21 noyabr 2018, Çərşənbə axşamı
Ana Səhifə - Yazılar - Ərdoğana mənəvi borcum...
Ərdoğana mənəvi borcum...
29.11.2017, 12:34

Vəfa Allahverdiyeva 

Zövq deyəndə, ağlımızdakı ilk fikir geyimlə, əşya ilə bağlı olur. Lakin musiqi də, kitab da,  teatr tamaşası da, film də bir zövq məsələsidir-kim necəsinə dinləyicidir; Hansının oxucusudur; Necə birinin seyrcisidir.  

Hər şey burdan başlayır. Əgər bu zövq ailədə stabil və qabarıq üzə çıxan olursa, yoluxucu bir xüsusiyyəti varmış kimi,  uşağın da zövqünü formalaşdırır. Yəni, səninki də sənə oxşayır.  

Birisinə dedim ki, Ərdoğana mənəvi borcum var. 

Məhz onun xüsusi göstərişi ilə çəkilən və nəzarət edilən tarixi filmlər evimizdə fərqli ab-hava, inanılmaz bir psixoloji rahatlıq, gözəl bir mühit yaradıb.  Nə mübaliğədir, nə lovğalıq. 

Razılaşmadı. Fikrincə, Ərdoğan olmasa da, bu filmlər çəkiləcək idi. 

Etirazımsa: Ərdoğana qədər Türkiyədə çəkilən filmlərin mövzusu qanla, qisasla, xəyanətlə bitən eşq idi, ədəbsiz kəlmələrlə bol, uğunub gedə biləcəyin komediyalar idi.

Bəsit, fantastik, ucuz ailə-məişət mövzusu. Hansı ki, elə  bu gün də çəkilir, uzun-uzadı. Biri bitir, biri başlayır. Ailə olaraq  tamaşaçısı deyilik.  

Çünki və nə yaxşı ki  alternativ mövzular, faydalı  ssenarilər də var. 

“Payitaht Abdulhamid” və “Diriliş Ərtuğrul” diziləri siyasətlə maraqlanan, tarixi sevən, yəni sanballı auditoriyaya hesablanan, eyni zamanda, gəncliyə xitabət hədəfi daşıyan ciddilik etibarılə ağır filmlərdir. 

Boş zamanımızı dolduran sıradan bir məşğuliyyət, film xatirinə qarşısında oturduğumuz yaradıcı iş deyil. 

Əksinə, bizi özünə  zaman ayırmağa məcbur edən, bizdən bütün iş-gücü və ağlı babat kəsən məktəblini nəzərdə tutaraq, dərs tapşırıqlarını onun başlanmasına qədər bitirmə planı istəyən nəhəng bir yaradıcılıq məhsuludur.  

Hər seriyaya səbirsiz bir gözlənti, hər həftənin eyni günlərində ailə içində keçmişə “getməy”ə   əməlli-başlı hazırlıq var. Bu cazibə tarixlə, tarixdən çoxsa, işin professional aspektləri  ilə bağlıdır.  

İdeoloji təbliğat -istedadlı komanda tandemi film müstəvisində millətin keçmişini, dörd tərəfi sarmış düşmənlə mücadiləsini, mənəvi  dəyərlərini, ailə ənənələrini, gözəl rituallarını elə təqdim edir ki, ovsunlanır, əməlli-başlı təsir altına düşür, bir gün ayılıb görürsən ki, sən özün bir yana,  evində böyüyən uşaqlar, tarixin “xəstə”sinə çevrilib. 

Gecə yuxusuna təslim olduqda, səhər mütləq qaldığı fraqmentdən sonranı internet üzərindən izləyir, flaqmanı acgözlüklə axtarır. Təkrar-təkrar baxır, çünki ordakı kəlmələrin vurğusunu, hikmətini belə, bəyənir. 

Filmdən sadəcə, zövq almır, eyni zamanda və başlıcası da budur ki, aldığı zövqün nəticəsində müstəqil şəkildə “Osmanlı”ya aid hər şeyi araşdırmağa meyllənir. Qonşunun uşağı çöldə qan tər içində dalaşa-dalaşa futbol oynarkən, internetdə yaşına zidd müxtəlif xarakterli səhnələrə baxarkən,  səninki əlindəki telefonda Ərtuğrulun gücünü, Abdulhəmidin siyasət zəkasını izləyir.  Uşağın gündəlik qrafikini, nə qəribə və nə gözəl ki, bu filmlər müəyyənləşdirir.   

Kompyuterin, telefonun yaddaşında saxlanılan axtarış komandasının məzmunundan dərk edirsən ki, Osmanlı dönəmi ciddi şəkildə sənin uşaqlarının maraq obyektinə çevrilib. 

“Osmanlı” nədən bu adla öz ismini altı əsrlik bir dönəmə sığışdırıb, 19-cu əsrin sonu, 20-ci əsrin əvvəllərində ingilis elitasına meydan oxuyan, Qərb dünyası ilə boğuşan  Abdulhamid hansı Abdulhamiddir-birinci, yoxsa ikinci, daha nə qədər əlaqəli, tapmaca  sualların cavabı uşağın  araşdırması ilə açılıb ailənin məlumat bazasına daxil olur.   

Evindəki uşaq mübaliğə olmasın, müəllimdən belə, əhatəli bilgi sahibinə çevrilir. Çünki ilk Osmanli sultanının kimliyindən tutmuş, son sultanın adına kimi, yəni imperiyanın nəsil zəncirini arada qırılmış sadalasa da, bu siyasi şəcərəni tapıb oxuduğu üçün tanıyır, artıq. 

Onların neçə övladı olub, hansı hökmdar hansı ərazini tutub, hansı sultan torpağın hansı kəsimini uduzaraq itirib-hamısına vaqifdir. 

Dövlətin ayrı-ayrı dönəmlərdə böyüyən və kiçilən sərhədlərini belə, xəritə üzərində cizgiləndirə bilir. 

Osmanlının lik dönəmləri ilə son dönəmlərindəki geyim, məişət fərqlilikləri, millətin tədricən modernləşməsi belə gözdən qaçmır və uşağa mühakimə həvəsini, qabiliyyətini ortaya qoymağa imkan verir.   

Beləcə, bir filmdən alınan pozitiv enerji eyni rənglərlə, simvolik işarələrlə sabit qalmayan bayrağın indiki qırmızı ipək üzərində ay, ulduz halının hansı hökmdarın dövründən qəbul edilib bu günlərə daşınmasına, hərbi marşlarla tanışlığa qədər bütün bilgilərin izinə salır.

 Tarix kitablarının gündəlik dərs prosesində öyrətdiklərinə o qədər zəngin bilgilər qarışır ki, uşaq öz məktəb yoldaşlarından belə fərqlənir. Burada lovğalıq əlaməti axtarılmasın, lütfən. Söhbət tarixin istedadlı təqdimatından, ağıllı, düşünülmüş təşviqindən, yaxşı zövq formalaşdırmasından, yetişməkdə olan gəncliyə aşılaya bildiyi pozitivliyə diqqət verməkdən gedir.     

Onlar “Aşk və mavi”, “Kara sevda”...ilə hafizəyə xeyirli, faydalı bir ibrət, nümunə, bilgi qoya bilmədikləri halda, səninki yaddaş sandığına o qədər tarixi bilgilər toplayır ki...bu iki filmin sayəsində müstəqil, yəni öz xoşu ilə xeyli məlumat mənbələrinə baş vurmaqla. 

Üstəlik, alınan zövqün bir ucunda tarixə dair yoldaşlar arasında və ailə ortamında müzakirə açmaq, fikir söyləmək həvəsi də gəlib dayanır.    

Çağdaş dünyanın uşaqlarını, gənclərini telefon, internet, min cür bəlalar öz təsiri altına aldığı halda, şükür edirsən ki, bu əlləm-qəlləm zamanda səninkini dövlətin nəhəng bir epopeya olan tarixi, tarixi filmlər öz təsiri altına salır, hələlik. 

Uşaq zehninin xəritəsində fenomenal bir dövrün gərəkli bilgiləri, faydalı mövzular yerləşir. Və bu, zəmanənin hazırkı narahat halı, “n” qədər yaramaz təşviqat nümunələri  fonunda ailə həyəcanını dəf edən, gələcək üçün hər gün keçirilən qorxunu azaldan xoş bir əlamətdir.  

Gerçəkdən də Ərdoğana niyə mənəvi borcum olmasın ki. Mənəvi borcsa, dodaqları qaçırmasın-bu, sadəcə bir minnətdarlıq duyğusudur. 


Müəllifin digər yazıları
SON XƏBƏR
Allahşükür Paşazadə ictimaiyyəti narahat edən hadisələrdən DANIŞDI   
21.11.2018, 10:35

Allahşükür Paşazadə ictimaiyyəti narahat edən hadisələrdən DANIŞDI  

Zukerberq Facebook-a göstərilən təzyiqlərdən şikayətləndi
21.11.2018, 10:35

Zukerberq Facebook-a göstərilən təzyiqlərdən şikayətləndi

Türkiyə və Gürcüstanın Baş Qərargah rəisləri Şəhidlər xiyabanında
21.11.2018, 10:32

Türkiyə və Gürcüstanın Baş Qərargah rəisləri Şəhidlər xiyabanında

“YAP-ın keçdiyi 26 illik şərəfli tarixi yol əbədi olacaq” - Deputat YAZIR
21.11.2018, 10:26

“YAP-ın keçdiyi 26 illik şərəfli tarixi yol əbədi olacaq” - Deputat YAZIR

Azərbaycanda yeni sayğaclar quraşdırılır - Telefonla balansa qaz yükləmək olacaq - FOTO   
21.11.2018, 10:24

Azərbaycanda yeni sayğaclar quraşdırılır - Telefonla balansa qaz yükləmək olacaq - FOTO  

Azərbaycanlı tələbələr Malayziyanın təqaüdünü qazanıb
21.11.2018, 10:19

Azərbaycanlı tələbələr Malayziyanın təqaüdünü qazanıb

Bakıda ağac kəsən şəxsə 1800 manat cərimə yazıldı   
21.11.2018, 10:17

Bakıda ağac kəsən şəxsə 1800 manat cərimə yazıldı  

Robert De Niro həyat yoldaşından boşanıb
21.11.2018, 10:16

Robert De Niro həyat yoldaşından boşanıb

Azərbaycanda axtarışda olan 34 nəfər tutuldu
21.11.2018, 10:14

Azərbaycanda axtarışda olan 34 nəfər tutuldu

Ermənistan atəşkəsə əməl etmir   
21.11.2018, 10:12

Ermənistan atəşkəsə əməl etmir  

Təhsil Nazirliyindən direktorun döyülməsinə REAKSİYA: “Cinayət hadisəsidir!”  
21.11.2018, 09:39

Təhsil Nazirliyindən direktorun döyülməsinə REAKSİYA: “Cinayət hadisəsidir!”  

Metroda HADİSƏ: Maşinist ölümdən döndü
21.11.2018, 09:25

Metroda HADİSƏ: Maşinist ölümdən döndü

Dikdabanla maşın sürən xanım sürücülər cərimələnir? - AÇIQLAMA
21.11.2018, 09:15

Dikdabanla maşın sürən xanım sürücülər cərimələnir? - AÇIQLAMA

Azərbaycanda  kiçik və orta sahibkarlığa dəstək üçün yeni qanun layihəsi hazırlanıb
21.11.2018, 09:08

Azərbaycanda  kiçik və orta sahibkarlığa dəstək üçün yeni qanun layihəsi hazırlanıb

Müşfiqə məxsus olduğu qeyilən qalıqlar araşdırılır - Akademik: “İşçi qrupun üzvləri yenidən toplaşacaq”
21.11.2018, 09:03

Müşfiqə məxsus olduğu qeyilən qalıqlar araşdırılır - Akademik: “İşçi qrupun üzvləri yenidən toplaşacaq”

Dünənin, bu günün və sabahın partiyası   
21.11.2018, 08:56

Dünənin, bu günün və sabahın partiyası  

Millətlər Liqasında qrup mərhələsi yekunlaşdı - NƏTİCƏLƏR
21.11.2018, 08:44

Millətlər Liqasında qrup mərhələsi yekunlaşdı - NƏTİCƏLƏR

Leyla Əliyeva Moskvada “Yeddi gözəl” sərgisinin açılışında - FOTOLAR
21.11.2018, 08:27

Leyla Əliyeva Moskvada “Yeddi gözəl” sərgisinin açılışında - FOTOLAR

Azərbaycan məktəblərində payız tətili başa çatdı
21.11.2018, 08:22

Azərbaycan məktəblərində payız tətili başa çatdı

Manat və dolların bugünkü məzənnəsi dəyişir?
21.11.2018, 08:21

Manat və dolların bugünkü məzənnəsi dəyişir?

Azərbaycan millisi böyük hesabla məğlub oldu - YENİLƏNİB
21.11.2018, 01:35

Azərbaycan millisi böyük hesabla məğlub oldu - YENİLƏNİB

Şəkidə gəlin siçan zəhəri içərək intihara cəhd etdi
21.11.2018, 00:37

Şəkidə gəlin siçan zəhəri içərək intihara cəhd etdi

“Satqın! Cəzanı alacaqsan!” – Jurnalisti öldürənlərin səs yazısı yayıldı
21.11.2018, 00:17

“Satqın! Cəzanı alacaqsan!” – Jurnalisti öldürənlərin səs yazısı yayıldı

Direktorun sağlamlığına ciddi xəsarət yetirilib – FOTOLAR
20.11.2018, 23:51

Direktorun sağlamlığına ciddi xəsarət yetirilib – FOTOLAR

“Mercedes” “Kamaz”a çırpıldı
20.11.2018, 23:29

“Mercedes” “Kamaz”a çırpıldı

ABŞ-dan  daha 2 Rusiya şirkətinə qarşı sanksiya
20.11.2018, 23:12

ABŞ-dan  daha 2 Rusiya şirkətinə qarşı sanksiya

Azərbaycan və Kosovo yığmalarının start heyətləri açıqlandı
20.11.2018, 23:00

Azərbaycan və Kosovo yığmalarının start heyətləri açıqlandı

Tramp Ər-Riyadı gözləyən sanksiyalardan danışdı
20.11.2018, 22:44

Tramp Ər-Riyadı gözləyən sanksiyalardan danışdı

Bakıda 26 yaşlı gəlin itkin düşüb
20.11.2018, 22:31

Bakıda 26 yaşlı gəlin itkin düşüb

Polşa mediası İlham Əliyevin Minsk səfərindən yazdı
20.11.2018, 22:14

Polşa mediası İlham Əliyevin Minsk səfərindən yazdı

AMEA-da yataqxanaya ehtiyacı olan 500-ə yaxın magistr və doktorant var
20.11.2018, 22:01

AMEA-da yataqxanaya ehtiyacı olan 500-ə yaxın magistr və doktorant var

Şəkidə yük maşını qadın piyadanı vuraraq öldürüb
20.11.2018, 21:42

Şəkidə yük maşını qadın piyadanı vuraraq öldürüb

Avropa İttifaqı Gürcüstana 231 milyon avro ayırır
20.11.2018, 21:27

Avropa İttifaqı Gürcüstana 231 milyon avro ayırır

Əfqanıstanda nikah sarayında partlayış
20.11.2018, 20:59

Əfqanıstanda nikah sarayında partlayış

Neftin qiyməti 64 dollardan da aşağı düşdü
20.11.2018, 20:44

Neftin qiyməti 64 dollardan da aşağı düşdü

ABŞ-ın Somaliyə hava zərbəsi zamanı 37 nəfər öldü
20.11.2018, 20:30

ABŞ-ın Somaliyə hava zərbəsi zamanı 37 nəfər öldü

Bakıda tanınmış aktyor məktəb direktorunu döydü
20.11.2018, 20:14

Bakıda tanınmış aktyor məktəb direktorunu döydü

Mənzil bazarında bahalaşma
20.11.2018, 20:02

Mənzil bazarında bahalaşma

Prezident FHN Akademiyasına yeni rəis təyin edib - YENİLƏNİB
20.11.2018, 19:48

Prezident FHN Akademiyasına yeni rəis təyin edib - YENİLƏNİB

İsrailin daxili işlər naziri maliyyə fırıldağında ittiham olunur
20.11.2018, 19:37

İsrailin daxili işlər naziri maliyyə fırıldağında ittiham olunur

Əcnəbilərin Rusiyada müddətsiz yaşaması təklif olunur
20.11.2018, 19:26

Əcnəbilərin Rusiyada müddətsiz yaşaması təklif olunur

Türkiyə həbsxanalarında neçə azərbaycanlı məhbus var?
20.11.2018, 19:07

Türkiyə həbsxanalarında neçə azərbaycanlı məhbus var?

Bu il narkotiklərlə əlaqədar 28 cinayətkar qrup zərərsizləşdirilib
20.11.2018, 18:54

Bu il narkotiklərlə əlaqədar 28 cinayətkar qrup zərərsizləşdirilib

Nikah sarayında PARTLAYIŞ - 40 ölü
20.11.2018, 18:46

Nikah sarayında PARTLAYIŞ - 40 ölü

“Bloomberg”: Dünyada neftin qiymətlərinə üç nəfər nəzarət edir
20.11.2018, 18:33

“Bloomberg”: Dünyada neftin qiymətlərinə üç nəfər nəzarət edir

Bakıda və Abşeronda avtomobillərdən oğurluq edən şəxslər yaxalanıb
20.11.2018, 18:21

Bakıda və Abşeronda avtomobillərdən oğurluq edən şəxslər yaxalanıb

“Facebook” və “Instagram”da problemlər yaranıb
20.11.2018, 18:15

“Facebook” və “Instagram”da problemlər yaranıb

“Nar” 4G şəbəkəsini genişləndirməkdə davam edir
20.11.2018, 17:51

“Nar” 4G şəbəkəsini genişləndirməkdə davam edir

Havanı çirkləndirən müəssisəyə 12500 manatlıq İDDİA
20.11.2018, 17:49

Havanı çirkləndirən müəssisəyə 12500 manatlıq İDDİA

Nazir: “Onların pensiyası 35 faiz artacaq”   
20.11.2018, 17:44

Nazir: “Onların pensiyası 35 faiz artacaq”  

ARXİV