19 fevral 2019, Çərşənbə axşamı
Ana Səhifə - Yazılar - Böyük Ağdam uğrunda
Böyük Ağdam uğrunda
11.02.2019, 09:44

Vüqar Tofiqli 

Xeyli vaxt idi ki, Ağdama gedə bilmirdm.  Mənimlə yol yoldaşlığı etməyə adam axtarırdım. Bir neçə nəfərlə danışmışdım. Ancaq görüş yerinə telefonla  danışdığım insanlardan biri gələsi oldu.

Kiçik çillənin şaxtalı günlərində Ağdamda gəzməyin, məşhur bazarında alver etməyin, “Çay evi”ndə Şəmilin hazırladığı qıymalı xəngəlin dadına baxmağn ayrı ləzzəti var idi. Soyuq qış günlərində burada adam əlindən tərpənmək olmurdu...

İş elə gətirdi ki, zəng etdiyim insanlardan biri mənimlə Ağdama getməyə  anındaca razılıq verdi. Vaxt təyin etdik. Dediyi vaxtda, özü də  çox dəqiqliklə, görüş yerinə gəldi. Sanki özü də hazırlaşmış kimi görünürdü.

***

Bu dəfəki yol yoldaşım Ağdam rayonuna beş ilə yaxın rəhbərlik etmiş, 25 il daxili işlər orqanlarında polis rəisi vəzifəsində çalışmış Nizami Sadıxov idi.  O, Nizami Sadıxov ki, doğma kəndim Quzanlını  qəsəbəyə çevirmiş, rayonda aparılan abadlıq-quruculuq işlərinin təməlini qoymuşdu.

Söhbətimiz iki saata yaxın çəkdi. Yol yoldaşımın söhbətinə maraqla  qulaq asır, arada özüm də baş vermiş  hadisələrə münasibətimi bildirirdim. Amma onun çox təmkinlə, aramla və məntiqə söyklənən fikirlərini eşidəndə Nizami Sadıxova hörmətim bir xeyli artmış oldu. Çünki onu  tanısam da, arabir tədbirlərdə və məclislərdə görüşsəm də, Ağdamla bağlı qələmə aldığı kitabı oxusam da, belə yüksək intelekt sahibi olduğunu bilmirdm.  Nizami Sadıxov həqiqətən maraqlı və zəngin idarəçilik təcrübəsinə malik olan bir insandır.

Söhbətə elə Ağdamdan da başladıq. Döğma kəndi Sarıhacılı ötən əsrin səksəninci illərində artıq şəhərə birləşdirilmişdi. Böyük Vətən Müharibəsində əldə edilmiş qələbəyə həsr edilmiş  abidənin yanından Şuşaya doğru gedən magistral yolun sağ tərəfində o illərdə yeni idman kompelksi inşa edilmişdi. O ərazidə həm də rayonlararası profilaktoriya var idi. Həmsöhbətimin də ata yurdu məhz bu ərazidə idi. 

Yetmişinci illərdə idman kompleksinin qarşı tərəfindən  çəkilən  yol düz Ağdam bazarının üst tərəfinədək uzanırdı. Yəni Yevlax istiqamətindən gəlib Şuşaya getmək istəyənlər şəhərin bazar tərəfinə daxil olmamış  bu yolla da gedə bilərdin. Əslində bu yol  şənbə-bazar günlərində şəhərdəki sıxlığı aradan qaldırmaq məqsədiylə çəkilmişdi. 

Nizami Sadıxovun dediklərindən:

- Məktəbdə oxuduğum illərdə ən yaddımda qalan məqam kəndin üst tərəfindən keçən məşhur “Kötəl arxı”nın suyunda çimməyim və balıq tutmağımdır. Yayda çayın qarşısını qara daşlarla kəsərdik. Su bir xeyli qalxdıqdan sonra həvəslə çimməyə başlar, yayın cırhacırında valideynlərimiz çağırmasaydı  çıxmazdıq. Gözəl və mənalı uşaqlıq illərimiz olub. İnsanlarda sanki bir səmimiyyət var idi. Heç kəs sözdən söz çıxarıb, ucuzluğa getməzdi. 

Ata yurdumda ikimərtəbəli ev tikdirmişdim. On səkkiz sotluq həyət və evin sənədi də atamın adına idi. O da sonralar onu oğluma vəsiyyət etmişdi. Bu gün o evin sənədlərini göz bəbəyimiz kimi qoruyuruq.  Qonşularımız  İsgəndərgil idi. Kənddə sarı İsgəndər deyərdilər. Digəri Zülfüqar idi. Qonşularımız yaxşı insanlar idi.

Bir məqamı da deyim ki, bildiyim qədər, Ağdam bazarının ərazisi, o cümlədən Ədalət Heydərovun  baş həkim olduğu Uşaq xəstəxanasının əraizisi  vaxtıylə Seyidli-Sarıhacılı kəndinin əkin sahələri olub. Rəhmətlik nənəm danışardı ki, oralarda  camaatımız həmişə taxıl əkər və Kötəlin suyu ilə sulayardılar. O buğdanın dadı indi hardadı.

Nənəm rəhmətlik doxsan dörd yaş yaşamışdı. Güclü hafizəsi var idi. O danışardı ki, babamın dayıları olub: Kərim bəy, Alıqulu bəy və  Abbasqulu bəy. Kərim bəyin evi bizim  ata yurdumuza yaxın yerdə idi. Nənəm deyirdi ki, türk qoşunları Ağdama gələrkən məhz qərargah kimi Kərim bəyin evini istifadə ediblər. Türk qoşunları qayırdarkən evdən istifadə etdiklərinə görə, məcburi şəkildə ev sahiblərinə  kirayə haqqı veriblərmiş. Kərim bəy isə Çar Rusiyası dövründə rus qoşunlarında xidmət edib, yüksək mənsəb sahibiymiş. 
 

Deyərdim ki, Seyidli  və  Sarıhacılı kəndləri Ağdam şəhərinin əsasını təşkil edirdi. Bu iki kənd Ağdama çoxsaylı ziyalı, alim, yazıçı və mədəniyyət xadimləri bəxş edib.  Nizami Sadıxovun da söylədiyi kimi, bu kənddə hələ Xanlıq dövründə və ondan sonraki illərdə  ağalıq var imiş. Ətraf ərazilərin idarəçiliyi də bu kənddə olan bəylərə məxsus imiş. Tək “Kötəl arxı”nın üstündə ondan artıq Un dəyirmanı var idi. Hamısı da bir birinin bəhsinə həm gözəl inşa edilmiş, həm də xidmətiylə seçilirmiş. Onlardan biri də həmsöhbətimin ata yurduna yaxın yerdə idi.   

- Bu gün idarəçilikdə olan hər bir kəsdə intellektlə yanaşı, Vətən  sevgisi olmalıdır. Səviyyəsi və kökü olan hər bir məmur xalqına  da səviyyəli xidmət edəcəkdir.

Bu gün 30 ilə yaxın düşmənin işğalı altında  olan torpaqlarımızı ancaq döyüşlə, qan tökməklə geri qaytarmalıyıq. Yalnız bu halda o torpaqlarda hallalıqla gəzə bilərik. Bizim hər birimiz Ali Baş Komandanın çağırışına hazır olmalıyıq. Hər kəs öz çalışdığı sahədə Vətəninə  torpağına köməyini göstərməlidir...   

Ağdama təyinat alanda rayonun işğal altında olmayan 28 faizlik ərazisini gəzdim. Girişdə köhnə bir dəmir qara lövhə üzərində “Ağdama xöş gəlmisiniz” sözləri  yazılmışdı. Həmin dövrdə bəlkə də onlarca dəfə rayon rəhbəri işləmiş şəxslər o dəmir lövhəyə baxıb keçmişdilər. Həmin ərazidə geniş abadlıq işlərinə start verildi. Sözsüz ki, bütün bu layihələr cənab Prezidentin Ağdama göstərdiyi diqqətin sayəsində daha sürətlə davam etdirilirdi. Simvolik qala divarları, möhtəşəm Soltanbud təpəsində Bayraq meydanının inşası, rayonun qazlaşdırlıması və arda-arda onlarca layihəyə start verildi.  Elə təsəvvür yaranmışdı ki, son on dörd il ərzində sanki rayon ərazisində heç bir iş görülməmişdi. Az müddət ərzində ciddi işlər görüldü... 

Bu gün rayona artıq yeni icra başçısı təyin edilib. Vaqif Həsənovun Ağdamın daha da çicəklənməsinə və inkişafına öz töhfəsini verəcəyinə, bu işlərdə isə ağdamlıların ona  yaxından dəstək duracaqlarına inanıram. Əminəm ki, öz fəaliyyətiylə yeni icra başçısı cənab Prezidentin ona göstərdiyi etimadı layiqincə doğruldacaqdır.

Bu arada Nizami Sadıxovun fəaliyyəti dövründə yaddaşımda dərin izlər buraxmış bir addım barəsində bir qədər geniş qeyd etmək istərdim. Ağdamın erməni silahi qüvvələri tərəfindən işğalının iyirmi illiyində böyük bir yürüş təşkil edilmişdi. Quzanlı qəsəbəsindən Soltanbuda  olan dörd kilometrlik yolda saysız-hesabsız adamlar var idi. Və bu insanları yürüşə  cəlb edən Vətən sevgisi idi. İnsanlarda bir təlatüm yaratmışdı bu yürüş. Bəlkə də camaat bir himə bənd idi. Ancaq mütəşəkkillik elə ilk anındaca hiss olunurdu. Sonda Bayraq meydanında keçirilən tədbirdəki çıxışlarda “Böyük Ağdam” ideyası sanki ictimailəşdirildi. 

Qeyd edim ki, hər bir ağdamlıyla söhbətimdə  verdiyim bir sualı Nizami Sadıxova da  ünvanladım - “İnşallah, Ağdama qayıdanda birinci hansı layihənin icrasına başlamağı  təklif edərdiniz?”:

- İlk olaraq mənəvi cəhətdən itirdiklərimizin bərpasına çalışmalıyıq. Bizim ölkəmiz elə bir qüdrətə sahibdir ki, bu gün işğal altında olan şəhər və ətraf yaşayış məntəqələri yüksək səviyyədə bərpa olunacaqdır. Yəni olduğundan da yüksək və keyfiyyətli  şəkildə. Ona heç bir şübhəm yoxdur. Deyim ki, cənab Prezidentin yürütdüyü siyasətdə bundan xəbər verir. 

Lakin mənim istəyim əsl ağdamlı xarakterinin bərpasına çalışmağımızdır. Və ilk layihədə məhz bununla bağlı olmalıdır.  

Ötən ötuz il ərzində müəyyən mənəvi dəyərlərimzdə hiss olunan deformasiyanın bərpası mütləq şəkildə lazımdır. Böyük Ağdam, Böyük Qarabağ, Böyük Azərbaycan uğrunda apardığımız mübarizəni sistemlı şəkildə aparmalı, gənclərimizdə böyük Azərbaycançılıq ideyasını yaşatmalıyıq... 

***

Sözsüz ki, bəzən insan vəzifədə olduğu zaman onun baxışı, həyata keçirdiyi layihələrin məqsədi məramı qəbul edilməyə bilər. Ağdama istər keçmiş sovet dönəmində, istərsə də müstəqillik dövründə rəhbərlik etmiş bəzi şəxslərin fəaliyyəti zamanında qiymətini almayıb. Bu da təbiidir. Bugün rayonun və şəhərin tarixi ilə bağlı  araşdırma zamanı  onlarca belə faktların olduğunu söyləmək olar. Ancaq gec-tez görülən işin  qiyməti  verilir.

Bu gün rayona təyinat alan səkkiz icra başçısının hamısının köklü ağdamlı olması, Ağdam kimi həssas rayona göstərilən bir  diqqət kimi xüsusi qeyd edilməlidir. Və dövlət başçısının bu diqqətini hər zaman ləyaqətlə və ciddi layihələrin icrasıyla dəyərləndirmək lazımdır.  Və etiraf edilməlidir ki, Ağdamın işğal altında olmayan ərazisində abadlıq-quruculuq işlərinın başlaması məhz Nizami Sadıxovun adıyla bağlıdır. 


SON XƏBƏR
Hollandiya şirkəti Azərbaycanın sərhəd bölgələrində layihə həyata keçirə bilər – MÜSAHİBƏ
19.02.2019, 18:28

Hollandiya şirkəti Azərbaycanın sərhəd bölgələrində layihə həyata keçirə bilər – MÜSAHİBƏ

TAP layihəsi 85 faizdən çox icra olunub
19.02.2019, 18:25

TAP layihəsi 85 faizdən çox icra olunub

Netanyahu Putinlə görüşəcək
19.02.2019, 18:09

Netanyahu Putinlə görüşəcək

Muzey ziyarətləri üçün onlayn bilet almaq mümkün olacaq
19.02.2019, 18:01

Muzey ziyarətləri üçün onlayn bilet almaq mümkün olacaq

200 köçkün ailəsinə yeni mənzillər verildi - FOTOLAR
19.02.2019, 17:58

200 köçkün ailəsinə yeni mənzillər verildi - FOTOLAR

Ötən ildən axtarışda olan şəxs saxlanıldı
19.02.2019, 17:54

Ötən ildən axtarışda olan şəxs saxlanıldı

Məmmədyarov Avropa Komissiyasının rəsmisi ilə müzakirə apardı
19.02.2019, 17:38

Məmmədyarov Avropa Komissiyasının rəsmisi ilə müzakirə apardı

Rövşən Rzayev köçkünlərin problemlərini dinlədi
19.02.2019, 17:34

Rövşən Rzayev köçkünlərin problemlərini dinlədi

“Balkanlardakı türklər türkcənin varlığını qoruyur” - MÜSAHİBƏ   
19.02.2019, 17:27

“Balkanlardakı türklər türkcənin varlığını qoruyur” - MÜSAHİBƏ  

Azercell IV Buktreyler Festivalının əsas tərəfdaşıdır
19.02.2019, 17:26

Azercell IV Buktreyler Festivalının əsas tərəfdaşıdır

Koçaryanın oğlu ifadə verməkdən imtina etdi
19.02.2019, 17:22

Koçaryanın oğlu ifadə verməkdən imtina etdi

Manatın sabahkı məzənnəsi dəyişir?
19.02.2019, 17:14

Manatın sabahkı məzənnəsi dəyişir?

Baş redaktor Britaniyanın Bakıdakı səfirliyinə getdi  
19.02.2019, 17:11

Baş redaktor Britaniyanın Bakıdakı səfirliyinə getdi  

İran Avrasiya İttifaqına qoşulacaq
19.02.2019, 17:08

İran Avrasiya İttifaqına qoşulacaq

“Bu tullantılarla dənizlər, göllər, meşələr, çaylar çirklənir”
19.02.2019, 17:05

“Bu tullantılarla dənizlər, göllər, meşələr, çaylar çirklənir”

Azərbaycanla sərhəddə kamikadze öldürüldü
19.02.2019, 16:59

Azərbaycanla sərhəddə kamikadze öldürüldü

Zabit Səmədov: “Çeçen və azərbaycanlılar arasındakı bugünkü görüş dövlət başçılarının təşəbbüsü idi”   
19.02.2019, 16:58

Zabit Səmədov: “Çeçen və azərbaycanlılar arasındakı bugünkü görüş dövlət başçılarının təşəbbüsü idi”  

Rumıniya Cənub Qaz Dəhlizinə qoşulur?
19.02.2019, 16:45

Rumıniya Cənub Qaz Dəhlizinə qoşulur?

Oqtay Şirəliyev ATU-nun yeni Tədris Mərkəzinə gəldi 
19.02.2019, 16:04

Oqtay Şirəliyev ATU-nun yeni Tədris Mərkəzinə gəldi 

Meksika rəsmisi Tərcümə Mərkəzində
19.02.2019, 16:04

Meksika rəsmisi Tərcümə Mərkəzində

“Nar” sosial şəbəkələrdən abunəçilərinə müştəri xidmətləri göstərir
19.02.2019, 16:00

“Nar” sosial şəbəkələrdən abunəçilərinə müştəri xidmətləri göstərir

İlham Əliyevin vəzifə verdiyi diplomat DANIŞDI: “Prezidentin Mərkəzlə bağlı bəzi tapşırıqları var”   
19.02.2019, 15:58

İlham Əliyevin vəzifə verdiyi diplomat DANIŞDI: “Prezidentin Mərkəzlə bağlı bəzi tapşırıqları var”  

ATƏT-in Baş katibi Bakıya gələcək
19.02.2019, 15:48

ATƏT-in Baş katibi Bakıya gələcək

Bakıda beynəlxalq forum işə başlayıb
19.02.2019, 15:47

Bakıda beynəlxalq forum işə başlayıb

UNEC-də “Akademik İngilis dili” kursları başlayacaq
19.02.2019, 15:28

UNEC-də “Akademik İngilis dili” kursları başlayacaq

Anar Kərimov nazir müavini oldu - TƏYİNAT
19.02.2019, 15:25

Anar Kərimov nazir müavini oldu - TƏYİNAT

Dövlət Agentliyi yollardakı son vəziyyəti açıqladı - SİYAHI   
19.02.2019, 15:09

Dövlət Agentliyi yollardakı son vəziyyəti açıqladı - SİYAHI  

Deputat hüquq müdafiəçilərinin Ramil Usubova müraciətini dəstəklədi
19.02.2019, 15:03

Deputat hüquq müdafiəçilərinin Ramil Usubova müraciətini dəstəklədi

Amerikada Elçin Xəlilovun qatilini tutdular
19.02.2019, 15:00

Amerikada Elçin Xəlilovun qatilini tutdular

“Ümumi təhsil haqqında” qanun layihəsi ikinci oxunuşda qəbul edildi
19.02.2019, 14:51

“Ümumi təhsil haqqında” qanun layihəsi ikinci oxunuşda qəbul edildi

Əflatun Amaşov: “Ağsu dolaylarında erməni radio dalğaları eşidilir”
19.02.2019, 14:47

Əflatun Amaşov: “Ağsu dolaylarında erməni radio dalğaları eşidilir”

“90-cı illərdə özünü lider hesab edənlər akivləşiblər” – Deputat sərt DANIŞDI
19.02.2019, 14:42

“90-cı illərdə özünü lider hesab edənlər akivləşiblər” – Deputat sərt DANIŞDI

İlham Əliyev keçmiş səfiri yeni vəzifəyə təyin etdi
19.02.2019, 14:42

İlham Əliyev keçmiş səfiri yeni vəzifəyə təyin etdi

Sumqayıtda mənzildə qadın meyiti aşkarlandı
19.02.2019, 14:37

Sumqayıtda mənzildə qadın meyiti aşkarlandı

Piştaxtasında siçan gəzən “Gəncə Cake House”ın fəaliyyəti DAYANDIRILDI
19.02.2019, 14:35

Piştaxtasında siçan gəzən “Gəncə Cake House”ın fəaliyyəti DAYANDIRILDI

Binəqədidə 12 dilənçi saxlanıldı
19.02.2019, 14:32

Binəqədidə 12 dilənçi saxlanıldı

Yaddaş düşüncələri... - VİDEO
19.02.2019, 14:32

Yaddaş düşüncələri... - VİDEO

Azərbaycanda yeni medal təsis edildi
19.02.2019, 14:18

Azərbaycanda yeni medal təsis edildi

Spiker deputata etiraz etdi: “Zəhmət çəkib hazırlaşsınlar”
19.02.2019, 14:09

Spiker deputata etiraz etdi: “Zəhmət çəkib hazırlaşsınlar”

“Qırıcı təyyarələr almaq istəyi lüzumsuz pul xərcidir” - Ekspert Yerevanı BİABIR ETDİ
19.02.2019, 14:08

“Qırıcı təyyarələr almaq istəyi lüzumsuz pul xərcidir” - Ekspert Yerevanı BİABIR ETDİ

Azərbaycanda reklam yerlərinin siyahısı genişləndirildi   
19.02.2019, 14:05

Azərbaycanda reklam yerlərinin siyahısı genişləndirildi  

“Bunların arxasında leş mafiyası durur” – Çingiz Qənizadə
19.02.2019, 14:04

“Bunların arxasında leş mafiyası durur” – Çingiz Qənizadə

Əhalinin hər nəfərinə düşən ÜDM-in həcmi açıqlandı
19.02.2019, 13:42

Əhalinin hər nəfərinə düşən ÜDM-in həcmi açıqlandı

Vəzifəlilər 700, hüquqi şəxslər 2500 manat cərimələnəcəklər - DƏYİŞİKLİK
19.02.2019, 13:40

Vəzifəlilər 700, hüquqi şəxslər 2500 manat cərimələnəcəklər - DƏYİŞİKLİK

Balakəndə heyvanlar peyvəndləndi
19.02.2019, 13:33

Balakəndə heyvanlar peyvəndləndi

Gəncədə sakinlər icra başçısına şikayət etdilər
19.02.2019, 13:29

Gəncədə sakinlər icra başçısına şikayət etdilər

Bakıda silahlı şəxs saxlanıldı
19.02.2019, 13:28

Bakıda silahlı şəxs saxlanıldı

İlham Əliyev Türkiyə parlamentinin azərbaycanlı deputatını qəbul etdi - YENİLƏNİB
19.02.2019, 13:26

İlham Əliyev Türkiyə parlamentinin azərbaycanlı deputatını qəbul etdi - YENİLƏNİB

Baş epidemioloq qripin artdığını təsdiqlədi: “Əyninizi qalın geyinin!”
19.02.2019, 13:19

Baş epidemioloq qripin artdığını təsdiqlədi: “Əyninizi qalın geyinin!”

“Kim söyüş söyürsə, həmin söyüşlər, onların özlərinə və ailələrinə aiddir” - Deputat
19.02.2019, 13:15

“Kim söyüş söyürsə, həmin söyüşlər, onların özlərinə və ailələrinə aiddir” - Deputat

ARXİV