19 dekabr 2018, Çərşənbə axşamı
Ana Səhifə - QARABAĞ - “Aprel şəhidi”nin anası: “Qəlpə kürəyindən girib, ürəyindən çıxmışdı” - 16 yaşlı qızın həyat HEKAYƏSİ
“Aprel şəhidi”nin anası: “Qəlpə kürəyindən girib, ürəyindən çıxmışdı” - 16 yaşlı qızın həyat HEKAYƏSİ +
03.02.2018, 09:42

Vətəni qibləgah edən şəhidlər


24 il düşmənlə üzbəüz yaşayan Tərtərin Həsənqaya kəndinin sakinləri 2016-cı ilin aprel günlərində çox narahat idilər. Ermənilərin mövqeyi ilə kəndin arasındakı məsafə 10 kilometr ancaq olardı. Bütün kənd əhli kimi Kamandar Həsənovun ailəsi də səksəkə içərisində yaşayırdı. 1993-cü il aprel ayının 2-dən - Kəlbəcər işğal olunan gündən belə idi güzəranları. Tez-tez atılan top, güllə səslərinə öyrəncəli olsalar da, dinclikləri yox idi.
1993-cü ildə canlarını düşməinin əlindən qurtaranda  4 uşağı var idi. Tərtərin Həsənqaya kəndində daha 3 uşağı gəlmişdi dünyaya. Uşaqların kiçiyi Turanə idi. May ayında doğulmuşdu. 

Qanlı-qadalı günlərdə kəndinin yarısı qaçmış, bir hissəsi də erməniyə girov düşmüşdü. Kamandarın əmiləri Kamal və Mikayıl ailəliklə girov düşənlərin içərisində idilər. Sonra Kamal və onun arvadını dəyişdilər. Əmisi Mikayıl isə bir neçə müddətdən sonra girovluqdan qaçmaq üçün plan qurmuşdu, yanındakı həmkəndlisi qaçıb xilas ola bilməmişdi. Özü isə 4 ermənini öldürmüş, silahlarını da götürüb 5 günə dağları aşmış və Tərtərə keçmişdi... 

Modern.az saytı “Aprel şəhidləri” silsiləsindən növbəti yazını təqdim edir...

Həsənovlar nəslinin ürəyində Qarabağ müharibəsindən dərin yara var idi və sağalmaq bilmirdi. Sıldırım dağları, iti axarlı çayları, əngin meşələri qoyub gəldikdən sonra Həsənqaya  kəndinə sığınmışdılar. Yurdundan-yuvasından didərgin düşənlərin böyük sevgisi qoyub gəldikləri o kənddə qalmışdı...

2016-cı il aprelin 2-də Kamandar Həsənova Milli Orduda xidmət edən oğlu Ceyhun zəng edib tapşırmışdı ki, evi bir neçə günlük tərk eləsinlər, ara sakitləşəndən sonra qayıdarlar... Ocaq yerini boş qoymaq asan məsələ deyildi. Kamandarın yadına Kəlbəcərdə qoyub gəldiyi yurd yerləri düşmüşdü. Evdəki oğlunu, gəlinini, qızını göndərmişdi kənddən kənarda yaşayan qohum-əqrəbasının yanına, özü isə həyat yoldaşı Laləzar xanımla evdə qalmışdı. Hərdən Ceyhunla telefon vasitəsilə əlaqə saxlayırdı, o da atasına deyirdi ki, bir-iki günə onlara şad xəbər verəcək.

Aprelin 5-də baldızıgilə yola saldığı qızı Turanəni qayıdıb gələn görəndə Laləzar ananın ürəyi əsmişdi və qızına demişdi: “Ay bala, dərdin alım, niyə gəldin?  Görmürsənmi, yer-göy od tutub yanır. Qardaşın demədimi ki, burada görünməyək”.


İndi həmin günləri belə xatırlayır dərdli ana:

- 2016-cı ilin aprel ayında cəbhədə döyüşlər başlayanda, ermənilər kəndimizə də atəş açırdılar. Oğlum  Ceyhun da  həmin vaxt hərbi xidmətdə idi. Onunla bərabər, bütün əsgərlərimizə görə çox narahatlıq keçirirdik. Güllə səsindən evdə otura bilmirdik. Dedim ki, “Turanə, sən qardaşıngilə get, onların evini güllə tutmur”, o da  bizi tək qoyub getmək istəmədi. Aprelin 5-i bacım kəndə gəldi, qayıdanda,  Turanə də ona qoşulub getdi. Təhlükə barədə o, heç düşünmürdü. Aradan qısa vaxt ötdü, bir də gördüm ki, qapımızın kəndarında maşın dayandı və Turanə maşından  düşdü, birbaşa mənə sarı gəlib boynumu qucaqladı. Dedim ki, “qız, görmürsən, ermənilər kəndlərimizi atəşə tutublar, qorxmursan ki, güllə sənə dəyər?”. Qızımın cavabı ölənə qədər yadımdan çıxmaz. Üzümə baxıb dedi ki, “ana, mən səninlə ölməyə gəlmişəm”. Sonra yenə bərk-bərk boynumu qucaqladı.

Tələsik çay-çörək hazırladım. Ana-bala süfrənin kənarında boş qalan yerlərə baxıb, köks ötürdük. Qızım mənim, mən də qızımın ürəyindən keçənləri hiss edirdik. Amma dilə gətirmirdik. O, hərbi xidmətdə olan qardaşına, mən də oğluma görə narahat idik. Oğlum ən qaynar nöqtədə - Qapanlıda döyüşürdü. Turanə tez-tez qardaşına zəng edib, ondan hal-əhval tuturdu.  Dedim ki, “qızım, dur, süfrəni yığışdır, onsuz da fikirdən əlimizi çörəyə uzada bilmirik”.
Mən dərdimi götürüb  küçəyə çıxdım. Birdən arxamda dəhşətli partlayış səsi eşitdim. Qulaqlarım tutuldu. Ermənilər atdığı mərmi evimizin önünə düşdü. Tez geri çevrildim, gördüm ki, Turanə həyətdə yerə yıxılıb. Küçənin o biri tərəfində duran atası və mən tez onun yanına qaçdıq. Qəlpə Turanənin kürəyindən girib, ürəyinin üstündən çıxmışdı. Övladımın ürəyi çölə çıxmışdı. Dünya başıma fırlandı. Kamandar onu qanlar içərisində qucağına aldı... Səsimiz, naləmiz dünyanı başına götürdü. Bir dəqiqənin içərisində sağ balam əlimdən getdi...
Evimiz də dağılmışdı. Qızımın cansız bədənini erməni gülləsi çatmayan qonşu kəndə apardıq. Övladımı əllərimlə ağ kəfənə bükdüm. Bu, bir ana üçün ölümə bərabərdir... Mən də həmin gündən ölmüşəm... Turanənin dərdinə dözməyən atası  8 ay sonra, dekabrın 26-da ürəyində bala dağı dünyadan köçdü. Öz balasını al qan içərisində görmək öldürdü onu. Deyirdi ki, Turanəsiz yaşaya bilməyəcək. Elə yaşamadı da...

Qızımın həyatına son qoyan mərmi çox sevdiyi çiçək açmış gilas ağacının üzərinə düşmüşdü... İndi həmin ağac da quruyub... Qızımın gözəl arzuları var idi. O, məktəbi bitirmək, universitetdə oxumaq, ali təhsil almaq istəyirdi. Amma qismət olmadı.  
Bahar gələndə, ağaclar, güllər çiçək açanda Türanə çox sevinirdi, üzü gülürdü. Özü 2000-ci il mayın 27-də doğulmuşdu. Hər baharda elə bil, yenidən dünyaya gəlirdi. Günəşə, çiçəklərə aşiq idi. Hər il bağımızdakı ağaclar çiçəkləyəndə, onların arasında şəkil çəkdirirdi. Təbiəti çox sevirdi, məndən isə tez-tez Kəlbəcərdə bitən çiçəklər-güllər haqqında soruşurdu.

Mən anayam, dərdimi içimdə çəkirəm. Bombanın darmadağın etdiyi evimizdə daha yaşaya bilmədik. Həmin evlə üzbəüz yolun o biri tayında, bizim üçün ev tikdilər. İndi həmin ikiotaqlı evdə yaşayırıq. Hər qapıdan çıxanda, o viran qalmış evi, Turanənin al qanlar içərisində qaldığı yeri görürəm. Gündə min dəfə o yeri görmək öldürür məni... Bu dəhşətlər içərisində yaşamaq çətindir. Bir yer ola, baş götürüb gedəm, daha o mənzərəni mənə xatırlatmaya...


Həmin günləri Turənin hərbçi qardaşı Ceyhun Həsənov belə xatırlayır:

-
Vətəni qorumaq, düşməndən azad etmək üçün tapşırıq aldığımız  həmin gündə hamı sevinirdi. Əsgərlərimizə başqa bir ruh hakim kəsilmişdi. Təsəvvür edin ki, irəlilədikcə, daxilimizdəki gücü hiss edirdik, düşmənin qarşımızdan qaçdığını görəndə isə gücümüz birə-beş artırdı. Hücumun qarşısnı almaqdan əlavə, həm də xeyli torpaqlarımızı geri qaytarmışdıq.
Artıq 5 gün idi ki, yatmamışdıq. Yuxularımız da ərşə çəkilmişdi. Hamı elə bilirdi ki, gözlərini yumsa, döyüşçü  dostundan geri qalar. Hamı qələbənin ilk sevincini görməyə can atırdı. Hamı evinə zəng edib, gözaydınlığı verirdi. Bizim hədəfimiz çox irəli getmək idi. Hətta ata-anama zəng vurub demişdim ki, bir-iki günə onlardan muştuluq istəyəcəm.
Mən Kəlbəcərdəki kəndimizdən çıxanda, 7 yaşım var idi. Gözlərimin qabağına tez-tez Murov dağının arxasında yerləşən Bozdu kəndi, Təkə qayası, Qamışdı körpüsü, Sucuqlu kəndi gəlir. Əgər gözlərimi bağlasalar  belə, gözüyümlu gedib taparam o yerləri. Fikirləşirdim ki, 1-2 günə gedib kəndimizi də azad edəcəyik və ata-anama, bacım Turanəyə Murov dağının sinəsində bitən çiçəklərdən dərib gətirəcəm.

Aprelin 5-də yenə evə zəng vurub, ata-anama tapşırdım ki, ara sakitləşənə qədər evi tərk etsinlər... Təqribən yarım saat keçmiş, mənə xəbər gəldi ki, evimizə mərmi düşüb, bacım da yaralanıb. Evdəkilərə dedim ki, narahat olmayın, indi tapşıraram dostlarım maşın gətirərlər, bacımı xəstəxanaya apararlar. Özüm isə ön cəbhədən ayrılmaq istəmirdim. Sonra kimsə dedi ki, bacımı mərmi öldürüb. Silah-sursatımı əlimdən alıb, məni kəndə yola saldılar. Döyüş günləri ərzində yaralılar, şəhidlər  görmüşdüm, amma bacımın xəbəri ürəyimi lap paralamışdı.
Bilmədim ki, kəndə necə gedib çatdım. Mən ərazinin hərbi xəstəxansına gəldim.  Atam və qardaşım orada dayanmışdılar. Atamın o ağrılardan əzab çəkən sifəti indi də yadımdadır. Qışqıra-qışqıra onlara tərəf yeridim:- “Axı, mən sizə demişdim ki, evi tərk edin... Orada niyə qalmışdınız... hanı mənim Turanəm...”- deyib qardaşıma  bir sillə vurdum. Ağlayırdım, bağırırdım. Birdən mənim də üzümə bir sillə dəydi. Sillənin təsirindən ayıldım. Bir hərbi-həkim, komandir idi məni sillələyən, belə etmişdi ki, şokdan ayılım.  Özümə gələndən sonra, məni tənbeh etdilər, dedilər ki ,  əsgər, hərbçi belə etməz...


Sonra bacımı aparıb Bərdədə, qohum-əqrabamızın dəfn olunduğu məzarlıqda basdırdıq. Bizim qəbristanlığımız da yoxdur. Hamısı işğaldadır. Mən elə bilirdim ki, həmin günlər torpaqlarımızın hamısını geri alacağıq... Çox üzgünəm... Əlbəttə, xeyli irəliləyişimiz oldu, biz qələbə qazandıq. Düşmənə gücümüzü göstərdik. İndi dayandığımız yerdən yenə irəliyə getmək əmrini gözləyirik.

Həmin günlərdə Turanə mənə məktub yazmışdı ki, “Salam qardaş necəsən? Sən Allah, özünü qoru...Səni gözləyirik...”.

İndi onun yazdığı o sözlər ürəyimi ağrıdır. Bacım bizim Qələbə sevincimizi eşitdi, lakin görmədi, birlikdə sevinmək bizə nəsib olmadı.

Bacımı və atamı itirəndən sonra həyatımız da dəyişib, xoş günlərimiz bizdən çox uzaq düşüb...

İndi anam da ağır xəstədir. İki doğmamızı itirəndən sonra, anamı itirmək qorxusu bizi tərk etmir. O, başımızın tacı, evimizin böyüyüdür. Ailəmizə qaçqınlara verlən mənzillərdən iki otaq verilərsə, Turanənin dəfn olunduğu yerdən uzaqda yaşayarsa, bəlkə o zaman anamın da ömrü uzun olar... axı anam hər gün eşiyə çıxıb yolun o biri üzündəki həyətə baxanda, Turanənin parçalanmış bədənini, sinəsindən qopub yerdə düşüb al qanlar içərisində çabalayan ürəyini görür... Anam hər gün neçə dəfə ölüb, dirilir...


Həmin aprel günlərindən sonra Ceyhun belə bir şer də yazıb:

Yaman gündə qatlanmayan dizinizə qurban olum,

Öləndə yaş tökməyən gözünüzə qurban olum.

Yarı arzulara çatan, qanlarını qana qatan

Vətən torpağında yatan, üzünüzə qurban olum.

Söküldünüz ilmə-ilmə, qara günlər bir də dönməz,

Son nəfəsdə “Vətən” deyən dilinizə qurban olum .

Düşmən qıydı sizə nədən, parçalandı neçə bədən

Vətən üçün qurban gedən, canınıza qurban olum.

Namərd sizi etdi talan, olundunuz  güllə-baran,

Ceyhun deyər, şəhid olan canınıza qurban olum.

 



Aida Eyvazlı


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Şamaxıda ağır qəza: sürücü və qızı yaralandı, arvadı öldü
19.12.2018, 13:13

Şamaxıda ağır qəza: sürücü və qızı yaralandı, arvadı öldü

Facebook istifadəçiləri haqda şəxsi məlumatlar 150 şirkətə qızdırılıb - QALMAQAL
19.12.2018, 13:11

Facebook istifadəçiləri haqda şəxsi məlumatlar 150 şirkətə qızdırılıb - QALMAQAL

Dövlət Sosial Müdafiə Fondu vergi yayındırılmasından ildə 1,5 milyard itirir
19.12.2018, 13:10

Dövlət Sosial Müdafiə Fondu vergi yayındırılmasından ildə 1,5 milyard itirir

Hava XƏBƏRDARLIĞI – yağış, qar, daşqın
19.12.2018, 13:03

Hava XƏBƏRDARLIĞI – yağış, qar, daşqın

Sahibkarlıq subyektlərinin meyarları müəyyən edilib
19.12.2018, 13:01

Sahibkarlıq subyektlərinin meyarları müəyyən edilib

Sabahın havası - güclü külək əsəcək
19.12.2018, 13:00

Sabahın havası - güclü külək əsəcək

Milli Məclis MÜRACİƏT yayacaq   
19.12.2018, 12:58

Milli Məclis MÜRACİƏT yayacaq  

Varis “2018-ci ilin yazıçısı” elan olundu   
19.12.2018, 12:55

Varis “2018-ci ilin yazıçısı” elan olundu  

Bakı Ali Neft Məktəbi və BP-nin birgə layihəsinin növbəti buraxılışı oldu
19.12.2018, 12:53

Bakı Ali Neft Məktəbi və BP-nin birgə layihəsinin növbəti buraxılışı oldu

Deputatdan qiymətlərlə bağlı Tarif Şurasına ÇAĞIRIŞ: “Kefləri nə istəyir...”   
19.12.2018, 12:49

Deputatdan qiymətlərlə bağlı Tarif Şurasına ÇAĞIRIŞ: “Kefləri nə istəyir...”  

Şəhidlərlə bağlı yaradılan təşkilat qeydiyyatdan keçdi
19.12.2018, 12:47

Şəhidlərlə bağlı yaradılan təşkilat qeydiyyatdan keçdi

Bakı ətrafında yeni həbsxana şəhərciyi salınacaq   
19.12.2018, 12:45

Bakı ətrafında yeni həbsxana şəhərciyi salınacaq  

Bakıda avtobusun vurduğu qadın öldü  
19.12.2018, 12:29

Bakıda avtobusun vurduğu qadın öldü  

ADU-da nələr baş verir? - Mətbuat xidmətindən AÇIQLAMA
19.12.2018, 12:24

ADU-da nələr baş verir? - Mətbuat xidmətindən AÇIQLAMA

Qida Təhlükəsizliyi Agentliyindən sahibkarlara XƏBƏRDARLIQ
19.12.2018, 12:14

Qida Təhlükəsizliyi Agentliyindən sahibkarlara XƏBƏRDARLIQ

Azərbaycanda təhsil sahəsində qadınlar kişiləri qabaqlayır
19.12.2018, 12:05

Azərbaycanda təhsil sahəsində qadınlar kişiləri qabaqlayır

“ASAN xidmət”in yeni siması 
19.12.2018, 11:57

“ASAN xidmət”in yeni siması 

Bu il ölkədə 30-a yaxın dini ədəbiyyatın çapına icazə verilməyib
19.12.2018, 11:48

Bu il ölkədə 30-a yaxın dini ədəbiyyatın çapına icazə verilməyib

Ermənilər Qarabağda hərbi təlimlər keçirib – FOTOLAR
19.12.2018, 11:44

Ermənilər Qarabağda hərbi təlimlər keçirib – FOTOLAR

Polis metroda cibgirləri yaxaladı
19.12.2018, 11:40

Polis metroda cibgirləri yaxaladı

KİVDF qaydaları dəyişdi: qəzetlərə maliyyə yardımı 30 min olacaq
19.12.2018, 11:37

KİVDF qaydaları dəyişdi: qəzetlərə maliyyə yardımı 30 min olacaq

Neft UCUZLAŞIR – Bəs biz nə edəcəyik?
19.12.2018, 11:26

Neft UCUZLAŞIR – Bəs biz nə edəcəyik?

İlham Əliyev Həştərxan vilayətinin nümayəndə heyətini qəbul edib
19.12.2018, 11:13

İlham Əliyev Həştərxan vilayətinin nümayəndə heyətini qəbul edib

Ədliyyə orqanlarına işə qəbul müsabiqəsi elan edildi
19.12.2018, 11:11

Ədliyyə orqanlarına işə qəbul müsabiqəsi elan edildi

14 növ xidməti özündə birləşdirən Flexhouse sistemi
19.12.2018, 11:00

14 növ xidməti özündə birləşdirən Flexhouse sistemi

Rusiya kəşfiyyatı: “Bakıda mitinqçilər məxfi sənədləri ələ keçirmək istəyirdilər”
19.12.2018, 10:59

Rusiya kəşfiyyatı: “Bakıda mitinqçilər məxfi sənədləri ələ keçirmək istəyirdilər”

Gələn ildən 500 mindən çox vətəndaş 7 il əməkhaqqıdan gəlir vergisi ödəməyəcək
19.12.2018, 10:55

Gələn ildən 500 mindən çox vətəndaş 7 il əməkhaqqıdan gəlir vergisi ödəməyəcək

Reynaldo rəsmən “Qarabağ”da
19.12.2018, 10:44

Reynaldo rəsmən “Qarabağ”da

Şamaxı Rəsədxanası: Qış fəsli Azərbaycana 22 dekabrda daxil olacaq
19.12.2018, 10:41

Şamaxı Rəsədxanası: Qış fəsli Azərbaycana 22 dekabrda daxil olacaq

Son 5 ildə 18 mindən çox müəllim işə qəbul olunub       
19.12.2018, 10:39

Son 5 ildə 18 mindən çox müəllim işə qəbul olunub     

Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu Marmara universiteti ilə əməkdaşlığa başlayır  
19.12.2018, 10:35

Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu Marmara universiteti ilə əməkdaşlığa başlayır  

Azərbaycanda qeyri-adi nəhəng ticarət kompleksi – VİDEO
19.12.2018, 10:24

Azərbaycanda qeyri-adi nəhəng ticarət kompleksi – VİDEO

Los Ancelesdəki baş konsulumuz: “Ermənistan Azərbaycana qarşı ekoloji soyqırımı törədir” - VİDEO
19.12.2018, 10:10

Los Ancelesdəki baş konsulumuz: “Ermənistan Azərbaycana qarşı ekoloji soyqırımı törədir” - VİDEO

Yol polisi sürücü və piyadalara ÇAĞIRIŞ ETDİ
19.12.2018, 10:04

Yol polisi sürücü və piyadalara ÇAĞIRIŞ ETDİ

Nazirlik narazı şəhid ailələrindən birinin məsələsini HƏLL ETDİ   
19.12.2018, 09:50

Nazirlik narazı şəhid ailələrindən birinin məsələsini HƏLL ETDİ  

Cəbhədə atışma oldu
19.12.2018, 09:48

Cəbhədə atışma oldu

2019-cu ildə keçiriləcək imtahanların vaxtı açıqlandı
19.12.2018, 09:38

2019-cu ildə keçiriləcək imtahanların vaxtı açıqlandı

Şaxta baba və Qar qız olmaq istəyənlər 60 manat ödəməlidir
19.12.2018, 09:35

Şaxta baba və Qar qız olmaq istəyənlər 60 manat ödəməlidir

İcazəsiz ov etmək istəyən 2 nəfər saxlanıldı
19.12.2018, 09:24

İcazəsiz ov etmək istəyən 2 nəfər saxlanıldı

Azərbaycan musiqisinin ABŞ-dakı yorulmaz təmsilçisi
19.12.2018, 09:24

Azərbaycan musiqisinin ABŞ-dakı yorulmaz təmsilçisi

Axtarışda olan şəxsi polis saxladı
19.12.2018, 09:08

Axtarışda olan şəxsi polis saxladı

Azay Quliyev Milli Platformaya seçimlərdəki ədalətsizliyi tənqid etdi
19.12.2018, 09:06

Azay Quliyev Milli Platformaya seçimlərdəki ədalətsizliyi tənqid etdi

“Futbolumuzun anası ağlar qalıb!” - İdman jurnalistlərindən AFFA-ya ŞOK İTTİHAMLAR
19.12.2018, 08:52

“Futbolumuzun anası ağlar qalıb!” - İdman jurnalistlərindən AFFA-ya ŞOK İTTİHAMLAR

Bakıda gənc qız itkin düşüb
19.12.2018, 08:33

Bakıda gənc qız itkin düşüb

Manatının MƏZƏNNƏSİ dəyişdi?
19.12.2018, 08:20

Manatının MƏZƏNNƏSİ dəyişdi?

Ölkəyə 11 ayda 995 min 957 ton yük ixrac olunub
19.12.2018, 00:46

Ölkəyə 11 ayda 995 min 957 ton yük ixrac olunub

Elektromobil sürücüsü olan qız gülüş hədəfində - VİDEO
19.12.2018, 00:29

Elektromobil sürücüsü olan qız gülüş hədəfində - VİDEO

Goranboy piyada vuruldu: Yaxınları yolu bağladı
19.12.2018, 00:09

Goranboy piyada vuruldu: Yaxınları yolu bağladı

Azərbaycan nefti ucuzlaşıb
18.12.2018, 23:51

Azərbaycan nefti ucuzlaşıb

Baş nazir istefa verdi
18.12.2018, 23:34

Baş nazir istefa verdi

ARXİV