18 oktyabr 2018, Cümə axşamı
Ana Səhifə - GÜNDƏM - Azərbaycanda mənasız adətlər niyə artır...  
Azərbaycanda mənasız adətlər niyə artır...  
18.11.2017, 10:29

Zamanla milli dəyərlər unudulur və yerini mənasız adətlər tutur. Yəqin əksəriyyət razılaşar ki, bu gün kifayət qədər anlamı olmayan, əlavə xərc tələb edən məclislər təşkil edilir. Məsələn, əndazədən çıxan xına, nişan, toy mərasimləri, ad günləri və s.  Bəziləri maddiyyatın vacibliyini hər addımda vurğulamaq və bununla da özünü kimlərəsə göstərmək istəyir.
Nəticə olaraq bu istiqamətdə arzuolunmaz rəqabət də yaranır. Əgər filankəs toyuna helikopterlə gəlibsə, mən niyə etməyim? Kimsə övladının  bir, iki, beş aylığını təmtəraqlı qeyd edirsə, biz niyə geri qalaq?  Sanki cəmiyyət  yoluxucu virusa tutulub.

Mənasız adətlərin yaranma səbəbi nədir?

Sosioloq alim  Əhməd Qəşəmoğlu Modern.az-a bildirib ki, qeyd edilən problem onun həyəcanla danışdığı və ictimai diqqəti bura cəlb etmək istədiyi məsələlərdən biridir:

“İndi çox təəssüf ki,  ölkədə maddi dəyərlər getdikcə daha çox aparıcı rol oynamağa başlayır. Əslində bu, bütün yer üzündə belədir.  Azərbaycanda isə bir çox aşırı nüanslar  var.  Ölkədə təhsilin, elmin  rolu azaldıqca, cəhalət çoxalır. Bu zaman insanların maddi dəyərlərə aludəçiliyə də artır. Bəs bu proses Çexiya, İngiltərə, Fransa və digər ölkələrə nisbətən Azərbaycanda niyə daha  qabarıqdır? Çünki ölkəmizdə cəhalət bir az onlardan çoxdur. Min illərdir, bütün tarix, peyğəmbərlərimiz, sosiologiya elmi bunu təsdiq edir ki, cəmiyyətdə maddi dəyərlər rol oynadıqca, gərginlik artır. Mənəvi dəyərlər öndə olan zaman isə cəmiyyət özü-özünü tənzimləyir. Maddi dəyərlərin öndə olması min cür fəsadların yaranamasına səbəbdir. Məsələn, bir-birini öldürmək, yalan demək, fırıldaq  gəlmək və.s.

Konfutsidə belə bir fikir var ki, mənəvi dəyərlərə üstünlük verən adamlara savadsız da desələr, mən onu alim hesab edirəm. Lakin biz cəmiyyəti başlı-başına buraxmışıq. Necə ki, parklarımızı yenidən qururuq, küçələrimizi təmir edirik, bununla yanaşı, humanitar sahəni, sosial sferanı təmir etməliyik. Bu sahəyə diqqət vermədiyimiz üçün   belə eybəcər mənzərə yaranır”.

 

Ə.Qəşəmoğlunun fikrincə, problemin  arxasında pula hərislik dayanır:

“İnsanların psixologiyası belədir ki, özünü nədəsə təsdiq etmək istəyir. Əgər bir insan özünü elmlə, mənəvi davranışla təsdiq edə bilməyəndə maddi dəyərləri tətbiq etmək istəyir. Bundan da bir çox işbazlar istifadə edir. Xalqın zəifliyindən istifadə edərək yeni dəb formaları yaradırlar. İnsanların mənəvi sahədə immuniteti zəiflədikcə, bu cür problemlər daha çox olacaq.

İndi xınayaxdı, nişan mərasimləri əndazədən çıxıb. Eyni zamanda ad günləri, uşaqlara aid olan müxtəlif günlər və bu kimi göstərməlik məclisləs təşkil edilir. Məsələn, mənim qızım başqa bir ölkədə yaşayır. Yayda bura gəlmişdi və onu demək olar ki,  hər gün rəfiqələri uşaqlarının ad gününə, aylığına dəvət edirdilər. Bunun arxasında da pul hərisliyi dayanır. Bu cür məclisdə heç kimin şənlənmək planı yoxdur.  İndiki vaxtda da maddi cəhətdən insanların vəziyyəti kifayət qədər ağırdır. Hər dəfə bir dəvətnamə gələndə onlar necə həyəcan keçirir. Çünki əhalinin əksər qisminin  orta əmək haqqı 300 manatdır. Bu da heç evin yeməyini, kommunal xərclərini qarşılamır. İnsanları belə axmaq tədbirlərə çağıranda bu, birbaşa onları  kriminal işlərlə məşğul olmağa vadar edir. Çünki pul tapa bilməyən biri ən azından əyri yola düşür və  səhv addımlar atırlar. Tədbirlər çoxaldıqca, cəmiyyətdə gərginlik, oğurluq, kriminal hadisələr artır. Bu səbəbdən qondarma tədbirlərə son qoymaq lazımdır”.

Müsahibimiz qeyd edib ki, mənasız dəyərlərin yaranmasının qarşısını almaq üçün mütləq işlər görülməlidir:

“Bu sahə istiqamətində məsul qurumlar humanitar siyasət formalaşdırmalı və bunun əsasında həqiqi alimlərin iştirakı ilə fəaliyyət proqramı hazırlamalıdır. Get-gedə mürəkkəbləşən cəmiyyətdə elmi təminat olmadan heç bir iş görmək mümkün deyil.

Əgər bu cür mənasız adətlərin qarşısı alınmasa, birmənalı olaraq bunun proqnozu pisdir. Mən 10 ildir, SOS siqnalı çalıram, kütləvi informasiya vasitələrində fikirlərimi deyirəm. Belə davam edərsə, cəmiyyət uçuruma gedəcək. Bununla bağlı yeni ştatlar, institutlar açmaq lazım deyil, Milli Elmlər Akademiyasının o qədər  institutları var ki...”.

 


Günay RƏSULQIZI
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Müəllim işləmək istəyənlərin sayı 3 dəfə artıb - NAZİRLİK
18.10.2018, 11:49

Müəllim işləmək istəyənlərin sayı 3 dəfə artıb - NAZİRLİK

Cəlilabadda faciə: İki nəfər UÇQUN altında qaldı
18.10.2018, 11:44

Cəlilabadda faciə: İki nəfər UÇQUN altında qaldı

Şeyx Vyanaya gedir
18.10.2018, 11:42

Şeyx Vyanaya gedir

Bu gün hava tutulacaq
18.10.2018, 11:39

Bu gün hava tutulacaq

SOCAR həşəratla bağlı araşdırmanın nəticəsini AÇIQLADI
18.10.2018, 11:36

SOCAR həşəratla bağlı araşdırmanın nəticəsini AÇIQLADI

Gələn ilin büdcəsindən də şəhid ailələrinə vəsait AYRILACAQ   
18.10.2018, 11:36

Gələn ilin büdcəsindən də şəhid ailələrinə vəsait AYRILACAQ  

Azərbaycanın yeni turizm brendi təqdim olundu - FOTO
18.10.2018, 11:31

Azərbaycanın yeni turizm brendi təqdim olundu - FOTO

Qanunsuz tikinti aparan 7 nəfər CƏRİMƏLƏNDİ
18.10.2018, 11:29

Qanunsuz tikinti aparan 7 nəfər CƏRİMƏLƏNDİ

Azercell startaplara öz biznesini qurmağa dəstək göstərəcək - FOTO
18.10.2018, 11:27

Azercell startaplara öz biznesini qurmağa dəstək göstərəcək - FOTO

Müstəqillik günün mübarək, Azərbaycan!
18.10.2018, 11:22

Müstəqillik günün mübarək, Azərbaycan!

İcra başçısı hesabat verdi - FOTO
18.10.2018, 11:21

İcra başçısı hesabat verdi - FOTO

Badamdarda vəziyyət gərgindir – uçqunlar artıb
18.10.2018, 11:20

Badamdarda vəziyyət gərgindir – uçqunlar artıb

Onların aylıq pensiyası 400 manatdır...
18.10.2018, 11:18

Onların aylıq pensiyası 400 manatdır...

BANM-ın rektoru və tələbələri təltif olundular - FOTO
18.10.2018, 11:16

BANM-ın rektoru və tələbələri təltif olundular - FOTO

Misir Mərdanov Prezidentin sərəncamı BARƏDƏ: “Daha səylə çalışmalıyıq”
18.10.2018, 11:14

Misir Mərdanov Prezidentin sərəncamı BARƏDƏ: “Daha səylə çalışmalıyıq”

Gəncədə Dövlət Müstəqilliyi Günü qeyd edilib - FOTO
18.10.2018, 11:11

Gəncədə Dövlət Müstəqilliyi Günü qeyd edilib - FOTO

Gömrük hansı kitabların ölkəyə buraxılmasına “YOX” deyir
18.10.2018, 11:05

Gömrük hansı kitabların ölkəyə buraxılmasına “YOX” deyir

Azərbaycanda xarici casus saxlanıldı - FOTO
18.10.2018, 11:01

Azərbaycanda xarici casus saxlanıldı - FOTO

ADU Bakı Musiqi Akademiyası ilə əməkdaşlıq edəcək - FOTO
18.10.2018, 10:55

ADU Bakı Musiqi Akademiyası ilə əməkdaşlıq edəcək - FOTO

Ötən gün Azərbaycan yollarında 3 nəfər ölüb
18.10.2018, 10:47

Ötən gün Azərbaycan yollarında 3 nəfər ölüb

Azərbaycanlı deputatlar Rusiya parlamentinə etiraz məktubu göndərdilər
18.10.2018, 10:45

Azərbaycanlı deputatlar Rusiya parlamentinə etiraz məktubu göndərdilər

Prezident İtaliya Senatının sədrini qəbul edib
18.10.2018, 10:40

Prezident İtaliya Senatının sədrini qəbul edib

AzerTelecom Türkmənistanda beynəlxalq sərgidə iştirak edib
18.10.2018, 10:38

AzerTelecom Türkmənistanda beynəlxalq sərgidə iştirak edib

Türkiyə polisi Qaşıqçının öldürülməsinə dair yeni dəlillər aşkarladı
18.10.2018, 10:31

Türkiyə polisi Qaşıqçının öldürülməsinə dair yeni dəlillər aşkarladı

Azərbaycanda otellərin onlayn reytinqi qurulacaq
18.10.2018, 10:27

Azərbaycanda otellərin onlayn reytinqi qurulacaq

“Yeni brend təqdim olunacaq, turizmə baxışınız dəyişəcək” – Agenlik sədrindən ANONS
18.10.2018, 10:20

“Yeni brend təqdim olunacaq, turizmə baxışınız dəyişəcək” – Agenlik sədrindən ANONS

İlham Əliyev Türkmənistan Nazirlər Kabineti sədrinin müavinini qəbul edib
18.10.2018, 10:13

İlham Əliyev Türkmənistan Nazirlər Kabineti sədrinin müavinini qəbul edib

Məmur olmaq istəyənlər sınağa çəkiləcək
18.10.2018, 10:06

Məmur olmaq istəyənlər sınağa çəkiləcək

Erməni qadınları doğmaq istəmir - Ölkə demoqrafik uçurum ASTANASINDA
18.10.2018, 10:00

Erməni qadınları doğmaq istəmir - Ölkə demoqrafik uçurum ASTANASINDA

Bakının bir hissəsində su olmayacaq
18.10.2018, 09:52

Bakının bir hissəsində su olmayacaq

“Bəzi deputatlar Azərbaycanın müstəqilliyinə səs vermədilər” - “İstiqlalçı deputat”
18.10.2018, 09:46

“Bəzi deputatlar Azərbaycanın müstəqilliyinə səs vermədilər” - “İstiqlalçı deputat”

Xarici dil fənni üzrə nümunə audio MATERİALLAR
18.10.2018, 09:31

Xarici dil fənni üzrə nümunə audio MATERİALLAR

Azərbaycanda əhali niyə nağdsız ödənişə alışa bilmir?..   
18.10.2018, 09:28

Azərbaycanda əhali niyə nağdsız ödənişə alışa bilmir?..  

Sex sahibləri 1278 manat cərimələndi
18.10.2018, 09:27

Sex sahibləri 1278 manat cərimələndi

Ermənistan cəbhədə təxribata ara vermir
18.10.2018, 09:01

Ermənistan cəbhədə təxribata ara vermir

Sağlığında qiymət verək insanlara…
18.10.2018, 08:31

Sağlığında qiymət verək insanlara…

Türkmənistanın xarici işlər naziri Bakıya gəldi   
18.10.2018, 08:25

Türkmənistanın xarici işlər naziri Bakıya gəldi  

2000 manat maaş alacaq akademiklər kimlərdir? - Tam SİYAHI   
18.10.2018, 08:17

2000 manat maaş alacaq akademiklər kimlərdir? - Tam SİYAHI  

Argentinada TÜRKSOY-un 25 illik yubileyi keçirilib
18.10.2018, 07:59

Argentinada TÜRKSOY-un 25 illik yubileyi keçirilib

Manat və dolların bugünkü məzənnəsi
18.10.2018, 07:55

Manat və dolların bugünkü məzənnəsi

Azərbaycanın gənc cüdoçusu dünya çempionu oldu
18.10.2018, 01:01

Azərbaycanın gənc cüdoçusu dünya çempionu oldu

365 milyon dollarlıq yumruq
18.10.2018, 00:46

365 milyon dollarlıq yumruq

Qoxu və stress sensorları təqdim edildi
18.10.2018, 00:32

Qoxu və stress sensorları təqdim edildi

Britaniya parlamenti yaxınlığında tapılan əşya partladıldı – YENİLƏNİB
18.10.2018, 00:21

Britaniya parlamenti yaxınlığında tapılan əşya partladıldı – YENİLƏNİB

Müstəqilliyimizin bərpasının 27 illik tarixi...
18.10.2018, 00:03

Müstəqilliyimizin bərpasının 27 illik tarixi...

Cəlilabadda hasar fəhlələrin üstünə aşdı: 1 ölü, 1 yaralı
17.10.2018, 23:51

Cəlilabadda hasar fəhlələrin üstünə aşdı: 1 ölü, 1 yaralı

Prezidentə sui-qəsd oldu
17.10.2018, 23:34

Prezidentə sui-qəsd oldu

Azərbaycan nefti bir qədər də ucuzlaşdı
17.10.2018, 23:22

Azərbaycan nefti bir qədər də ucuzlaşdı

Putin yenidən Türkiyəyə gedir
17.10.2018, 23:11

Putin yenidən Türkiyəyə gedir

İran-Pakistan sərhədində güclü zəlzələ
17.10.2018, 22:45

İran-Pakistan sərhədində güclü zəlzələ

ARXİV