22 iyul 2018, Bazar
Ana Səhifə - GÜNDƏM - Azərbaycanda mənasız adətlər niyə artır...  
Azərbaycanda mənasız adətlər niyə artır...  
18.11.2017, 10:29

Zamanla milli dəyərlər unudulur və yerini mənasız adətlər tutur. Yəqin əksəriyyət razılaşar ki, bu gün kifayət qədər anlamı olmayan, əlavə xərc tələb edən məclislər təşkil edilir. Məsələn, əndazədən çıxan xına, nişan, toy mərasimləri, ad günləri və s.  Bəziləri maddiyyatın vacibliyini hər addımda vurğulamaq və bununla da özünü kimlərəsə göstərmək istəyir.
Nəticə olaraq bu istiqamətdə arzuolunmaz rəqabət də yaranır. Əgər filankəs toyuna helikopterlə gəlibsə, mən niyə etməyim? Kimsə övladının  bir, iki, beş aylığını təmtəraqlı qeyd edirsə, biz niyə geri qalaq?  Sanki cəmiyyət  yoluxucu virusa tutulub.

Mənasız adətlərin yaranma səbəbi nədir?

Sosioloq alim  Əhməd Qəşəmoğlu Modern.az-a bildirib ki, qeyd edilən problem onun həyəcanla danışdığı və ictimai diqqəti bura cəlb etmək istədiyi məsələlərdən biridir:

“İndi çox təəssüf ki,  ölkədə maddi dəyərlər getdikcə daha çox aparıcı rol oynamağa başlayır. Əslində bu, bütün yer üzündə belədir.  Azərbaycanda isə bir çox aşırı nüanslar  var.  Ölkədə təhsilin, elmin  rolu azaldıqca, cəhalət çoxalır. Bu zaman insanların maddi dəyərlərə aludəçiliyə də artır. Bəs bu proses Çexiya, İngiltərə, Fransa və digər ölkələrə nisbətən Azərbaycanda niyə daha  qabarıqdır? Çünki ölkəmizdə cəhalət bir az onlardan çoxdur. Min illərdir, bütün tarix, peyğəmbərlərimiz, sosiologiya elmi bunu təsdiq edir ki, cəmiyyətdə maddi dəyərlər rol oynadıqca, gərginlik artır. Mənəvi dəyərlər öndə olan zaman isə cəmiyyət özü-özünü tənzimləyir. Maddi dəyərlərin öndə olması min cür fəsadların yaranamasına səbəbdir. Məsələn, bir-birini öldürmək, yalan demək, fırıldaq  gəlmək və.s.

Konfutsidə belə bir fikir var ki, mənəvi dəyərlərə üstünlük verən adamlara savadsız da desələr, mən onu alim hesab edirəm. Lakin biz cəmiyyəti başlı-başına buraxmışıq. Necə ki, parklarımızı yenidən qururuq, küçələrimizi təmir edirik, bununla yanaşı, humanitar sahəni, sosial sferanı təmir etməliyik. Bu sahəyə diqqət vermədiyimiz üçün   belə eybəcər mənzərə yaranır”.

 

Ə.Qəşəmoğlunun fikrincə, problemin  arxasında pula hərislik dayanır:

“İnsanların psixologiyası belədir ki, özünü nədəsə təsdiq etmək istəyir. Əgər bir insan özünü elmlə, mənəvi davranışla təsdiq edə bilməyəndə maddi dəyərləri tətbiq etmək istəyir. Bundan da bir çox işbazlar istifadə edir. Xalqın zəifliyindən istifadə edərək yeni dəb formaları yaradırlar. İnsanların mənəvi sahədə immuniteti zəiflədikcə, bu cür problemlər daha çox olacaq.

İndi xınayaxdı, nişan mərasimləri əndazədən çıxıb. Eyni zamanda ad günləri, uşaqlara aid olan müxtəlif günlər və bu kimi göstərməlik məclisləs təşkil edilir. Məsələn, mənim qızım başqa bir ölkədə yaşayır. Yayda bura gəlmişdi və onu demək olar ki,  hər gün rəfiqələri uşaqlarının ad gününə, aylığına dəvət edirdilər. Bunun arxasında da pul hərisliyi dayanır. Bu cür məclisdə heç kimin şənlənmək planı yoxdur.  İndiki vaxtda da maddi cəhətdən insanların vəziyyəti kifayət qədər ağırdır. Hər dəfə bir dəvətnamə gələndə onlar necə həyəcan keçirir. Çünki əhalinin əksər qisminin  orta əmək haqqı 300 manatdır. Bu da heç evin yeməyini, kommunal xərclərini qarşılamır. İnsanları belə axmaq tədbirlərə çağıranda bu, birbaşa onları  kriminal işlərlə məşğul olmağa vadar edir. Çünki pul tapa bilməyən biri ən azından əyri yola düşür və  səhv addımlar atırlar. Tədbirlər çoxaldıqca, cəmiyyətdə gərginlik, oğurluq, kriminal hadisələr artır. Bu səbəbdən qondarma tədbirlərə son qoymaq lazımdır”.

Müsahibimiz qeyd edib ki, mənasız dəyərlərin yaranmasının qarşısını almaq üçün mütləq işlər görülməlidir:

“Bu sahə istiqamətində məsul qurumlar humanitar siyasət formalaşdırmalı və bunun əsasında həqiqi alimlərin iştirakı ilə fəaliyyət proqramı hazırlamalıdır. Get-gedə mürəkkəbləşən cəmiyyətdə elmi təminat olmadan heç bir iş görmək mümkün deyil.

Əgər bu cür mənasız adətlərin qarşısı alınmasa, birmənalı olaraq bunun proqnozu pisdir. Mən 10 ildir, SOS siqnalı çalıram, kütləvi informasiya vasitələrində fikirlərimi deyirəm. Belə davam edərsə, cəmiyyət uçuruma gedəcək. Bununla bağlı yeni ştatlar, institutlar açmaq lazım deyil, Milli Elmlər Akademiyasının o qədər  institutları var ki...”.

 


Günay RƏSULQIZI
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Prezident İlham Əliyev - jurnalistlərin yaxın dostu, mətbuatın böyük hamisi
22.07.2018, 10:58

Prezident İlham Əliyev - jurnalistlərin yaxın dostu, mətbuatın böyük hamisi

Hansı ölkə vətəndaşlığı neçəyə satır? - SİYAHI
22.07.2018, 10:42

Hansı ölkə vətəndaşlığı neçəyə satır? - SİYAHI

Almaniya Türkiyəyə sanksiyaları ləğv etdi
22.07.2018, 10:29

Almaniya Türkiyəyə sanksiyaları ləğv etdi

Dənizdə batan 4 nəfər xilas edilib
22.07.2018, 10:21

Dənizdə batan 4 nəfər xilas edilib

"Instagram"da yenilik
22.07.2018, 10:16

"Instagram"da yenilik

FHN iki nəfəri xilas etdi
22.07.2018, 10:03

FHN iki nəfəri xilas etdi

Yaponiyada orta ömür həddi rekord səviyyəyə çatıb
22.07.2018, 09:50

Yaponiyada orta ömür həddi rekord səviyyəyə çatıb

22.07.2018, 09:45

"Azərbaycan Beynəlxalq Enerji Agentliyinin çox dəyərli tərəfdaşdır" - Fatih Birol

Cəbhədə gərgin gecə: Düşmən iriçaplı pulemyotlardan istifadə etdi
22.07.2018, 09:30

Cəbhədə gərgin gecə: Düşmən iriçaplı pulemyotlardan istifadə etdi

“Qarabağ”a yeni hücumçu transfer edildi
22.07.2018, 09:15

“Qarabağ”a yeni hücumçu transfer edildi

Çimərliklərə üz tutanlar - EHTİYATLI OLUN
22.07.2018, 09:00

Çimərliklərə üz tutanlar - EHTİYATLI OLUN

Yeniyetmə dərmandan zəhərlənib
22.07.2018, 00:58

Yeniyetmə dərmandan zəhərlənib

Almaniya Türkiyəyə sanksiyaları ləğv etdi
22.07.2018, 00:33

Almaniya Türkiyəyə sanksiyaları ləğv etdi

Şimali Koreya iqtisadiyyatı kəskin dərəcə aşağı düşüb
22.07.2018, 00:21

Şimali Koreya iqtisadiyyatı kəskin dərəcə aşağı düşüb

143 yaşlı Azərbaycan mətbuatı
22.07.2018, 00:01

143 yaşlı Azərbaycan mətbuatı

Bakıda dənizdə batan 4 nəfər xilas edildi
21.07.2018, 23:48

Bakıda dənizdə batan 4 nəfər xilas edildi

İntizamlı əsgər 27 il komandirinin əmrini gözləyib
21.07.2018, 23:32

İntizamlı əsgər 27 il komandirinin əmrini gözləyib

Sumqayıtda üçmərtəbəli mağaza yandı - VİDEO, YENİLƏNİB
21.07.2018, 23:16

Sumqayıtda üçmərtəbəli mağaza yandı - VİDEO, YENİLƏNİB

İstidən 13 nəfər öldü
21.07.2018, 22:59

İstidən 13 nəfər öldü

Xaçmazda meşə yanğını söndürüldü
21.07.2018, 22:19

Xaçmazda meşə yanğını söndürüldü

Su filtiri satan xanıma söz atılması ölümlə sonuclandı
21.07.2018, 22:00

Su filtiri satan xanıma söz atılması ölümlə sonuclandı

Sosial şəbəkələrdə avtoxilqanlıq təbliğ edilir - VİDEO
21.07.2018, 21:42

Sosial şəbəkələrdə avtoxilqanlıq təbliğ edilir - VİDEO

Lənkəranda avtomobil körpüdən aşıb
21.07.2018, 21:19

Lənkəranda avtomobil körpüdən aşıb

“WhatsApp” mesajların yönləndirilməsinə məhdudiyyət tətbiq edir
21.07.2018, 21:08

“WhatsApp” mesajların yönləndirilməsinə məhdudiyyət tətbiq edir

Türkiyədə 8 terrorçu məhv edilib
21.07.2018, 20:54

Türkiyədə 8 terrorçu məhv edilib

Sumqayıtda intihar edən abituriyentin anası özünü öldürdü: TƏFƏRRÜAT- YENİLƏNİB
21.07.2018, 20:35

Sumqayıtda intihar edən abituriyentin anası özünü öldürdü: TƏFƏRRÜAT- YENİLƏNİB

İran daha bir şəhər ayağa qalxdı - Video
21.07.2018, 20:17

İran daha bir şəhər ayağa qalxdı - Video

Acarıstanın yeni hökumət başçısı təsdiqləndi
21.07.2018, 20:04

Acarıstanın yeni hökumət başçısı təsdiqləndi

700 bal toplayan abituriyentin oxuduğu məktəb qəzalı olduğu üçün bağlandı
21.07.2018, 17:26

700 bal toplayan abituriyentin oxuduğu məktəb qəzalı olduğu üçün bağlandı

Bakıda daha bir piyada ÖLÜMÜ
21.07.2018, 17:05

Bakıda daha bir piyada ÖLÜMÜ

Bakı Şəhər Təhsil İdarəsi jurnalistləri təbrik etdi
21.07.2018, 16:45

Bakı Şəhər Təhsil İdarəsi jurnalistləri təbrik etdi

İlham Əliyev misirli həmkarını təbrik etdi
21.07.2018, 16:12

İlham Əliyev misirli həmkarını təbrik etdi

Zakir Həsənov xidməti müşavirə keçirdi - generallara tapşırıq verildi
21.07.2018, 16:00

Zakir Həsənov xidməti müşavirə keçirdi - generallara tapşırıq verildi

Deputatlığa namizəd ailəsi dəstəkləmədiyi üçün intihar etdi
21.07.2018, 15:33

Deputatlığa namizəd ailəsi dəstəkləmədiyi üçün intihar etdi

Azərbaycanın şəhid əsgəri dəfn olundu
21.07.2018, 15:18

Azərbaycanın şəhid əsgəri dəfn olundu

ARXİV