19 fevral 2019, Çərşənbə axşamı
Ana Səhifə - TƏHSİL - “Azərbaycanda transplantasiyanın inkişafı orqan bağışlanmasından asılıdır” – Cərrah Asiman Həsənov
“Azərbaycanda transplantasiyanın inkişafı orqan bağışlanmasından asılıdır” – Cərrah Asiman Həsənov
07.02.2019, 09:17

Orqan və ya toxumalarının transplantasiyası  dünya səhiyyəsinin ən önəmli qollarından biridir. Son illərdə orqan və toxuma nəqli sahəsində cərrahi üsulların inkişafı, immunosupresiv, antibakterial, antiviral müalicə üsullarının istifadə edilməsi, tədarük və əməliyyat proseslərində zamanın daha effektiv istifadəsi bütün dünyada daha çox sayda xəstənin orqan və toxuma nəqlindən faydalanmasına və bu imkanlara daha rahat əlçatımlılığına səbəb olub. Lakin bu göründüyü qədər asan proses deyil. Orqan nəqli gözləyən xəstələrin sayı ildən-ilə artmaqdadır. Yetərli orqanın olmaması dünyada və ölkəmizdəki ən önəmli problemlərdən biridir. Orqan və ya toxuma transplantasiyası ilə bağlı keçilən yol, qarşılaşılan çətinliklər, transplantalogiya sahəsinin daha da təkmilləşdirilməsi üçün görülən tədbirlərlə bağlı məsələlərə “Transplantalogiya üzrə Dünya Konqresi”ndə yaxından iştirak edən Azərbaycan Tibb Universitetinin  dosenti , Dr. Asiman Həsənovla söhbətimizdə aydınlıq gətirməyə çalışdıq.

 

- Asiman həkim,  bu yaxınlarda Türkiyədə keçirilən  sizin də qatıldığınız transplantologiya  üzrə konfrans nə ilə yadda qaldı?

 

Ötən ayın 17-21 tarixlərində  Türkiyədə  möhtəşəm şəkildə I Beynəlxalq  Transplantasiya şəbəkəsi ( 1st International Transplant Network Congress ) təşkil olundu.  Dünyanın  əksər ölkələrindən 1000-ə yaxın  həkim, koordinator  və səhiyyə  idarələrinin qatıldığı  toplantıda Azərbaycanı Milli Məclisin Səhiyyə Komitəsinin sədr müavini, hörmətli həkim,  millət vəkili Musa Quliyevin rəhbərliyi ilə 10-a yaxın  nümayəndə təmsil edirdi. Bu konfransda dünyanın  aparıcı transplantasiya mərkəzlərində çalışan təcrübəli həkimlərin ənənəvi olaraq yeni metod və  yanaşmalarla  birgə  əsas məsələ olaraq  “Dünya Transplant Şəbəkəsi” ideyası ortaya atıldı. Burada əsas məqsəd transplantasiya sahəsində vahid sistem qurmaq, orqan nəqlinin  bütün aspektlərində yeniliklərin, təcrübələrin mübadiləsi, inkişaf etməmiş və inkişaf etməkdə olan ölkələrdə bu sahənin  inkişafına nail olmaqdır. Həmçinin, ən ümdə  məsələ gələcəkdə  hər hansı  bir ölkədə beyin ölümü keçirmiş şəxsin, həmin ölkədə köçürülməsi uyğun olmayan qalan orqan və bioloji materiallarından digər ölkələrdə istifadə oluna bilməsini təmin etməkdir.

 

Düşünün ki, hər hansı bir ölkədə  beyin ölümü keçirmiş  şəxsin  orqanlarından bir hissəsi  transplantasiya olunub, qalan orqan və hissələr isə  toxuma uyğunsuzluğu səbəbindən   istifadə oluna bilmir. Belə ki, bağışlanmış  orqanlar  istifadə oluna bilsəydi bir neçə illərdir bu anı gözləyən xəstələr sağlamlığa qovuşardı. Dövlətlərarası  orqan mübadiləsi olmadığından  bu orqanlar yaşaya  və yaşada biləcəyi halda məhv olunmağa məhkum olur. Bu uzun müddətli   proyekt  nə vaxtsa həllin tapsa, orqan növbəsini illərlə gözləyən xəstələrin  həyatlarını xilas etmiş olarıq.

 

- Azərbaycanda orqan transplantasiyası imkanlarını necə dəyərləndirərdiniz?

 

Azərbaycanda artıq bir neçə illərdir ki,  çox təcrübəli cərrahların  və digər ixtisaslı həkimlərin dəstəyi ilə  qaraciyər, böyrək, sümük iliyi,  gözün buynuz  qişası toxumalarının  transplantasiyası  həyata keçirilir və bu sahədə ciddi irəliləyişlər var. Lakin ölkəmizdə  qanun icazə vermədiyindən ancaq canlıdan – yaxın qohumlardan orqan köçürmə aparmaq mümkündür.

 

 

Professor N. Bayramovun rəhbərliyi ilə  Azərbaycan Tibb Universitetində, Uzman Dr. M. Kazıminin rəhbərliyi ilə  Mərkəzi Neftçilər Xəstəxanası və Mərkəzi Gömrük Hospitalında  canlı donordan  qaraciyər və böyrək transplantasiyası, Uroloji Mərkəzdə ancaq böyrək transplantasiyası, Talassemiya Mərkəzində isə  sümük iliyi köçürməsi uğurla həyata keçirilir.

 

Bəzi orqanlar tək olduğundan  və  anatomik - funksional baxımdan hissəvi köçürülməsi mümkün olmadığından ancaq meyitdən köçürülmə mümkün olur. Uyğun donorun tapılması çətin olduğundan canlıdan orqan nəqli də məhdud sayda olur.

 

- Azərbaycanda bu sahəni inkişaf etdirmək üçün hansı tədbirlərin görülməsinə ehtiyac var?

 

Bunun üçün hər kəsin üzərinə müəyyən vəzifə düşür. Həm dövlətin, həm cəmiyyətin, həm din xadimlərinin, həm tanınmış ziyalıların, həm səhiyyə  idarəçilərinin, həm də bu sahədə xüsusi təlim görmüş həkim və koordinasiya heyətinin  üzərinə böyük missiya düşür. Dünyada gedən bu sahədə inkişafa çata bilməmiz üçün  bir neçə tələblər qoyulur.

 

İlk növbədə beyin ölümü tanınması və meyitdən orqanların götürülməsi üçün müvafiq qanun  hazırlanmalı, o qanunların icrasına nəzarət mexanizmləri  işlənməli, maliyyə dəstəyi edilməli, cəmiyyətdə orqan bağışlanması barədə maarifləndirmə aparılmalı, etik dəyərlər formalaşdırılmalıdır.

 

Xəstəxanada müalicə olan zaman və ya hər hansı bir  kriminal əhəmiyyət kəsb edən ölümlərdən sonra belə meyidin   təşrihinə  və  müayinəsinə qarşı çıxan insanlara  meyidin orqanlarından  transplantasiya məqsədi  ilə  istifadə  edilməsini izah etmək və onları razı  salmaq  çox çətin məsələdir. Bunun üçün cəmiyyətdə bu məsələyə müsbət  baxış formalaşdırılmalı və insanlar  tam  sağlam vaxtlarından  gələcəkdə  ola biləcək  beyin ölümü keçirmə ehtimallarında  orqanlarını  başqalarına  “həyat vermək” üçün, həm də öz orqanlarının  başqa bədəndə “yaşaması” üçün  cəsarətli  və şərəfli  addım  atmalıdırlar.

 

 

Səhiyyə müəssisələri və xəstəxanalarda bu proseslərə  başlamaq üçün ciddi addımlar atılmalı, bir neçə geniş  profilli, maddi - texniki bazası müasir tələblərə  cavab  verən xəstəxanalarda cərrahlarla yanaşı, həkimlər, orta personal və koordinatorlar yetişdirilməlidir.

 

- Orqan köçürmə və transplantasiya sahəsində qanunvericiliyə hansı dəyişikliklər nəzərdə tutulur?

 

Ümumiyyətlə, transplantasiya ciddi, xüsusi ehtiyatlılıq və nəzarət mexanizmləri ilə idarə olunması gərəkən  multidisiplinar xidmətlər toplusudur. Burada mütləq şəkildə etik, mənəvi, tibbi və ən əsası da orqan alveri ilə bağlı olan hüquqi məqamlar diqqət mərkəzində olmalıdır. Məndə olan məlumata görə,  Milli Məclisin Səhiyyə Komitəsində “İnsan orqanlarının  donorluğu və transplantasiyası haqqında” qanun layihəsinin hazırlanması ilə bağlı ciddi işlər görülür. Bu qanunun qəbulu Azərbaycanda transplantasiya sahəsinin sürətli inkişafına səbəb olacaqdır.


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Ağstafada 2 saylı məktəbdə ana dili günü qeyd olunub
26.02.2019, 19:29

Ağstafada 2 saylı məktəbdə ana dili günü qeyd olunub

Bakıda bu yollarda tıxac var - Rəsmi XƏBƏRDARLIQ
19.02.2019, 19:14

Bakıda bu yollarda tıxac var - Rəsmi XƏBƏRDARLIQ

“O, ölkədən qaçmaq niyyətindədir”- ADU-dan Kamal Abdulla ilə bağlı ittihamlara CAVAB
19.02.2019, 19:02

“O, ölkədən qaçmaq niyyətindədir- ADU-dan Kamal Abdulla ilə bağlı ittihamlara CAVAB

TAP layihəsi 85 faizdən çox icra olunub
19.02.2019, 18:25

TAP layihəsi 85 faizdən çox icra olunub

Netanyahu Putinlə görüşəcək
19.02.2019, 18:09

Netanyahu Putinlə görüşəcək

Muzey ziyarətləri üçün onlayn bilet almaq mümkün olacaq
19.02.2019, 18:01

Muzey ziyarətləri üçün onlayn bilet almaq mümkün olacaq

200 köçkün ailəsinə yeni mənzillər verildi - FOTOLAR
19.02.2019, 17:58

200 köçkün ailəsinə yeni mənzillər verildi - FOTOLAR

Ötən ildən axtarışda olan şəxs saxlanıldı
19.02.2019, 17:54

Ötən ildən axtarışda olan şəxs saxlanıldı

Məmmədyarov Avropa Komissiyasının rəsmisi ilə müzakirə apardı
19.02.2019, 17:38

Məmmədyarov Avropa Komissiyasının rəsmisi ilə müzakirə apardı

Rövşən Rzayev köçkünlərin problemlərini dinlədi
19.02.2019, 17:34

Rövşən Rzayev köçkünlərin problemlərini dinlədi

“Balkanlardakı türklər türkcənin varlığını qoruyur” - MÜSAHİBƏ   
19.02.2019, 17:27

“Balkanlardakı türklər türkcənin varlığını qoruyur” - MÜSAHİBƏ  

Azercell IV Buktreyler Festivalının əsas tərəfdaşıdır
19.02.2019, 17:26

Azercell IV Buktreyler Festivalının əsas tərəfdaşıdır

Koçaryanın oğlu ifadə verməkdən imtina etdi
19.02.2019, 17:22

Koçaryanın oğlu ifadə verməkdən imtina etdi

Manatın sabahkı məzənnəsi dəyişir?
19.02.2019, 17:14

Manatın sabahkı məzənnəsi dəyişir?

Baş redaktor Britaniyanın Bakıdakı səfirliyinə getdi  
19.02.2019, 17:11

Baş redaktor Britaniyanın Bakıdakı səfirliyinə getdi  

İran Avrasiya İttifaqına qoşulacaq
19.02.2019, 17:08

İran Avrasiya İttifaqına qoşulacaq

“Bu tullantılarla dənizlər, göllər, meşələr, çaylar çirklənir”
19.02.2019, 17:05

“Bu tullantılarla dənizlər, göllər, meşələr, çaylar çirklənir”

Azərbaycanla sərhəddə kamikadze öldürüldü
19.02.2019, 16:59

Azərbaycanla sərhəddə kamikadze öldürüldü

Zabit Səmədov: “Çeçen və azərbaycanlılar arasındakı bugünkü görüş dövlət başçılarının təşəbbüsü idi”   
19.02.2019, 16:58

Zabit Səmədov: “Çeçen və azərbaycanlılar arasındakı bugünkü görüş dövlət başçılarının təşəbbüsü idi”  

Rumıniya Cənub Qaz Dəhlizinə qoşulur?
19.02.2019, 16:45

Rumıniya Cənub Qaz Dəhlizinə qoşulur?

Oqtay Şirəliyev ATU-nun yeni Tədris Mərkəzinə gəldi 
19.02.2019, 16:04

Oqtay Şirəliyev ATU-nun yeni Tədris Mərkəzinə gəldi 

Meksika rəsmisi Tərcümə Mərkəzində
19.02.2019, 16:04

Meksika rəsmisi Tərcümə Mərkəzində

“Nar” sosial şəbəkələrdən abunəçilərinə müştəri xidmətləri göstərir
19.02.2019, 16:00

“Nar” sosial şəbəkələrdən abunəçilərinə müştəri xidmətləri göstərir

İlham Əliyevin vəzifə verdiyi diplomat DANIŞDI: “Prezidentin Mərkəzlə bağlı bəzi tapşırıqları var”   
19.02.2019, 15:58

İlham Əliyevin vəzifə verdiyi diplomat DANIŞDI: “Prezidentin Mərkəzlə bağlı bəzi tapşırıqları var”  

ATƏT-in Baş katibi Bakıya gələcək
19.02.2019, 15:48

ATƏT-in Baş katibi Bakıya gələcək

Bakıda beynəlxalq forum işə başlayıb
19.02.2019, 15:47

Bakıda beynəlxalq forum işə başlayıb

UNEC-də “Akademik İngilis dili” kursları başlayacaq
19.02.2019, 15:28

UNEC-də “Akademik İngilis dili” kursları başlayacaq

Anar Kərimov nazir müavini oldu - TƏYİNAT
19.02.2019, 15:25

Anar Kərimov nazir müavini oldu - TƏYİNAT

Dövlət Agentliyi yollardakı son vəziyyəti açıqladı - SİYAHI   
19.02.2019, 15:09

Dövlət Agentliyi yollardakı son vəziyyəti açıqladı - SİYAHI  

Deputat hüquq müdafiəçilərinin Ramil Usubova müraciətini dəstəklədi
19.02.2019, 15:03

Deputat hüquq müdafiəçilərinin Ramil Usubova müraciətini dəstəklədi

Amerikada Elçin Xəlilovun qatilini tutdular
19.02.2019, 15:00

Amerikada Elçin Xəlilovun qatilini tutdular

“Ümumi təhsil haqqında” qanun layihəsi ikinci oxunuşda qəbul edildi
19.02.2019, 14:51

“Ümumi təhsil haqqında” qanun layihəsi ikinci oxunuşda qəbul edildi

Əflatun Amaşov: “Ağsu dolaylarında erməni radio dalğaları eşidilir”
19.02.2019, 14:47

Əflatun Amaşov: “Ağsu dolaylarında erməni radio dalğaları eşidilir”

“90-cı illərdə özünü lider hesab edənlər akivləşiblər” – Deputat sərt DANIŞDI
19.02.2019, 14:42

“90-cı illərdə özünü lider hesab edənlər akivləşiblər” – Deputat sərt DANIŞDI

İlham Əliyev keçmiş səfiri yeni vəzifəyə təyin etdi
19.02.2019, 14:42

İlham Əliyev keçmiş səfiri yeni vəzifəyə təyin etdi

Sumqayıtda mənzildə qadın meyiti aşkarlandı
19.02.2019, 14:37

Sumqayıtda mənzildə qadın meyiti aşkarlandı

Piştaxtasında siçan gəzən “Gəncə Cake House”ın fəaliyyəti DAYANDIRILDI
19.02.2019, 14:35

Piştaxtasında siçan gəzən “Gəncə Cake House”ın fəaliyyəti DAYANDIRILDI

Binəqədidə 12 dilənçi saxlanıldı
19.02.2019, 14:32

Binəqədidə 12 dilənçi saxlanıldı

Yaddaş düşüncələri... - VİDEO
19.02.2019, 14:32

Yaddaş düşüncələri... - VİDEO

Azərbaycanda yeni medal təsis edildi
19.02.2019, 14:18

Azərbaycanda yeni medal təsis edildi

Spiker deputata etiraz etdi: “Zəhmət çəkib hazırlaşsınlar”
19.02.2019, 14:09

Spiker deputata etiraz etdi: “Zəhmət çəkib hazırlaşsınlar”

“Qırıcı təyyarələr almaq istəyi lüzumsuz pul xərcidir” - Ekspert Yerevanı BİABIR ETDİ
19.02.2019, 14:08

“Qırıcı təyyarələr almaq istəyi lüzumsuz pul xərcidir” - Ekspert Yerevanı BİABIR ETDİ

Azərbaycanda reklam yerlərinin siyahısı genişləndirildi   
19.02.2019, 14:05

Azərbaycanda reklam yerlərinin siyahısı genişləndirildi  

“Bunların arxasında leş mafiyası durur” – Çingiz Qənizadə
19.02.2019, 14:04

“Bunların arxasında leş mafiyası durur” – Çingiz Qənizadə

Əhalinin hər nəfərinə düşən ÜDM-in həcmi açıqlandı
19.02.2019, 13:42

Əhalinin hər nəfərinə düşən ÜDM-in həcmi açıqlandı

Vəzifəlilər 700, hüquqi şəxslər 2500 manat cərimələnəcəklər - DƏYİŞİKLİK
19.02.2019, 13:40

Vəzifəlilər 700, hüquqi şəxslər 2500 manat cərimələnəcəklər - DƏYİŞİKLİK

“Gənclər siyasəti haqqında” qanuna dəyişikliklər II oxunuşda qəbul edildi
19.02.2019, 13:36

“Gənclər siyasəti haqqında” qanuna dəyişikliklər II oxunuşda qəbul edildi

Balakəndə heyvanlar peyvəndləndi
19.02.2019, 13:33

Balakəndə heyvanlar peyvəndləndi

Gəncədə sakinlər icra başçısına şikayət etdilər
19.02.2019, 13:29

Gəncədə sakinlər icra başçısına şikayət etdilər

Bakıda silahlı şəxs saxlanıldı
19.02.2019, 13:28

Bakıda silahlı şəxs saxlanıldı

ARXİV