در انتخابات پارلمانی اسرائیل، بلوک ائتلاف راست به رهبری بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر، 53 کرسی به دست آورد. بلوک اپوزیسیون "تغییر" به رهبری قادی آیزنکوت توانست 47 کرسی را از آن خود کند. قابل توجه ترین نتیجه انتخابات، مشارکت بالای رای دهندگان و موفقیت تاریخی جامعه عرب در اسرائیل بود.
Modern.az گزارش می دهد که نشریه "میلیت" ترکیه، موقعیت سیاسی اعراب ساکن اسرائیل، جایگاه آنها در تاریخ 78 ساله این کشور و نقشی را که می توانند پس از آخرین انتخابات پارلمانی در تشکیل دولت ایفا کنند، بررسی کرده است.
بر اساس نتایج انتخابات، نمایندگی کلی احزاب عرب در پارلمان اسرائیل به 19 نفر افزایش یافته است. عدم دستیابی هیچ بلوک سیاسی به اکثریت 61 کرسی مورد نیاز برای تشکیل دولت، احزاب عرب را به بازیگری تعیین کننده در سناریوهای ائتلافی احتمالی تبدیل کرده است.
"اعراب داخلی" چه کسانی هستند؟
هنگامی که دولت اسرائیل 78 سال پیش در سال 1948 تأسیس شد، منطقه بین یهودیان و اعراب تقسیم شده بود. اما پس از جنگی که در همان سال رخ داد، مرزهای اسرائیل گسترش یافت.
در آن دوره، تغییرات بزرگی در سرزمین های تحت قیمومت بریتانیا در فلسطین که حدود 1.2 میلیون عرب در آن زندگی می کردند، رخ داد. در طول فرآیندی که اعراب آن را "نکبه" (فاجعه بزرگ) می نامند، بیش از 700 هزار نفر از خانه های خود آواره شدند. حدود 150 هزار عرب که در مرزهای گسترش یافته اسرائیل باقی ماندند، به مرور زمان تابعیت اسرائیل را دریافت کردند.
اما برخلاف شهروندان یهودی، این جمعیت به مدت 18 سال، تا سال 1966، مجبور به زندگی تحت حکومت نظامی و وضعیت اضطراری بودند.
پس از تسلط اسرائیل بر قدس شرقی در سال 1967، اعراب ساکن آن منطقه نیز در این فرآیند قرار گرفتند.
در نتیجه این فرآیندهای تاریخی، امروز حدود 21 درصد از جمعیت اسرائیل را اعراب تشکیل می دهند. صحبت از اعراب شهروند اسرائیل است که تعداد آنها به 2 میلیون نفر می رسد.
اگرچه بخش قابل توجهی از اعراب اسرائیلی را مسلمانان سنی تشکیل می دهند، اما در میان آنها مسیحیان و دروزی ها نیز وجود دارند که هویت اسرائیلی را قوی تر پذیرفته اند.
این جامعه پیوندهای تاریخی، فرهنگی و خانوادگی عمیقی را با فلسطینیان ساکن کرانه باختری، نوار غزه و قدس شرقی، و همچنین با دیاسپورای فلسطینی در کشورهایی مانند اردن، لبنان و سوریه حفظ می کند.
در اسناد دولتی اسرائیل و رسانه های این کشور، این جمعیت عمدتاً "اعراب اسرائیلی" یا به سادگی "اعراب" نامیده می شوند. اما این اصطلاحات توسط همه اعضای جامعه پذیرفته نمی شود.
بخش قابل توجهی از شهروندان خود را "فلسطینیان شهروند اسرائیل" معرفی می کنند. بخش دیگر نیز هویت اسرائیلی را به طور کامل رد کرده و تنها از عبارت "فلسطینی" استفاده می کنند.
فلسطینیان و دیگر نمایندگان جهان عرب، این جمعیت را که پس از سال 1948 در مرزهای اسرائیل باقی ماندند، "اعراب داخلی" یا "اعراب 48" می نامند.
بیش از نیمی از خانواده های عرب در اسرائیل زیر خط فقر زندگی می کنند. در میان خانواده های یهودی، این رقم حدود 20 درصد است.
مشارکت بی سابقه رای دهندگان عرب
اگرچه احزاب سیاسی نماینده اعراب در اسرائیل وجود دارند، اما به دلیل پایین بودن علاقه شهروندان عرب به انتخابات، این احزاب تا انتخابات 27 اکتبر 2026 حداکثر 15 کرسی در پارلمان به دست آورده بودند.
نتایج هنوز نهایی نشده آخرین انتخابات نشان می دهد که احزاب عرب حداقل 19 کرسی به دست آورده اند.
کارشناسان معتقدند که رای دهندگان عرب که نمی خواستند بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر فعلی، دوباره به قدرت بازگردد، این بار فعال تر در رای گیری شرکت کردند.
به دلیل تفاوت بسیار کم در نتایج، تصمیم گیری های سیاسی برای آیزنکوت و نتانیاهو بدون در نظر گرفتن احزاب عرب، مانند گذشته، دشوار شده است.
احزاب عرب که سال ها در کنست - پارلمان اسرائیل - بی تأثیر بودند، در فرآیند فعالیت سیاسی مستقل با موانع زیادی روبرو شدند.
با گذشت زمان، اگرچه اعراب به مناصبی مانند قاضی، سفیر و شهردار رسیدند، اما توانایی آنها برای تأثیرگذاری بر تصمیمات محدود باقی ماند. شکایات مربوط به سطح جرم و جنایت و مشکلات زیرساختی اغلب نادیده گرفته می شد و احزاب آنها در دولت های ائتلافی پذیرفته نمی شدند.
این وضعیت برای اولین بار در سال 2021 تغییر کرد. بلوک "لیست عربی متحد" با پیوستن به ائتلافی که نتانیاهو را در ازای اجرای اصلاحات خاص از قدرت دور کرد، گامی تاریخی برداشت.
انتخابات به پایان رسید، مبارزه سیاسی آغاز شد
اگرچه انتخابات در اسرائیل به پایان رسیده است، اما آینده سیاسی این کشور هنوز نامشخص است. در حالی که بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر، به دنبال راه هایی برای ماندن در قدرت است، رقیب او، قادی آیزنکوت، رئیس سابق ستاد کل، تلاش می کند تا وعده تغییر را به دولت تبدیل کند.
اما نتایج انتخابات نشان می دهد که اسرائیل نتوانسته است قطب بندی عمیق سیاسی و اجتماعی را از بین ببرد. علاوه بر این، افزایش احزاب عرب-فلسطینی، که قابل توجه ترین رویداد انتخابات بود، برای حل بحران تشکیل دولت کافی نیست.
اسرائیل سه گزینه اصلی پیش رو دارد: تشکیل دولت اقلیت با حمایت احزاب عرب، توافق نتانیاهو و رقبایش برای تشکیل دولت وحدت، یا برگزاری مجدد انتخابات در کشور.
گزینه اول به طور فزاینده ای دشوار می شود و دو سناریوی دیگر به مسیرهای اصلی مبارزه سیاسی تبدیل می شوند.
برنامه نتانیاهو
نتانیاهو در شب انتخابات از متحدان راستگرای خود تشکر کرد و "اهمیت اتحاد اکثریت صهیونیست" را اعلام کرد.
این اظهارات نه تنها ارزیابی انتخابات، بلکه به عنوان شاخصی از استراتژی سیاسی دوره جدید تفسیر می شود.
نتانیاهو از یک سو تلاش می کند تا ائتلاف خود را با سیاستمداران راست افراطی بن گویر و اسموتریچ، و همچنین احزاب فوق ارتدوکس حفظ کند. از سوی دیگر، درها را به روی احزاب راست و میانه رو در اپوزیسیون باز نگه می دارد.
اما مشکل اصلی نتانیاهو این است که نمی تواند اکثریت لازم را برای تشکیل دولت با متحدان فعلی خود تأمین کند.
به همین دلیل، تغییر موضع آیزنکوت یا یکی دیگر از رهبران اپوزیسیون، یکی از گزینه هایی است که می تواند بقای نتانیاهو در قدرت را تضمین کند.
نتانیاهو یک مزیت دیگر نیز دارد: تا زمانی که دولت جدید تشکیل شود، او به عنوان نخست وزیر موقت به فعالیت خود ادامه خواهد داد.
این وضعیت، طولانی شدن بحران سیاسی را برای او به یک ضرر مطلق تبدیل نمی کند.
وضعیت دشوار آیزنکوت
قادی آیزنکوت در شب انتخابات اعلام کرد که مردم اسرائیل خواهان تغییر هستند و نتانیاهو باید از سمت خود کناره گیری کند.
اما تصویری که پس از انتخابات پدید آمده است، نشان می دهد که تشکیل دولت تغییر آسان نخواهد بود.
یکی از گزینه های آیزنکوت، تشکیل دولت اقلیت با حمایت احزاب عرب-فلسطینی است. اما رهبران راستگرای اپوزیسیون، نفتالی بنت و آویگدور لیبرمن، مخالفت خود را با دولتی که به حمایت احزاب عرب متکی باشد، اعلام کرده اند.
برای تشکیل چنین دولتی، حمایت فعال حزب راعم به رهبری منصور عباس و حداقل عدم مانع تراشی "لیست متحد" برای تشکیل دولت، لازم است.
این فرمول نه تنها به موضع احزاب عرب، بلکه به توانایی احزاب یهودی مخالف نتانیاهو برای اقدام مشترک نیز بستگی دارد.
تناقض اصلی پیش روی آیزنکوت روشن است: او برای دور کردن نتانیاهو از قدرت به احزاب عرب نیاز دارد، اما بخشی از متحدان سیاسی او حمایت آنها را نمی پذیرند.
آیا دولت وحدت تشکیل خواهد شد؟
یکی از گزینه هایی که به طور فزاینده ای در اسرائیل مورد بحث قرار می گیرد، حضور نتانیاهو در همان دولت با رقبایش است.
اما این آسان به نظر نمی رسد.
قادی آیزنکوت و دیگر رهبران اپوزیسیون در طول مبارزات انتخاباتی اعلام کرده بودند که با نتانیاهو دولت تشکیل نخواهند داد.
به ویژه در فرمول نخست وزیری چرخشی، احتمال نقض توافق توسط نتانیاهو مورد بحث قرار می گیرد. در این صورت، احزابی که از اپوزیسیون به دولت می پیوندند، ممکن است هم فرصت رسیدن به پست نخست وزیری و هم اعتماد رای دهندگان خود را از دست بدهند.
تشویق توافق بین طرفین توسط رئیس جمهور اسحاق هرتزوگ و دخالت دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، در فرآیند سیاسی از جمله احتمالات ذکر شده است.
اما تاکنون هیچ ابتکار عمل مشخصی در این راستا وجود ندارد.
در مرکز بحث های مربوط به دولت وحدت، یک سوال قرار دارد: آیا رهبران سیاسی در اسرائیل که به یکدیگر اعتماد ندارند، می توانند با غلبه بر قطب بندی عمیق در جامعه، یک سیستم حکومتی مشترک ایجاد کنند؟
رای دهندگان عرب: ما هم هستیم!
یکی از مهمترین رویدادهای انتخابات، مشارکت گسترده رای دهندگان عرب-فلسطینی در رای گیری بود.
افزایش مشارکت رای دهندگان در ناصره، ام الفحم و دیگر شهرهای عربی نشان می دهد که رای دهندگانی که مدت ها از سیاست دور بودند، دوباره خواهان نمایندگی هستند.
پشت این افزایش، تنها مخالفت با نتانیاهو قرار نداشت.
جنگ غزه، خشونت شهرک نشینان یهودی در کرانه باختری، اظهارات ضد عربی وزرای راست افراطی و مسئله فلسطین از جمله عوامل اصلی تحریک کننده رای دهندگان هستند.
علاوه بر این، افزایش جرم و جنایت سازمان یافته، قتل ها، نابرابری اقتصادی و مشکلات در زمینه خدمات دولتی در جامعه عرب نیز بر مشارکت رای دهندگان تأثیر گذاشته است.
تفاوت های سیاسی جدی بین راعم به رهبری منصور عباس و احزاب "لیست متحد" وجود دارد.
م. عباس از مشارکت در فرآیندهای دولتی برای یافتن راه حل های مشخص برای مشکلات شهروندان عرب دفاع می کند.
اعلام او مبنی بر تماس با هر دو بلوک پس از انتخابات نشان می دهد که او درها را به روی مذاکرات ائتلافی نبسته است.
"لیست متحد" نیز می خواهد از بازگشت نتانیاهو به قدرت جلوگیری کند، اما در مورد شریک مستقیم دولت شدن محتاط تر است.
عبارت "یا بیبی، یا تیبی" که احمد تیبی در شب انتخابات بیان کرد، پیامی نمادین بود که وزن سیاسی جدید احزاب عرب را نشان می داد.
اما در اینجا یکی از تناقضات اصلی سیاست اسرائیل خود را نشان می دهد: احزاب عرب-فلسطینی در پارلمان قدرتمندتر می شوند، اما بخش قابل توجهی از احزاب یهودی نمی خواهند آنها را به عنوان شریک ائتلافی مشروع بپذیرند.
تصویری که پس از انتخابات در اسرائیل پدید آمده است، جامعه ای عمیقاً تقسیم شده و رهبران سیاسی را نشان می دهد که نمی خواهند با یکدیگر دولت تشکیل دهند.
نتانیاهو تلاش می کند تا قدرت خود را حفظ کند، آیزنکوت می خواهد خواسته تغییر را به اکثریت سیاسی تبدیل کند. احزاب عرب-فلسطینی نیز خواستار تأثیرگذاری قدرتی هستند که در انتخابات به دست آورده اند بر تصمیمات سیاسی.
آ. قورخماز
