Armanistonning Ozarbayjonning ishg'ol qilingan hududlarida sodir etgan vayronagarchiliklari mamlakatimizga katta miqdorda moddiy zarar yetkazdi. Ishg'ol davrida aholi punktlari, infratuzilma, iqtisodiy ob'ektlar, qishloq xo'jaligi maydonlari va boshqa mol-mulk vayron qilingan, mintaqaning iqtisodiy va moliyaviy salohiyatiga jiddiy zarar yetkazilgan.
Xo'sh, ishg'ol qilingan hududlarda Ozarbayjonga yetkazilgan moddiy zararning taxminiy umumiy hajmi qancha? Iqtisodiy va moliyaviy yo'qotishlar qiymati qanday hisoblangan?
Mavzu bo'yicha Fan va Ta'lim Vazirligining Iqtisodiyot Institutida faoliyat yurituvchi dotsent, iqtisodchi-olim Mahir Zeynalov Modern.azga izoh berdi.
Uning ta'kidlashicha, Armanistonning Ozarbayjonga qarshi harbiy tajovuzi va hududlarimizning ishg'ol qilinishi natijasida yetkazilgan zararni hisoblash uchun maxsus metodologiya ishlab chiqilgan.
“Bugungi kungacha dunyoda zararni baholash bo'yicha bir nechta turli metodologiyalar qo'llanilgan bo'lsa-da, ularning hech biri uzoq muddatli, ko'p yillik ishg'ol davrida yetkazilgan zararni hisoblash uchun yetarli emas. Shu sababli Ozarbayjonda bu muammoni hal qilish uchun yangi metodologik yondashuv qo'llanilgan”.
Iqtisodchi ta'kidlashicha, 2023-yilda Vazirlar Mahkamasining qarori bilan Armanistonning ishg'ol natijasida Ozarbayjonga yetkazgan zararini baholash maqsadida davlat komissiyasi tuzilgan.
O'sha davrda moliya vaziri bo'lgan Samir Sharifov rahbarligidagi komissiyaga turli vazirliklar, davlat qo'mitalari va agentliklarning rahbar shaxslari kiritilgan. Hisobotni tayyorlashda komissiya huzurida faoliyat yurituvchi ishchi guruhi bilan bir qatorda, Fan va Ta'lim Vazirligining Iqtisodiyot Instituti bosh direktori, professor Nazim Muzəffərli hamda bir guruh xodimlar ishtirok etgan.
Mahir Zeynalovning so'zlariga ko'ra, ishlab chiqilgan metodologiya doirasida inson yo'qotishlari bilan bog'liq ma'naviy zarar, ko'char va ko'chmas mulkka yetkazilgan zarar, iqtisodiy yo'qotishlar, hududlarning minalar bilan ifloslanishi, atrof-muhitga yetkazilgan zarar va boshqa komponentlarni hisoblash va baholash uchun tegishli usul va vositalar ishlab chiqilgan.
“Yangi metodologiya asosida o'tkazilgan baholashga ko'ra, Armanistonning ishg'ol natijasida Ozarbayjonga yetkazgan zararning umumiy hajmi taxminan 250 milliard manat, ya'ni 150 milliard AQSh dollarini tashkil etadi”, – deya ta'kidladi tadqiqotchi.
Nijat Rustam
