انتخابات میان دوره ای کنگره آمریکا که در 3 نوامبر برگزار شد، با نتایج مهمی از نظر موقعیت سیاسی رئیس جمهور دونالد ترامپ و فعالیت های آینده کاخ سفید همراه بود. دموکرات ها اکثریت را هم در مجلس نمایندگان و هم در سنا به دست آورده اند. این امر احتمال افزایش نظارت کنگره بر فعالیت های دولت ترامپ، گسترش تحقیقات و بازگشت مجدد روند استیضاح علیه رئیس جمهور را افزایش می دهد.
اما آیا کسب اکثریت توسط دموکرات ها در کنگره برای برکناری ترامپ از ریاست جمهوری (استیضاح) کافی است؟ قانونگذاری آمریکا چه امکاناتی را برای این امر فراهم می کند و برای استیضاح به چند رای کنگره نیاز است؟
وب سایت Modern.az سعی کرده است این موضوع را بررسی کند.
بر اساس قانون اساسی آمریکا، رئیس جمهور می تواند در موارد خیانت به کشور، دریافت رشوه و همچنین سایر جرایم سنگین و سوء استفاده جدی از اختیارات وظیفه، استیضاح شود.
بخش 4 از ماده II قانون اساسی، برکناری رئیس جمهور، معاون رئیس جمهور و سایر مقامات فدرال را بر اساس این دلایل پیش بینی می کند.
نکته قابل توجه در اینجا این است که برای استیضاح، لزوماً حکم دادگاه کیفری لازم نیست. کنگره می تواند سوء استفاده رئیس جمهور از قدرت دولتی یا اقدامات جدی نامناسب با وظیفه او را دلیلی برای استیضاح بداند.
دموکرات ها چقدر در کنگره برتری کسب کردند؟
بر اساس اطلاعات منتشر شده توسط آسوشیتدپرس (AP) در 4 نوامبر، حزب دموکرات در نتیجه انتخابات 3 نوامبر، کنترل هر دو مجلس نمایندگان و سنا را به دست گرفته است.
قبل از انتخابات، حزب حاکم جمهوری خواه اکثریت را در مجلس نمایندگان داشت. اما دموکرات ها در این انتخابات با پیروزی در بیش از 24 حوزه، برتری رقبای خود را از بین بردند.
شاخص های نتایج فعلی انتخابات به شرح زیر است:
مجلس نمایندگان – 435 کرسی
دموکرات ها – 214 کرسی؛
جمهوری خواهان – 126 کرسی؛
سنا – 100 کرسی
دموکرات ها – 53 کرسی؛
جمهوری خواهان – 41 کرسی
اما شمارش آرا هنوز ادامه دارد و شکی نیست که ارقام در ساعات آینده تغییر خواهند کرد. از ارقام پیداست که دموکرات ها با کسب برتری در هر دو مجلس کنگره، امکانات نظارتی خود را بر ابتکارات قانونگذاری، انتصابات دولتی و فعالیت های دولت ترامپ گسترش داده اند.
برای استیضاح ترامپ به چند رای نیاز است؟
در آمریکا، اختیار طرح اتهام استیضاح علیه رئیس جمهور به مجلس نمایندگان تعلق دارد.
مجلس 435 نماینده دارد. برای تصویب مواد استیضاح، اکثریت ساده آرای نمایندگان حاضر لازم است.
اگر همه 435 نماینده در رای گیری شرکت کنند، حداقل 218 نفر باید به نفع استیضاح رای دهند.
به عبارت دیگر، اگر دموکرات ها 218 کرسی یا بیشتر در مجلس نمایندگان داشته باشند، می توانند با حمایت نمایندگان حزب خود، اتهام استیضاح را تصویب کنند. برای این کار ممکن است نیازی به حمایت جمهوری خواهان نباشد.
اما اگر نمایندگانی در رای گیری شرکت نکنند، تعداد آرای مورد نیاز نیز تغییر می کند. به عنوان مثال، اگر 300 نماینده شرکت کنند، 151 رای کافی است.
اما تصویب اتهام استیضاح به معنای برکناری فوری ترامپ از ریاست جمهوری نیست.
مانع اصلی سنا است – 67 رای لازم است
مرحله دوم و دشوارتر استیضاح در سنا انجام می شود.
پس از تصویب مواد اتهام توسط مجلس نمایندگان، موضوع به سنا ارسال می شود. در اینجا اتهامات مطرح شده علیه رئیس جمهور شنیده می شود، شواهد بررسی می شود و رای گیری انجام می شود.
بر اساس قانون اساسی آمریکا، برای مجرم شناخته شدن رئیس جمهور، حداقل دو سوم آرای سناتورهای حاضر در سنا لازم است.
از آنجایی که سنا 100 کرسی دارد، اگر همه سناتورها در رای گیری شرکت کنند، برای برکناری ترامپ از سمت، 67 رای سناتور لازم است.
53 کرسی که دموکرات ها پس از انتخابات در سنا به دست آوردند، از این نظر کافی نیست. برای تضمین تصمیم استیضاح، آنها به حمایت حداقل 14 سناتور جمهوری خواه نیز نیاز خواهند داشت.
بنابراین، کسب اکثریت توسط دموکرات ها در سنا، تضمین خودکار برکناری ترامپ از سمت نیست. برای این کار، توافق جدی بین احزاب و حمایت بخش قابل توجهی از سناتورهای جمهوری خواه نیز لازم است.
ترامپ قبلاً دو بار استیضاح شده است
دونالد ترامپ اولین رئیس جمهور در تاریخ آمریکا است که دو بار استیضاح شده است.
در سال 2019، مجلس نمایندگان او را به سوء استفاده از اختیارات وظیفه در مورد اوکراین و مانع تراشی در تحقیقات کنگره متهم و استیضاح کرد. اما سنا او را مجرم نشناخت.
در سال 2021 نیز پس از حمله به ساختمان کنگره، تصمیم استیضاح مجدداً با اتهام تحریک شورش ها اتخاذ شد.
در آن زمان، 57 سناتور در سنا به نفع مجرم شناخته شدن ترامپ و 43 سناتور علیه آن رای دادند. اما از آنجایی که 67 رای لازم بود، او از سمت خود برکنار نشد.
بنابراین، اگرچه ترامپ دو بار در مجلس نمایندگان استیضاح شد، اما در هر دو مورد، اکثریت آرای لازم در سنا جمع آوری نشد.
پیروزی دموکرات ها چه چیزی را برای ترامپ تغییر می دهد؟
کسب اکثریت توسط دموکرات ها در هر دو مجلس کنگره می تواند منجر به تعدادی از پیامدهای سیاسی و حقوقی برای دولت ترامپ شود.
اولاً، دموکرات ها می توانند تحقیقات پارلمانی را در مورد فعالیت های دولت رئیس جمهور آغاز کنند، اسناد را از نهادهای دولتی درخواست کنند، مقامات را برای جلسات استماع فراخوانند و تخلفات احتمالی قانونی را بررسی کنند.
علاوه بر این، تغییر اکثریت در سنا بر وضعیت انتصابات کادری و ابتکارات قانونگذاری در دوره باقی مانده از حکومت ترامپ نیز تأثیر خواهد گذاشت.
در گزارش آسوشیتدپرس نیز تأکید شده است که کسب برتری توسط دموکرات ها در کنگره، تأثیر جدی بر فعالیت های کاخ سفید در دو سال پایانی ریاست جمهوری ترامپ خواهد داشت. آنها قادر خواهند بود دستور کار قانونگذاری رئیس جمهور را مسدود کنند، انتصابات او را رد کنند و فعالیت های دولت را بررسی کنند.
با این حال، پیروزی در انتخابات به خودی خود مبنای قانونی برای استیضاح نیست. دموکرات ها باید اتهامات مشخصی را علیه رئیس جمهور مطرح کرده و آنها را با دلایل پیش بینی شده در قانون اساسی مرتبط کنند.
روند استیضاح چه زمانی می تواند آغاز شود؟
تأثیر نتایج انتخابات بر ترکیب کنگره جدید بلافاصله اتفاق نمی افتد. بر اساس قانون اساسی آمریکا و آیین کار کنگره، کنگره جدید در 3 ژانویه 2027 فعالیت خود را آغاز خواهد کرد.
از این تاریخ به بعد، دموکرات ها می توانند از برتری جدید خود در مجلس نمایندگان و سنا استفاده کنند. با این حال، کنگره فعلی نیز تا پایان دوره اختیارات خود حق اتخاذ تصمیمات خاصی را دارد.
در نتیجه، انتخابات 3 نوامبر آغاز مرحله جدیدی در روابط بین دولت ترامپ و کنگره است. دموکرات ها ممکن است اکثریت آرای لازم برای آغاز روند استیضاح را داشته باشند. اما برای برکناری رئیس جمهور از سمت، جمع آوری 67 رای در سنا، یعنی کسب حمایت بخش قابل توجهی از سناتورهای جمهوری خواه نیز لازم خواهد بود.
بر اساس قانون اساسی آمریکا، اگر رئیس جمهور در نتیجه روند استیضاح از سمت خود برکنار شود، اختیارات رئیس جمهور به طور خودکار به معاون رئیس جمهور منتقل می شود.
اگر چنین سناریویی در دوران ریاست جمهوری دونالد ترامپ محقق شود، اختیارات او به معاون رئیس جمهور جیمز دیوید ونس منتقل خواهد شد.
لازم به ذکر است که دوره ریاست جمهوری فعلی دونالد ترامپ در 20 ژانویه 2029 به پایان می رسد.
بر اساس قانون اساسی آمریکا، دونالد ترامپ که دو بار به عنوان رئیس جمهور انتخاب شده است، نمی تواند در انتخابات بعدی که در سال 2028 برگزار می شود، مجدداً نامزد شود و باید در پایان این دوره رسماً پست خود را ترک کند.
ا. قفارلی
