TURKPAning Bishkekda bo'lib o'tadigan 15-plenar yig'ilishi arafasida turkiy davlatlar o'rtasidagi parlamentlararo hamkorlikning ustuvor yo'nalishlari va sun'iy intellekt sohasidagi qo'shma tashabbuslar diqqat markazida. Ozarbayjonning ushbu platformadan kutganlari mintaqaviy xavfsizlik, transport-logistika aloqalari, iqtisodiy integratsiya va raqamli hamkorlik yo'nalishlarini qamrab oladi. Parlamentlararo hamkorlikning ushbu sohalarda qanday aniq natijalar berishi esa muhokama mavzusi.
Masala yuzasidan Modern.azga gapirgan Milliy Majlisning Xalqaro munosabatlar va parlamentlararo aloqalar qo'mitasi a'zosi Kamran Bayramov TURKPAning Bishkekda bo'lib o'tadigan 15-plenar yig'ilishi turkiy davlatlar o'rtasida parlament diplomatiyasini rivojlantirish va strategik sheriklikni mustahkamlash nuqtai nazaridan muhim ahamiyatga ega ekanligini ta'kidladi:
“TURKPAning Bishkekda bo'lib o'tadigan 15-plenar yig'ilishi Turkiy Davlatlar Tashkilotiga a'zo mamlakatlar o'rtasida parlament diplomatiyasining yanada yuqori sifatli darajaga o'tishini ta'minlaydigan, strategik sheriklik aloqalarini tezlashtiradigan va qonunchilik bazalarini uyg'unlashtirish nuqtai nazaridan muhim tarixiy bosqich hisoblanadi. Ozarbayjon uchun ushbu nufuzli platforma nafaqat ko'p tomonlama parlament dialogini davom ettirish, balki birinchi navbatda, milliy manfaatlarni xalqaro miqyosda qat'iy himoya qilish, mintaqaviy xavfsizlik, iqtisodiy integratsiya va transport-logistika koridorlarining to'liq salohiyati bilan faoliyat ko'rsatishi nuqtai nazaridan alohida ahamiyatga ega bo'lgan ustuvor yo'nalishlarni ilgari surish demakdir. Bokuning ushbu yig'ilishda belgilagan asosiy strategik yo'nalishi turkiy dunyoning siyosiy va iqtisodiy birligini mustahkamlash, Zangazur koridori, shu jumladan O'rta Koridorning huquqiy-tashkiliy asoslarini takomillashtirish, qayta tiklanadigan energiya loyihalari bo'yicha qonunchilik tashabbuslarini uyg'unlashtirish va qardosh davlatlar parlamentlari o'rtasida yagona huquqiy asosni shakllantirishdan iborat”
Deputatning so'zlariga ko'ra, turkiy davlatlar o'rtasidagi hamkorlikning yana bir muhim yo'nalishi raqamli transformatsiya va sun'iy intellekt texnologiyalarini qo'llash bilan bog'liq. Uning fikricha, bu sohada qo'shma yondashuvlarni shakllantirish ham milliy xavfsizlikni himoya qilish, ham qonunchilikni zamonaviy chaqiriqlarga moslashtirish nuqtai nazaridan muhimdir:
“Zamonaviy davrda turkiy dunyoning global geosiyosiy va geo-iqtisodiy jarayonlarda yagona kuch markazi sifatida harakat qilishi muqarrar zaruratga aylangan. Shu nuqtai nazardan, Bishkek sammitida muhokama qilinadigan asosiy masalalardan biri ham axborot xavfsizligi, raqamli transformatsiya va ayniqsa sun'iy intellekt texnologiyalarini qo'llash sohasida qo'shma parlament strategiyasini shakllantirishdir. Sun'iy intellekt sohasida parlamentlararo hamkorlik TURKPAga a'zo davlatlar uchun nafaqat ilmiy-texnik yutuqlarni almashish, balki raqamli suverenitetni himoya qilish, kiberfazoda milliy xavfsizlikni ta'minlash va qonunchilik aktlarini raqamli davr talablariga moslashtirish demakdir. Ushbu doirada Bishkek yig'ilishidan kutilayotgan natijalardan biri turkiy davlatlarning yagona raqamli makonining huquqiy bazasini tashkil etadigan doiraviy bitimlar yoki model qonun loyihalarini ishlab chiqish bo'yicha qadamlar tashlashdir. Sun'iy intellekt texnologiyalarining etik, huquqiy va xavfsizlik standartlarini birgalikda belgilash, katta hajmli ma'lumotlarni xavfsiz almashish uchun yagona protokollarni tasdiqlash, kiberhujumlarga va dezinformatsiya kampaniyalariga qarshilik ko'rsata oladigan raqamli xavfsizlik mexanizmlarini yaratish parlamentlararo hamkorlikning muhim amaliy natijalari qatoriga kiradi”
Kamran Bayramovning ta'kidlashicha, sun'iy intellekt sohasidagi institutsional hamkorlik davlat boshqaruvi va parlament faoliyatini raqamlashtirishga ham hissa qo'shishi mumkin. Uning fikricha, turkiy davlatlarning ilmiy-tadqiqot markazlari, texnoparklari va innovatsiya muassasalari o'rtasidagi aloqalarni mustahkamlash, shuningdek, bu sohada umumiy huquqiy qoidalarni ishlab chiqish muhimdir:
“Sun'iy intellekt sohasidagi institutsional hamkorlik, shuningdek, davlat boshqaruvi va parlament faoliyatini raqamlashtirish, huquqiy aktlarni avtomatlashtirilgan tahlil qilish va model qonunchilik tashabbuslarini ishlab chiqishda qo'shma platformalarni yaratishni shart qiladi. Turkiy Davlatlar Tashkilotiga a'zo mamlakatlarning ilmiy-tadqiqot markazlari, texnoparklari va raqamli innovatsiya markazlari o'rtasida to'g'ridan-to'g'ri integratsiyani rag'batlantiruvchi huquqiy normalarni qabul qilish, yosh mutaxassislar va olimlarni qo'shma loyihalarga jalb qilish uchun qonunchilik imtiyozlarini qo'llash, shu bilan birga sun'iy intellekt tizimlarining fuqarolik, iqtisodiy va huquqiy munosabatlarda qo'llanilishini tartibga soluvchi unifikatsiyalangan qoidalarni ishlab chiqish Bishkek uchrashuvining kelajakka mo'ljallangan eng muhim raqamli yutug'i bo'lishi mumkin”
Deputatning qo'shimcha qilishicha, Ozarbayjon o'zining raqamli boshqaruv va sun'iy intellekt tajribasini turkiy davlatlar bilan bo'lishish orqali umumiy innovatsiya muhitini shakllantirishga hissa qo'shishi mumkin. Uning so'zlariga ko'ra, TURKPA doirasida hamkorlikni kengaytirish turkiy davlatlarning iqtisodiy, siyosiy va texnologik integratsiyasini kuchaytirish uchun yangi imkoniyatlar yaratadi.
