18 dekabr 2017, Bazar ertəsi
Ana Səhifə - GÜNDƏM - Azərbaycanda mənasız adətlər niyə artır...  
Azərbaycanda mənasız adətlər niyə artır...  
18.11.2017, 10:29

Zamanla milli dəyərlər unudulur və yerini mənasız adətlər tutur. Yəqin əksəriyyət razılaşar ki, bu gün kifayət qədər anlamı olmayan, əlavə xərc tələb edən məclislər təşkil edilir. Məsələn, əndazədən çıxan xına, nişan, toy mərasimləri, ad günləri və s.  Bəziləri maddiyyatın vacibliyini hər addımda vurğulamaq və bununla da özünü kimlərəsə göstərmək istəyir.
Nəticə olaraq bu istiqamətdə arzuolunmaz rəqabət də yaranır. Əgər filankəs toyuna helikopterlə gəlibsə, mən niyə etməyim? Kimsə övladının  bir, iki, beş aylığını təmtəraqlı qeyd edirsə, biz niyə geri qalaq?  Sanki cəmiyyət  yoluxucu virusa tutulub.

Mənasız adətlərin yaranma səbəbi nədir?

Sosioloq alim  Əhməd Qəşəmoğlu Modern.az-a bildirib ki, qeyd edilən problem onun həyəcanla danışdığı və ictimai diqqəti bura cəlb etmək istədiyi məsələlərdən biridir:

“İndi çox təəssüf ki,  ölkədə maddi dəyərlər getdikcə daha çox aparıcı rol oynamağa başlayır. Əslində bu, bütün yer üzündə belədir.  Azərbaycanda isə bir çox aşırı nüanslar  var.  Ölkədə təhsilin, elmin  rolu azaldıqca, cəhalət çoxalır. Bu zaman insanların maddi dəyərlərə aludəçiliyə də artır. Bəs bu proses Çexiya, İngiltərə, Fransa və digər ölkələrə nisbətən Azərbaycanda niyə daha  qabarıqdır? Çünki ölkəmizdə cəhalət bir az onlardan çoxdur. Min illərdir, bütün tarix, peyğəmbərlərimiz, sosiologiya elmi bunu təsdiq edir ki, cəmiyyətdə maddi dəyərlər rol oynadıqca, gərginlik artır. Mənəvi dəyərlər öndə olan zaman isə cəmiyyət özü-özünü tənzimləyir. Maddi dəyərlərin öndə olması min cür fəsadların yaranamasına səbəbdir. Məsələn, bir-birini öldürmək, yalan demək, fırıldaq  gəlmək və.s.

Konfutsidə belə bir fikir var ki, mənəvi dəyərlərə üstünlük verən adamlara savadsız da desələr, mən onu alim hesab edirəm. Lakin biz cəmiyyəti başlı-başına buraxmışıq. Necə ki, parklarımızı yenidən qururuq, küçələrimizi təmir edirik, bununla yanaşı, humanitar sahəni, sosial sferanı təmir etməliyik. Bu sahəyə diqqət vermədiyimiz üçün   belə eybəcər mənzərə yaranır”.

 

Ə.Qəşəmoğlunun fikrincə, problemin  arxasında pula hərislik dayanır:

“İnsanların psixologiyası belədir ki, özünü nədəsə təsdiq etmək istəyir. Əgər bir insan özünü elmlə, mənəvi davranışla təsdiq edə bilməyəndə maddi dəyərləri tətbiq etmək istəyir. Bundan da bir çox işbazlar istifadə edir. Xalqın zəifliyindən istifadə edərək yeni dəb formaları yaradırlar. İnsanların mənəvi sahədə immuniteti zəiflədikcə, bu cür problemlər daha çox olacaq.

İndi xınayaxdı, nişan mərasimləri əndazədən çıxıb. Eyni zamanda ad günləri, uşaqlara aid olan müxtəlif günlər və bu kimi göstərməlik məclisləs təşkil edilir. Məsələn, mənim qızım başqa bir ölkədə yaşayır. Yayda bura gəlmişdi və onu demək olar ki,  hər gün rəfiqələri uşaqlarının ad gününə, aylığına dəvət edirdilər. Bunun arxasında da pul hərisliyi dayanır. Bu cür məclisdə heç kimin şənlənmək planı yoxdur.  İndiki vaxtda da maddi cəhətdən insanların vəziyyəti kifayət qədər ağırdır. Hər dəfə bir dəvətnamə gələndə onlar necə həyəcan keçirir. Çünki əhalinin əksər qisminin  orta əmək haqqı 300 manatdır. Bu da heç evin yeməyini, kommunal xərclərini qarşılamır. İnsanları belə axmaq tədbirlərə çağıranda bu, birbaşa onları  kriminal işlərlə məşğul olmağa vadar edir. Çünki pul tapa bilməyən biri ən azından əyri yola düşür və  səhv addımlar atırlar. Tədbirlər çoxaldıqca, cəmiyyətdə gərginlik, oğurluq, kriminal hadisələr artır. Bu səbəbdən qondarma tədbirlərə son qoymaq lazımdır”.

Müsahibimiz qeyd edib ki, mənasız dəyərlərin yaranmasının qarşısını almaq üçün mütləq işlər görülməlidir:

“Bu sahə istiqamətində məsul qurumlar humanitar siyasət formalaşdırmalı və bunun əsasında həqiqi alimlərin iştirakı ilə fəaliyyət proqramı hazırlamalıdır. Get-gedə mürəkkəbləşən cəmiyyətdə elmi təminat olmadan heç bir iş görmək mümkün deyil.

Əgər bu cür mənasız adətlərin qarşısı alınmasa, birmənalı olaraq bunun proqnozu pisdir. Mən 10 ildir, SOS siqnalı çalıram, kütləvi informasiya vasitələrində fikirlərimi deyirəm. Belə davam edərsə, cəmiyyət uçuruma gedəcək. Bununla bağlı yeni ştatlar, institutlar açmaq lazım deyil, Milli Elmlər Akademiyasının o qədər  institutları var ki...”.

 


Günay RƏSULQIZI
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
“Məni tez xəstəxanaya aparın, ölürəm” - Nərimanovun sirli qətli
18.12.2017, 00:46

“Məni tez xəstəxanaya aparın, ölürəm” - Nərimanovun sirli qətli

Azərbaycanlı qız erməni ilə duet oxudu – Video
18.12.2017, 00:26

Azərbaycanlı qız erməni ilə duet oxudu – Video

İsrail Türkiyə ilə iqtisadi əlaqələrə yenidən baxa bilər
18.12.2017, 00:07

İsrail Türkiyə ilə iqtisadi əlaqələrə yenidən baxa bilər

Ucqar kənd müəllimləri şagirdlərinə hədiyyə qazandıra bilər
17.12.2017, 23:49

Ucqar kənd müəllimləri şagirdlərinə hədiyyə qazandıra bilər

Azərbaycanlı  tələbə “Best model of World”un qalibi olub
17.12.2017, 23:30

Azərbaycanlı  tələbə “Best model of World”un qalibi olub

Saakaşvili tərəfdarları ilə toqquşmada 30 polis yaralandı - Yenilənib, Video
17.12.2017, 23:12

Saakaşvili tərəfdarları ilə toqquşmada 30 polis yaralandı - Yenilənib, Video

“Yaşın nə fərqi var” deməyin – BİOLOJİ YAŞINIZI MÜƏYYƏNLƏŞDİRİN
17.12.2017, 22:53

“Yaşın nə fərqi var” deməyin – BİOLOJİ YAŞINIZI MÜƏYYƏNLƏŞDİRİN

GUAM ölkələrinin parlamentlərarası əlaqələri gücləndiriləcək
17.12.2017, 22:37

GUAM ölkələrinin parlamentlərarası əlaqələri gücləndiriləcək

Məktəblilərə siqaret satılır - Video
17.12.2017, 22:21

Məktəblilərə siqaret satılır - Video

Kollegiya saxlanılan "vəkil"lə bağlı bəyanat yaydı
17.12.2017, 22:04

Kollegiya saxlanılan "vəkil"lə bağlı bəyanat yaydı

Torpaq sürüşməsi Filippində 26 can aldı
17.12.2017, 21:43

Torpaq sürüşməsi Filippində 26 can aldı

ABŞ-da təyyarə qəzası: 3 ölü
17.12.2017, 21:28

ABŞ-da təyyarə qəzası: 3 ölü

Livanda Britaniya diplomatı qətlə yetirilib
17.12.2017, 21:14

Livanda Britaniya diplomatı qətlə yetirilib

ABŞ İŞİD lideri Əbu Bəkr əl-Bağdadini tutdu
17.12.2017, 21:00

ABŞ İŞİD lideri Əbu Bəkr əl-Bağdadini tutdu

Türkiyə Şərqi Qüdsdə səfirlik açır
17.12.2017, 20:47

Türkiyə Şərqi Qüdsdə səfirlik açır

Bakıda qadını hamamda döydülər
17.12.2017, 20:16

Bakıda qadını hamamda döydülər

Metroda cibgirə qarşı xüsusi əməliyyat...
17.12.2017, 20:02

Metroda cibgirə qarşı xüsusi əməliyyat...

Dövlət qulluğuna qəbul imtahanının nəticələri elan olunub
17.12.2017, 19:51

Dövlət qulluğuna qəbul imtahanının nəticələri elan olunub

Saakaşvili: “Poroşenko ilə bir şərtlə görüşərəm...”
17.12.2017, 17:59

Saakaşvili: “Poroşenko ilə bir şərtlə görüşərəm...”

Qazaxda avtoqəza: iki əcnəbi yaralandı
17.12.2017, 17:28

Qazaxda avtoqəza: iki əcnəbi yaralandı

Ərdoğan ABŞ-ın nüvə dövləti statusuna qarşı çıxıb
17.12.2017, 17:12

Ərdoğan ABŞ-ın nüvə dövləti statusuna qarşı çıxıb

Orxan Zeynalovun atası : ““Səbrli ol” deyirlər, amma...”
17.12.2017, 16:25

Orxan Zeynalovun atası : ““Səbrli ol” deyirlər, amma...”

Kiyevdə Saakaşvili tərəfdarlarının aksiyası başlayıb
17.12.2017, 16:02

Kiyevdə Saakaşvili tərəfdarlarının aksiyası başlayıb

Yeni il ərəfəsində əfv gözləntilərinə NÖQTƏ QOYULDU
17.12.2017, 15:24

Yeni il ərəfəsində əfv gözləntilərinə NÖQTƏ QOYULDU

Avropa üçün daha bir “İsgəndər” TƏHLÜKƏSİ...
17.12.2017, 15:11

Avropa üçün daha bir “İsgəndər” TƏHLÜKƏSİ...

“Bizim nəsildə belə şey olmayıb” - arvadını bıçaqlayan qısqanc ərin cəzası azaldıldı   
17.12.2017, 15:07

“Bizim nəsildə belə şey olmayıb” - arvadını bıçaqlayan qısqanc ərin cəzası azaldıldı  

Azərbaycan jurnalistlərinin müəllimi  Şirməmməd Hüseynov 93 yaşında
17.12.2017, 15:02

Azərbaycan jurnalistlərinin müəllimi  Şirməmməd Hüseynov 93 yaşında

“Sarı İt ilində rüşvətxor məmurlarımız üzlərini sərt silləyə hazır tutsunlar” - PROQNOZ - MÜSAHİBƏ
17.12.2017, 14:42

“Sarı İt ilində rüşvətxor məmurlarımız üzlərini sərt silləyə hazır tutsunlar” - PROQNOZ - MÜSAHİBƏ

Yol polisi peşəkar velosipedçiləri saxlayıb cərimə meydançasına apardı - VİDEO
17.12.2017, 14:06

Yol polisi peşəkar velosipedçiləri saxlayıb cərimə meydançasına apardı - VİDEO

Deputatların “BAZAR GÜNÜ”: “Bəzən bazar günləri belə yorğunluğu çıxartmağa kömək etmir”
17.12.2017, 13:48

Deputatların “BAZAR GÜNÜ”: “Bəzən bazar günləri belə yorğunluğu çıxartmağa kömək etmir”

Avropalı deputatdan çağırış: “Azərbaycan qaz borusuna qarşı çıxanlar dəmir yumruqla əzilməlidir”
17.12.2017, 13:16

Avropalı deputatdan çağırış: Azərbaycan qaz borusuna qarşı çıxanlar dəmir yumruqla əzilməlidir

Sabaha olan hava PROQNOZU: YAĞIŞ YAĞACAQ
17.12.2017, 13:06

Sabaha olan hava PROQNOZU: YAĞIŞ YAĞACAQ

Bakıda böyük tikinti şirkətinin rəhbəri həbs olundu   
17.12.2017, 12:56

Bakıda böyük tikinti şirkətinin rəhbəri həbs olundu  

Dünyanın ən dik  funikulyoru istifadəyə veriləcək - İSVEÇRƏDƏ - FOTOLAR
17.12.2017, 12:38

Dünyanın ən dik  funikulyoru istifadəyə veriləcək - İSVEÇRƏDƏ - FOTOLAR

Surət Hüseynov enerji və maliyyə biznesi ilə məşğuldur 
17.12.2017, 11:53

Surət Hüseynov enerji və maliyyə biznesi ilə məşğuldur 

ARXİV
SORĞU
Xaricdəki hansı iş adamı Azərbaycana daha çox bağlıdır?
Vahid Ələkbərov(0.11%)
Araz Ağalarov (12.1%)
Mübariz Mənsimov (19.6%)
Fərhad Əhmədov(12.5%)
Füzuli Məmmədov(52.4%)
Telman İsmayılov (0.11%)
İsgəndər Xəlilov(0.07%)
Vaqif Məmişov(0.07%)
Heç biri(1.72%)
Digərləri(1.01%)