21 mart 2019, Cümə axşamı
Ana Səhifə - DÜNYA - ABŞ-dan İrana yeni sanksiya ZƏRBƏSİ – İslam Respublikası kapitulyasiya edəcək?
ABŞ-dan İrana yeni sanksiya ZƏRBƏSİ – İslam Respublikası kapitulyasiya edəcək?
05.11.2018, 13:21

ABŞ-ın İrana qarşı tətbiq etdiyi sanksiyaların 2-ci mərhələsi bu gündən fəaliyyətə keçir. ABŞ administrasiyasının məqsədi dəyişməz olaraq qalır – İran neftinin dünya bazarlarına çıxışının qarşısını almaq.

 

Tehrana qarşı qərarlı olmasına baxmayaraq, rəsmi Ağ Ev son anda güzəştə gedərək 8 ölkəyə İrandan neft almağa icazə veriləcəyini bildirib. Həmin ölkələrin adının yaxın vaxtlarda açıqlanması gözlənilir. Öncədən bəllidir ki, onlar arasında heç bir Avropa ölkəsi olmayacaq.

 

Bununla belə, sanksiyaların tətbiqi 1 aya İranın neft hasilatını 30% azaldacaq, ölkədə işsizlik və milli valyuta - rialın kursunun ucuzlaşması davam edəcək. Çünki İran Mərkəzi Bankının xarici ölkələrlə tranzaksiyaları da qadağan olunacaq. Həmçinin, 600-ə qədər fiziki və hüquqi şəxsin adı da sanksiya siyahısına salınacaq.

 

ABŞ dövlət katibi Mayk Pompeo və maliyyə naziri Stiven Mnuniça birgə bəyanatlarında sanksiyaların aradan qaldırılması qarşılığında rəsmi Tehran qarşısında 12 maddədən ibarət tələb irəli sürüb.

 

Bu tələblər arasında onun uranın zənginləşdirilməsindən imtina etməsi, İran həbsxanalarındakı Amerika vətəndaşlarının azadlığa buraxılması, Yəməndə husilərə, Livanda “Hizbullah”a dəstəkdən imtina, İsrailə qarşı heç bir təhdidin səsləndirilməməsi və Suriyadan iranlı hərbiilərin çıxarılması kimi məsələlər var.  

 

Rəsmi İran təbii ki, bu tələbləri rədd edir və Avropa Birliyini ABŞ-ın pozduğu nüvə razılaşmasından imtina etməyəyə çağırır.

Prezident Həsən Ruhaninin “Financial Times” qəzetində çıxan məqaləsi də bunu sübut edir.

“ABŞ İrandan neft ixracını sıfıra endirmək istəyir. Amma biz onun arzusunu gözündə qoyacayıq. Tramp heç avropalı müttəfiqlərinə hörmət göstərmir və hamının yerinə təkbaşına qərarlar verir. Bu, dünya siyasi sistemində necə böyük təhlükənin olduğunu göstərir”.

 

ABŞ sanksiyalarının ilk mərhələsi avqust ayında tətbiq olunmuşdu. Həmin vaxt maşınqayırma, qızıl və digər metallarla ticarət və s. qadağa altına düşmüşdü. Maraqlıdır ki, may ayında 1 dollar qarşılığında 65 min rial almaq mümkün idisə, avqust sanksiyalarından sonra milli valyuta ucuzlaşaraq, dollar qarşısında 120 min riala qədər geriləmişdi. Həmin vaxt bir çox xarici şirkətlər İranda fəaliyyətlərini dondurmuşdular.

 

İran sanksiyaları yan keçmək üçün kriptovalyuta yaratmaq planlarını açıqlamışdı. Amma bu plan da geniş dəstək qazanmamışdı.

Tehranın öz təhlükəsizliyini təmin etmək üçün daha bir planı nefti vasitəçilərin köməyi ilə ünvanlara satması oldu. Belə əməliyyatlarla onlar sutkada 280 min barel neft sata bilmişdilər. Bu zaman sövdələşmələrin 20%-i rialda, 80%-i isə xarici valyutada gerçəkləşmişdi.

 

Amma Tehranın çırpıntıları və iqtisadi sıxıntı məngənəsindən çıxmaq cəhdləri nəticə vermir. Beynəlxalq Energetika Agentliyi iyunda İranın gündə 2,9 milyon barel neft hasil etdiyi halda, sentyabr ayı üçün bu göstəricinin 1,7 milyon barelə düşdüyünü fiksə edib.

 

Bu gündən qüvvəyə minən sanksiyalar rəsmi Tehranın gündəlik hasilatını dekabrdan başlayaraq daha 20-30% azalda bilər.

 

Digər statistikalar da Tehranın xeyrinə deyil. Belə ki, oktyabr ayında İranda inflyasiya 36%-i, işsizlik isə 12%-i keçib.

 

İqtisadiyyatın pisləşməsi, investisiyaların ölkədən çıxması və s. fonunda Rusiya, ABŞ və Səudiyyə Ərəbistanının neft hasilatını artırmaq planları İranın “qara qızıl” bazarında mövqelərinin zəifləşməsindən sonra neftin qiymətlərinin bahalaşmasına mane olacaq.

 

İrana qarşı tətbiq edilən sanksiyaların geosiyasi effekti fərqli formalarda şərh olunur. İstənilən halda, Azərbaycanla qonşu ölkədə iqtisadi situasiyanın pisləşməsi siyasi gərginliyə və region üçün arzuolunmaz nəticələrə yol aça bilər.


Vüqar İSMAYILOV
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
İraqda bərə qəzası: 45 nəfər ölüb
21.03.2019, 18:17

İraqda bərə qəzası: 45 nəfər ölüb

Kamçatkada Azərbaycan diasporu Novruz bayramı keçirdi
21.03.2019, 18:05

Kamçatkada Azərbaycan diasporu Novruz bayramı keçirdi

Əsgərlərin Novruz bayramı - FOTOLAR
21.03.2019, 17:21

Əsgərlərin Novruz bayramı - FOTOLAR

Elmar Məmmədyarov argentinalı həmkarı ilə görüşdü
21.03.2019, 16:34

Elmar Məmmədyarov argentinalı həmkarı ilə görüşdü

Karlova Universitetinin əməkdaşları BDU-da tədqiqat aparırlar
21.03.2019, 16:32

Karlova Universitetinin əməkdaşları BDU-da tədqiqat aparırlar

Əli Həsənov: “Nursultan Nazarbayevin qərarı qazax xalqının firavan gələcəyini təmin edəcək”
21.03.2019, 16:10

Əli Həsənov: “Nursultan Nazarbayevin qərarı qazax xalqının firavan gələcəyini təmin edəcək”

Tokayev Qazaxıstan prezidenti kimi ilk səfərini Rusiyaya edəcək
21.03.2019, 15:50

Tokayev Qazaxıstan prezidenti kimi ilk səfərini Rusiyaya edəcək

Azərbaycan səyahət etmək üçün ən yaxşı ölkələr siyahısına daxil edilib
21.03.2019, 15:28

Azərbaycan səyahət etmək üçün ən yaxşı ölkələr siyahısına daxil edilib

Bakı-Sumqayıt magistralında yol qəzası
21.03.2019, 15:15

Bakı-Sumqayıt magistralında yol qəzası

Gələn aydan ailələrə uşaqpulu veriləcək? - RƏSMİ AÇIQLAMA
21.03.2019, 14:53

Gələn aydan ailələrə uşaqpulu veriləcək? - RƏSMİ AÇIQLAMA

Qəzetləri məğlub edən saytlar sosial şəbəkələrlə mübarizə apara biləcəkmi?
21.03.2019, 14:22

Qəzetləri məğlub edən saytlar sosial şəbəkələrlə mübarizə apara biləcəkmi?

Azərbaycan “Dostluq naminə futbol”da təmsil olunacaq
21.03.2019, 13:37

Azərbaycan “Dostluq naminə futbol”da təmsil olunacaq

Avtovağzallarda gücləndirilmiş iş rejiminin müddəti uzadıldı
21.03.2019, 13:28

Avtovağzallarda gücləndirilmiş iş rejiminin müddəti uzadıldı

Sabahın HAVASI: Çiskinli yağış ehtimalı var
21.03.2019, 13:26

Sabahın HAVASI: Çiskinli yağış ehtimalı var

Əfqanıstanda PARTLAYIŞ: 6 ölü, 23 yaralı
21.03.2019, 13:00

Əfqanıstanda PARTLAYIŞ: 6 ölü, 23 yaralı

Azercell daha bir uğura imza atdı
21.03.2019, 12:34

Azercell daha bir uğura imza atdı

Qaradağda 2 otaqlı evdə YANĞIN
21.03.2019, 12:17

Qaradağda 2 otaqlı evdə YANĞIN

Mehriban Əliyeva Dariqa Nazarbayevanı təbrik edib
21.03.2019, 11:26

Mehriban Əliyeva Dariqa Nazarbayevanı təbrik edib

Polis həyətində çətənə əkəni saxladı
21.03.2019, 11:25

Polis həyətində çətənə əkəni saxladı

Bakı Novruzu belə qeyd edir - FOTOLAR
21.03.2019, 11:15

Bakı Novruzu belə qeyd edir - FOTOLAR

İrana gedən Azərbaycan vətəndaşlarının sayı 83,8 faiz artıb - RƏSMİ
21.03.2019, 11:04

İrana gedən Azərbaycan vətəndaşlarının sayı 83,8 faiz artıb - RƏSMİ

Bu təqdirdə Azərbaycan Cənub-Cənub əməkdaşlığına daha fəal töhfə verə biləcək
21.03.2019, 10:50

Bu təqdirdə Azərbaycan Cənub-Cənub əməkdaşlığına daha fəal töhfə verə biləcək

Amerikada soydaşlarımızı bir araya gətirməyi bacaran azərbaycanlı - FOTOLAR
21.03.2019, 10:43

Amerikada soydaşlarımızı bir araya gətirməyi bacaran azərbaycanlı - FOTOLAR

Bakıda sərnişin avtobusu yandı
21.03.2019, 10:33

Bakıda sərnişin avtobusu yandı

“Bosniya qəssabı”nın cəzası ömürlük həbslə əvəz olundu
21.03.2019, 10:21

“Bosniya qəssabı”nın cəzası ömürlük həbslə əvəz olundu

Ermənilər atəşkəsi 30 dəfə pozdu
21.03.2019, 10:00

Ermənilər atəşkəsi 30 dəfə pozdu

Azərbaycanda dövlət hesabına dərmanla təmin olunan xəstələrin SAYI
21.03.2019, 09:35

Azərbaycanda dövlət hesabına dərmanla təmin olunan xəstələrin SAYI

Azərbaycana yaz fəsli gəldi   
21.03.2019, 01:58

Azərbaycana yaz fəsli gəldi  

Bu gün Avropa Çempionatının seçmə mərhələsi başlayır - TƏQVİM  
21.03.2019, 01:45

Bu gün Avropa Çempionatının seçmə mərhələsi başlayır - TƏQVİM  

Millimizin baş məşqçisi: “İstəyirik ki, rəqibə xoş olmayan sürpriz edək”
21.03.2019, 01:36

Millimizin baş məşqçisi: “İstəyirik ki, rəqibə xoş olmayan sürpriz edək”

Göyçayda faciə - gənc bədbəxt hadisənin qurbanı oldu   
21.03.2019, 01:24

Göyçayda faciə - gənc bədbəxt hadisənin qurbanı oldu  

Samuxda ər arvadını bıçaqladı
21.03.2019, 00:11

Samuxda ər arvadını bıçaqladı

Kral əyləncəyə 23 milyard dollar ayırdı
20.03.2019, 23:46

Kral əyləncəyə 23 milyard dollar ayırdı

Vergilər Nazirliyinin “Veysəloğlu”nu cərimələdiyi təsdiqləndi    
20.03.2019, 23:38

Vergilər Nazirliyinin “Veysəloğlu”nu cərimələdiyi təsdiqləndi  

Qazaxıstanın mərkəzi küçələrə Nursultan Nazarbayevin adı verilib
20.03.2019, 23:28

Qazaxıstanın mərkəzi küçələrə Nursultan Nazarbayevin adı verilib

FED baza faiz dərəcəsini dəyişmədi
20.03.2019, 23:10

FED baza faiz dərəcəsini dəyişmədi

Növbəti  Ay tutulması müşahidə edilir
20.03.2019, 22:27

Növbəti  Ay tutulması müşahidə edilir

Türkiyədə terror təşkilatının azərbaycanlı üzvü saxlanıldı
20.03.2019, 22:07

Türkiyədə terror təşkilatının azərbaycanlı üzvü saxlanıldı

Azərbaycan millisinin oyununu bu hakimlər idarə edəcək   
20.03.2019, 21:50

Azərbaycan millisinin oyununu bu hakimlər idarə edəcək  

Rus turistlərdən film kimi cinayət
20.03.2019, 21:29

Rus turistlərdən film kimi cinayət

Avtomobildə 27 yaşlı azərbaycanlı gəncin meyiti tapıldı
20.03.2019, 21:10

Avtomobildə 27 yaşlı azərbaycanlı gəncin meyiti tapıldı

Rusiyadan Azərbaycana gələn turistlərin sayı 2 faiz artıb
20.03.2019, 21:01

Rusiyadan Azərbaycana gələn turistlərin sayı 2 faiz artıb

Heydər Əliyev Fondu sosial xidmət müəssisəsində Novruz şənliyi təşkil etdi - FOTO
20.03.2019, 20:49

Heydər Əliyev Fondu sosial xidmət müəssisəsində Novruz şənliyi təşkil etdi - FOTO

Qubada maşınlar qar uçqunu altında qaldı
20.03.2019, 20:32

Qubada maşınlar qar uçqunu altında qaldı

Azərbaycanın Serbiyadakı səfirliyində bayram tədbiri - FOTO
20.03.2019, 20:18

Azərbaycanın Serbiyadakı səfirliyində bayram tədbiri - FOTO

Zəlzələdə 3 nəfər xəsarət aldı
20.03.2019, 20:03

Zəlzələdə 3 nəfər xəsarət aldı

Milli komandamıza daha iki xorvat məşqçi götürüldü
20.03.2019, 19:45

Milli komandamıza daha iki xorvat məşqçi götürüldü

“Qlobal çağırışlar: ekstremizmə qarşı diasporun rolu” mövzusunda müzakirələr aparılıb
20.03.2019, 18:22

Qlobal çağırışlar: ekstremizmə qarşı diasporun rolu mövzusunda müzakirələr aparılıb

ABŞ Azərbaycanda məhkum olunmuş şəxslərin əfv olunmasını alqışlayıb
20.03.2019, 18:18

ABŞ Azərbaycanda məhkum olunmuş şəxslərin əfv olunmasını alqışlayıb

Türkiyədə zəlzələ oldu, məktəblər bağlandı
20.03.2019, 17:11

Türkiyədə zəlzələ oldu, məktəblər bağlandı

ARXİV