16 yanvar 2019, Çərşənbə
Ana Səhifə - DÜNYA - ABŞ-dan İrana yeni sanksiya ZƏRBƏSİ – İslam Respublikası kapitulyasiya edəcək?
ABŞ-dan İrana yeni sanksiya ZƏRBƏSİ – İslam Respublikası kapitulyasiya edəcək?
05.11.2018, 13:21

ABŞ-ın İrana qarşı tətbiq etdiyi sanksiyaların 2-ci mərhələsi bu gündən fəaliyyətə keçir. ABŞ administrasiyasının məqsədi dəyişməz olaraq qalır – İran neftinin dünya bazarlarına çıxışının qarşısını almaq.

 

Tehrana qarşı qərarlı olmasına baxmayaraq, rəsmi Ağ Ev son anda güzəştə gedərək 8 ölkəyə İrandan neft almağa icazə veriləcəyini bildirib. Həmin ölkələrin adının yaxın vaxtlarda açıqlanması gözlənilir. Öncədən bəllidir ki, onlar arasında heç bir Avropa ölkəsi olmayacaq.

 

Bununla belə, sanksiyaların tətbiqi 1 aya İranın neft hasilatını 30% azaldacaq, ölkədə işsizlik və milli valyuta - rialın kursunun ucuzlaşması davam edəcək. Çünki İran Mərkəzi Bankının xarici ölkələrlə tranzaksiyaları da qadağan olunacaq. Həmçinin, 600-ə qədər fiziki və hüquqi şəxsin adı da sanksiya siyahısına salınacaq.

 

ABŞ dövlət katibi Mayk Pompeo və maliyyə naziri Stiven Mnuniça birgə bəyanatlarında sanksiyaların aradan qaldırılması qarşılığında rəsmi Tehran qarşısında 12 maddədən ibarət tələb irəli sürüb.

 

Bu tələblər arasında onun uranın zənginləşdirilməsindən imtina etməsi, İran həbsxanalarındakı Amerika vətəndaşlarının azadlığa buraxılması, Yəməndə husilərə, Livanda “Hizbullah”a dəstəkdən imtina, İsrailə qarşı heç bir təhdidin səsləndirilməməsi və Suriyadan iranlı hərbiilərin çıxarılması kimi məsələlər var.  

 

Rəsmi İran təbii ki, bu tələbləri rədd edir və Avropa Birliyini ABŞ-ın pozduğu nüvə razılaşmasından imtina etməyəyə çağırır.

Prezident Həsən Ruhaninin “Financial Times” qəzetində çıxan məqaləsi də bunu sübut edir.

“ABŞ İrandan neft ixracını sıfıra endirmək istəyir. Amma biz onun arzusunu gözündə qoyacayıq. Tramp heç avropalı müttəfiqlərinə hörmət göstərmir və hamının yerinə təkbaşına qərarlar verir. Bu, dünya siyasi sistemində necə böyük təhlükənin olduğunu göstərir”.

 

ABŞ sanksiyalarının ilk mərhələsi avqust ayında tətbiq olunmuşdu. Həmin vaxt maşınqayırma, qızıl və digər metallarla ticarət və s. qadağa altına düşmüşdü. Maraqlıdır ki, may ayında 1 dollar qarşılığında 65 min rial almaq mümkün idisə, avqust sanksiyalarından sonra milli valyuta ucuzlaşaraq, dollar qarşısında 120 min riala qədər geriləmişdi. Həmin vaxt bir çox xarici şirkətlər İranda fəaliyyətlərini dondurmuşdular.

 

İran sanksiyaları yan keçmək üçün kriptovalyuta yaratmaq planlarını açıqlamışdı. Amma bu plan da geniş dəstək qazanmamışdı.

Tehranın öz təhlükəsizliyini təmin etmək üçün daha bir planı nefti vasitəçilərin köməyi ilə ünvanlara satması oldu. Belə əməliyyatlarla onlar sutkada 280 min barel neft sata bilmişdilər. Bu zaman sövdələşmələrin 20%-i rialda, 80%-i isə xarici valyutada gerçəkləşmişdi.

 

Amma Tehranın çırpıntıları və iqtisadi sıxıntı məngənəsindən çıxmaq cəhdləri nəticə vermir. Beynəlxalq Energetika Agentliyi iyunda İranın gündə 2,9 milyon barel neft hasil etdiyi halda, sentyabr ayı üçün bu göstəricinin 1,7 milyon barelə düşdüyünü fiksə edib.

 

Bu gündən qüvvəyə minən sanksiyalar rəsmi Tehranın gündəlik hasilatını dekabrdan başlayaraq daha 20-30% azalda bilər.

 

Digər statistikalar da Tehranın xeyrinə deyil. Belə ki, oktyabr ayında İranda inflyasiya 36%-i, işsizlik isə 12%-i keçib.

 

İqtisadiyyatın pisləşməsi, investisiyaların ölkədən çıxması və s. fonunda Rusiya, ABŞ və Səudiyyə Ərəbistanının neft hasilatını artırmaq planları İranın “qara qızıl” bazarında mövqelərinin zəifləşməsindən sonra neftin qiymətlərinin bahalaşmasına mane olacaq.

 

İrana qarşı tətbiq edilən sanksiyaların geosiyasi effekti fərqli formalarda şərh olunur. İstənilən halda, Azərbaycanla qonşu ölkədə iqtisadi situasiyanın pisləşməsi siyasi gərginliyə və region üçün arzuolunmaz nəticələrə yol aça bilər.


Vüqar İSMAYILOV
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Amerikanın azərbaycanlı çempionu... - FOTOLAR   
16.01.2019, 09:25

Amerikanın azərbaycanlı çempionu... - FOTOLAR  

Ali məktəblərin əldə etdiyi gəlirlərin 40 faizi müəllimlərə sərf ediləcək
16.01.2019, 09:20

Ali məktəblərin əldə etdiyi gəlirlərin 40 faizi müəllimlərə sərf ediləcək

Azərbaycanda 5111 nəfər adını, ata adını, soyadını dəyişmək istəyib - RƏSMİ   
16.01.2019, 08:16

Azərbaycanda 5111 nəfər adını, ata adını, soyadını dəyişmək istəyib - RƏSMİ  

Manat və dollar bu gün hansı məzənnədə olacaq?
16.01.2019, 08:09

Manat və dollar bu gün hansı məzənnədə olacaq?

Prezidentliyə namizədlərin sayı 8-ə çatdı
16.01.2019, 00:59

Prezidentliyə namizədlərin sayı 8-ə çatdı

Yanvarın 17-də uşaqların bağçaya aparılmaması tövsiyə edildi
16.01.2019, 00:20

Yanvarın 17-də uşaqların bağçaya aparılmaması tövsiyə edildi

Parlamentarilər Avropa İttifaqından çıxmağın əleyhinə səs verdi
16.01.2019, 00:11

Parlamentarilər Avropa İttifaqından çıxmağın əleyhinə səs verdi

Azərbaycan nefti bir qədər də ucuzlaşdı
15.01.2019, 23:51

Azərbaycan nefti bir qədər də ucuzlaşdı

Rüfət Aslanlının Gədəbəydəki villası - FOTOLAR
15.01.2019, 23:41

Rüfət Aslanlının Gədəbəydəki villası - FOTOLAR

“Boko Haram”  daha bir şəhəri ələ keçirdi
15.01.2019, 23:18

“Boko Haram” daha bir şəhəri ələ keçirdi

Bu avtomobildə qüsur tapan hakerə 1 milyon dollar ödəniləcək
15.01.2019, 23:06

Bu avtomobildə qüsur tapan hakerə 1 milyon dollar ödəniləcək

Elmar Məmmədyarov  həmsədrlərlə görüşdü - FOTO
15.01.2019, 22:50

Elmar Məmmədyarov  həmsədrlərlə görüşdü - FOTO

Güclü qar səbəbindən Ankara-İstanbul  yolu bağlandı
15.01.2019, 22:32

Güclü qar səbəbindən Ankara-İstanbul  yolu bağlandı

İranda 49 min uşaq dövlət tərəfindən tanınmır
15.01.2019, 22:14

İranda 49 min uşaq dövlət tərəfindən tanınmır

ABŞ Gürcüstan və Ukraynada hərbi laboratoriya yaradıb
15.01.2019, 22:00

ABŞ Gürcüstan və Ukraynada hərbi laboratoriya yaradıb

Paşinyan gözlənilmədən Gürcüstana gəldi
15.01.2019, 21:39

Paşinyan gözlənilmədən Gürcüstana gəldi

Gələn aydan sayğaclara baxış keçiriləcək
15.01.2019, 21:22

Gələn aydan sayğaclara baxış keçiriləcək

İlham Əliyev Fransanın sabiq prezidentini qəbul  etdi
15.01.2019, 21:06

İlham Əliyev Fransanın sabiq prezidentini qəbul  etdi

Bakı Nəqliyyat Agentliyi də hava ilə bağlı XƏBƏRDARLIQ etdi   
15.01.2019, 20:52

Bakı Nəqliyyat Agentliyi də hava ilə bağlı XƏBƏRDARLIQ etdi  

“Leyla Əliyevanın təşəbbüsü ilə Macarıstanın Debrecen Universitetində təhsil alıram” – azərbaycanlı tələbə
15.01.2019, 20:46

“Leyla Əliyevanın təşəbbüsü ilə Macarıstanın Debrecen Universitetində təhsil alıram” – azərbaycanlı tələbə

Bakıda külək ağacı maşının üzərinə aşırdı
15.01.2019, 20:30

Bakıda külək ağacı maşının üzərinə aşırdı

Rəsulzadənin barelyefinin oğurlandığı təsdiqləndi: Çox qiymətli materialdan hazırlanmışdı
15.01.2019, 20:19

Rəsulzadənin barelyefinin oğurlandığı təsdiqləndi: Çox qiymətli materialdan hazırlanmışdı

Gözlənilən təhlükəli hava şəraiti ilə bağlı QƏRARGAH yaradıldı
15.01.2019, 20:01

Gözlənilən təhlükəli hava şəraiti ilə bağlı QƏRARGAH yaradıldı

37,1 milyard manatlıq məhsul satılıb...
15.01.2019, 19:37

37,1 milyard manatlıq məhsul satılıb...

Sabah Xətai qazsız qalacaq
15.01.2019, 19:31

Sabah Xətai qazsız qalacaq

Şamaxıda yol qəzası - ölən var
15.01.2019, 19:12

Şamaxıda yol qəzası - ölən var

Mədəniyyət Nazirliyinin tabeliyindəki kitabxanalar ləğv edildi - Komissiya yaradıldı
15.01.2019, 18:55

Mədəniyyət Nazirliyinin tabeliyindəki kitabxanalar ləğv edildi - Komissiya yaradıldı

Novruz Məmmədov tapşırıqlar verdi
15.01.2019, 18:42

Novruz Məmmədov tapşırıqlar verdi

“ASAN”da konsulluq xidmətləri göstəriləcək
15.01.2019, 18:25

“ASAN”da konsulluq xidmətləri göstəriləcək

Prezident səfiri geri çağırdı
15.01.2019, 18:15

Prezident səfiri geri çağırdı

Mətbuat Şurası “Təzadlar”ı yenidən “qara siyahı”ya sala bilər
15.01.2019, 18:10

Mətbuat Şurası “Təzadlar”ı yenidən “qara siyahı”ya sala bilər

Dubayda “Azərbaycan Ticarət Evi” açıldı
15.01.2019, 18:00

Dubayda “Azərbaycan Ticarət Evi” açıldı

Qulu Məhərrəmli Arif Alışanovun işdən çıxarılmasından DANIŞDI
15.01.2019, 18:00

Qulu Məhərrəmli Arif Alışanovun işdən çıxarılmasından DANIŞDI

“Bu məsələ belə qalmamalıdır” - Rəsulzadənin barelyefinin oğurlanmasına sərt ETİRAZ   
15.01.2019, 17:46

“Bu məsələ belə qalmamalıdır” - Rəsulzadənin barelyefinin oğurlanmasına sərt ETİRAZ  

Bakcell sosial şəbəkələrdə abunəçi sorğularını 100% cavablandırıb
15.01.2019, 17:01

Bakcell sosial şəbəkələrdə abunəçi sorğularını 100% cavablandırıb

SOCAR 1700-dən çox neftçini təxliyə edir
15.01.2019, 16:56

SOCAR 1700-dən çox neftçini təxliyə edir

AzTV-yə sədrlik Rövşən Məmmədova tapşırıldı   
15.01.2019, 16:45

AzTV-yə sədrlik Rövşən Məmmədova tapşırıldı  

Arif Alışanov AzTV sədrliyindən çıxarıldı - SƏRƏNCAM
15.01.2019, 16:30

Arif Alışanov AzTV sədrliyindən çıxarıldı - SƏRƏNCAM

Azərbaycanda uşağın cinsiyyətini qabaqcadan öyrənmək qadağan edilir    
15.01.2019, 16:14

Azərbaycanda uşağın cinsiyyətini qabaqcadan öyrənmək qadağan edilir  

Komitə sədri Parlamentdə vətəndaşları qəbul etdi
15.01.2019, 16:12

Komitə sədri Parlamentdə vətəndaşları qəbul etdi

Çevik Polis Alayında əməliyyat müşavirəsi   
15.01.2019, 15:55

Çevik Polis Alayında əməliyyat müşavirəsi  

Fədayə Laçın məhkəmə qərarından şikayət etdi
15.01.2019, 15:46

Fədayə Laçın məhkəmə qərarından şikayət etdi

Bakı meriyası Milli Şuranın mitinqinə icazə verdi
15.01.2019, 15:31

Bakı meriyası Milli Şuranın mitinqinə icazə verdi

Hindistanlı turist Qarabağdan VİDEO çəkib
15.01.2019, 15:27

Hindistanlı turist Qarabağdan VİDEO çəkib

Bağlanan bankın əmanətçilərinə 824.3 milyon manat ödənilib
15.01.2019, 15:25

Bağlanan bankın əmanətçilərinə 824.3 milyon manat ödənilib

65 yaşınız mübarək, Ağalar Bayramov!   
15.01.2019, 15:14

65 yaşınız mübarək, Ağalar Bayramov!  

Ləğv olunan dövlət orqanlarına işə qəbul üzrə müsahibələr keçirilməyəcək
15.01.2019, 15:13

Ləğv olunan dövlət orqanlarına işə qəbul üzrə müsahibələr keçirilməyəcək

Suriyanın taleyini Ərdoğanla Putin həll edəcək
15.01.2019, 15:06

Suriyanın taleyini Ərdoğanla Putin həll edəcək

Fevralın 1-dən tələbə köçürmələri başlayacaq   
15.01.2019, 15:05

Fevralın 1-dən tələbə köçürmələri başlayacaq  

Aqrar Xidmətlər Agentliyinin fəaliyyət istiqamətləri açıqlandı
15.01.2019, 14:56

Aqrar Xidmətlər Agentliyinin fəaliyyət istiqamətləri açıqlandı

ARXİV