarında peşmərgələr Mosul uğrunda döyüşlərdə iştirakdan kənarlaşdılar. Kürdüstan hakimiyyəti müstəqillik kursu seçdi.

 

Hazırda kürd peşmərgələrinin sayı 100 min nəfərə çatır. Bu, Mosul uğrunda döyüşlərdə 5 min döyüşçüsünü itirən İraq ordusundan bir az çoxdur. İraq kürdləri tez-tez məhz Bağdadın səhvi ucbatından İŞİD-in 2014-cü ilin yayında hərbi qələbələr qazandığını xatırladır. Onların fikrincə, Mosuldakı cəbhəxana və texnika İŞİD-in əlinə keçməsəydi, onlara qarşı mübarizə aparmaq daha asan olardı.

 

Referendum 2014-cü ilin sonlarına qədər Bağdad hökumətinin idarəsində olan Kərkükdəki neft yataqlarının kürdlərə məxsus olmasını rəsmiləşdirməlidi. Şəhər ətrafındakı zəngin neft yataqları kürdlərə büdcəni doldurmağa imkanlar açır.

 

Referendum rəqib kimi tanınan Kürdüstan Demokratlar Partiyası, Kürdüstan Vətənpərvərlər Birliyi və Kürd İşçi Partiyasını (PKK) birləşdirib. Daim bir-biri ilə silahlı mübarizəyə gedən partiyalar referendum üçün öz sıralarını birləşdirib.

 

Hazırda kürdlər dünyada dövləti olmayan ən böyük xalq hesab olunur. Onların sayı 25-40 milyon arasında dəyişir.

Lakin ekspertlərin fikrincə, dünya birliyinin etirazı fonunda kürdlər çətin ki, müstəqillik elan etsinlər. Bu addım daha çox rəsmi Bağdadı şantaj etməyə və daha çox dividend əldə etmək məqsədi güdür.


Vüqar İSMAYILOV
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
“Nar” ucqar dağ kəndini mobil rabitə ilə təmin etdi
19.07.2018, 17:35

“Nar” ucqar dağ kəndini mobil rabitə ilə təmin etdi

Taxıl sahəsini qəsdən yandıran şəxs saxlanılıb
19.07.2018, 17:32

Taxıl sahəsini qəsdən yandıran şəxs saxlanılıb

AzEdu.az portalının yeni “Çat xidməti” açıldı - Təhsilə aid sual ver, cavab al
19.07.2018, 17:22

AzEdu.az portalının yeni “Çat xidməti” açıldı - Təhsilə aid sual ver, cavab al

Putindən açıq HƏDƏ: “Ukrayna və Gürcüstan NATO-ya qəbul olunarsa...”
19.07.2018, 17:18

Putindən açıq HƏDƏ: “Ukrayna və Gürcüstan NATO-ya qəbul olunarsa...”

Bakıda yeni açılan 2 marşrut bu tarixdən fəaliyyətə başlayacaq
19.07.2018, 17:16

Bakıda yeni açılan 2 marşrut bu tarixdən fəaliyyətə başlayacaq

Beynəlxalq yay məktəbinin iştirakçıları gənclər evi ilə tanış olublar
19.07.2018, 17:14

Beynəlxalq yay məktəbinin iştirakçıları gənclər evi ilə tanış olublar

Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ
19.07.2018, 17:10

Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ

Diaspor tarixində ilk - Ukraynadakı Azərbaycan təşkilatları bir araya gəldilər - FOTO    
19.07.2018, 17:04

Diaspor tarixində ilk - Ukraynadakı Azərbaycan təşkilatları bir araya gəldilər - FOTO  

Dövlət Komitəsi jurnalistləri Qobudakı köçkün şəhərciyinə apardı - FOTOLAR
19.07.2018, 16:50

Dövlət Komitəsi jurnalistləri Qobudakı köçkün şəhərciyinə apardı - FOTOLAR

Bakıda çökən yolla bağlı daha bir rəsmi AÇIQLAMA
19.07.2018, 16:40

Bakıda çökən yolla bağlı daha bir rəsmi AÇIQLAMA

Facebook-da Bahar Muradovaya qarşı TƏXRİBAT - VİDEO
19.07.2018, 16:05

Facebook-da Bahar Muradovaya qarşı TƏXRİBAT - VİDEO

“Azərbaycanda işsizlik 5 faiz səviyyəsindədir”
19.07.2018, 15:59

“Azərbaycanda işsizlik 5 faiz səviyyəsindədir”

Pirşağıda tullantı sutəmizləyici qurğunun tikitisi davam edir
19.07.2018, 15:56

Pirşağıda tullantı sutəmizləyici qurğunun tikitisi davam edir

Tarix İnstitutunda soyqırımları ilə bağlı Beynəlxalq Mərkəz yaradıldı
19.07.2018, 15:25

Tarix İnstitutunda soyqırımları ilə bağlı Beynəlxalq Mərkəz yaradıldı

Mingəçevirdəki enerji qəzasının nəticələri tam aradan qaldırıldımı? - Rəsmi AÇIQLAMA
19.07.2018, 15:22

Mingəçevirdəki enerji qəzasının nəticələri tam aradan qaldırıldımı? - Rəsmi AÇIQLAMA

Keçmiş müsavatçı silahdaşlarını birləşməyə ÇAĞIRDI: “Arif Hacılı partiyanı dərnəyə çevirib”
19.07.2018, 14:58

Keçmiş müsavatçı silahdaşlarını birləşməyə ÇAĞIRDI: “Arif Hacılı partiyanı dərnəyə çevirib”

Nazirlik qarpızın bahalaşmasına AYDINLIQ GƏTİRDİ
19.07.2018, 14:55

Nazirlik qarpızın bahalaşmasına AYDINLIQ GƏTİRDİ

I və IV qrupun imtahan cavabları yaxın 2 gündə açıqlanacaq
19.07.2018, 14:34

I və IV qrupun imtahan cavabları yaxın 2 gündə açıqlanacaq

İlham Əliyev və Sercio Mattarella
19.07.2018, 13:56

İlham Əliyev və Sercio Mattarella "Şah İsmayılın sərgisi"ndə... - FOTOLAR

Rusiyada talış-azərbaycanlı DÜŞMƏNÇİLİYİ
19.07.2018, 13:35

Rusiyada talış-azərbaycanlı DÜŞMƏNÇİLİYİ

Nazpəri Dostəliyevanın elmi dərəcəsi ilə bağlı RƏSMİ AÇIQLAMA - QALMAQAL
19.07.2018, 13:13

Nazpəri Dostəliyevanın elmi dərəcəsi ilə bağlı RƏSMİ AÇIQLAMA - QALMAQAL

Şahzadə Cocuq Mərcanlıya getdi
19.07.2018, 13:10

Şahzadə Cocuq Mərcanlıya getdi

Sabahın hava PROQNOZU açıqlandı   
19.07.2018, 13:04

Sabahın hava PROQNOZU açıqlandı  

Havalar pisləşəcək - Güclü külək, yağış, leysan, dolu... - XƏBƏRDARLIQ
19.07.2018, 13:02

Havalar pisləşəcək - Güclü külək, yağış, leysan, dolu... - XƏBƏRDARLIQ

Adnanın şər yuvası
19.07.2018, 12:59

Adnanın şər yuvası

İbtidai sinif müəllimlərinin imtahanında 3094 nəfər iştirak edib
19.07.2018, 12:48

İbtidai sinif müəllimlərinin imtahanında 3094 nəfər iştirak edib

ABŞ hərbi gəmisini dənizin dibinə göndərdi - VİDEO
19.07.2018, 12:43

ABŞ hərbi gəmisini dənizin dibinə göndərdi - VİDEO

Paşinyan Rusiyaya barmaq silkələdi, təxribatda İTTİHAM ETDİ
19.07.2018, 12:40

Paşinyan Rusiyaya barmaq silkələdi, təxribatda İTTİHAM ETDİ

Yol polisi sürücülərə müraciət etdi - Çirkli avtomobillər...
19.07.2018, 12:24

Yol polisi sürücülərə müraciət etdi - Çirkli avtomobillər...

5 min yaşı olan qədim tikililər aşkarlandı
19.07.2018, 12:22

5 min yaşı olan qədim tikililər aşkarlandı

Kiyevdə Müslüm Maqomayev adına parkın açılışı olub
19.07.2018, 12:16

Kiyevdə Müslüm Maqomayev adına parkın açılışı olub

25 yaşlı gəncin meyiti tapılıb
19.07.2018, 12:11

25 yaşlı gəncin meyiti tapılıb

Azərbaycan Dilqəm və Şahbaza görə Avropa məhkəməsinə sorğu göndərir
19.07.2018, 12:00

Azərbaycan Dilqəm və Şahbaza görə Avropa məhkəməsinə sorğu göndərir

Azərbaycanda vergi ödəyicilərinin sayı artıb  
19.07.2018, 11:59

Azərbaycanda vergi ödəyicilərinin sayı artıb  

Xaricdəki 206 azərbaycanlı Azərbaycana qaytarılıb
19.07.2018, 11:56

Xaricdəki 206 azərbaycanlı Azərbaycana qaytarılıb

ARXİV