20 yanvar 2019, Bazar
Ana Səhifə - MÜSAHİBƏ - Ağac üzərində möcüzələr yaradan SƏNƏTKAR: “Dünyaya bu sənəti mən tanıtmışam” - MÜSAHİBƏ
Ağac üzərində möcüzələr yaradan SƏNƏTKAR: “Dünyaya bu sənəti mən tanıtmışam” - MÜSAHİBƏ +
29.04.2018, 09:46

Dünyanən heç bir ölkəsində ağac üzərində xəttoyma sənəti ilə məşğul olmurlar. Bu sənət Azərbaycana məxsusdur.

Müsahibimiz Seyfəddin Məmmədvəliyev ağac üzərində oyma sənətinin Azərbaycanda ən tanınmış ustadıdır. Şərq ölkələrindən gələn mütəxəssislər belə etiraf edirlər ki, Seyfəddin Məmmədvəliyev bu sahədə yeganə sənətkardır. Onu yaratdığı sənət nümunələri bir-birindən maraqlı, baxımlı və rəngarəngdir.

Azərbaycan klassiklərinin - Nizami, Xaqani, Nəsimi, Tusi, Füzulinin adlarını ağac üzərinə həkk edib. Füzuliyə aid ilk əl işi hazırda Türkiyədə muzeydə saxlanılır.

Ümumiyyətlə, ağac üzərində yaratdığı əsərlərin sayı 40-dan çoxdur. Onların arasında Türk dünyasının görkəmli şairi Əlişir Nəvai, Böyük Moğol İmperiyasının hökmdarı Babura aid əsərlər də var. Baburun  portreti həkk olunan ağac lövhənin kənarında onun türkçülüyün qüdrətilə bağlı dediyi sözləri də həkk edilib.

Modern.az xəttat Seyfəddin Məmmədvəliyevlə söhbəti təqdim edir:

- Nə vaxtdan Əlyazmalar İnstitutunda fəaliyyət göstərirsiniz?

- 1964-cü ildən bəri bu işlə məşğul olmağa başlamışam. Artıq 54 ildir ki, davam edirəm. İşimi çox sevirəm. Vəzifəm fotolabarotoriyada qədim kitabların üzünü fotoya köçürmək və ya lentə təqdim etməkdir.

- Qədim kitabların əlifbası sizə çətinlik törətmir?

- Əksinə, bu əlifba ilə işləmək mənə daha çox zövq verir. Yaradıclıqla məşğul olmaq istəyən insanların imkanlarını artırır. Qədim kitabların hamısı bildiyiniz kimi, ərəb əlifbası ilə qələmə alınıb.

- Bəs necə oldu ki, qədim yazıları ağac üzərinə köçürməyə qərar verdiniz?

- Yadımdadır, bir gün fikirləşdim ki, bu yazılara ən çox qədim başdaşılarda, qədim məscidlərin binalarında rast gəlmək olar. Onda düşündüm ki, bu yazıları görəsən ağac üzərinə həkk edə bilərəmmi? Bir ağac parçasının üzərində Quran ayəsindən bir cümlə yazdım: “Allah hər şeydən xəbərdardır”. 
Gördüm ki, çox yaxşı alındı. Bu da mənə cəsarət verdi. Qərar verdim ki, bu işi davam etdirim. O vaxtlar Əlyazmalar İnstitunun direktoru mərhum Cahangir Qəhrəmanov idi. Onun da xoşuna gəldi və mənə təklif etdi ki, Quran ayələrini yox, Azərbaycan klassiklərini işləyim. Bu təklifi bəyəndim. Elə ilk vaxtlardan bəri işlədiyim əsərlər hər kəsdə maraq oyadırdı, mənim üçün də bu yenilik idi.

- İlk işləriniz hansı klassiklərə həsr olunmuşdu?

- Təbii ki, işlərimi ilk növbədə Azərbaycanın ən görkəmli klassikləri Nizami Gəncəvi, Məhəmməd Füzuli, Əfzələddin Xaqani və İmadəddin Nəsimiyə ithaf etmişdim. Bu sənət mənimlə yaranıb. O vaxta kimi ağac üzərində bir dənə olsun iş görülməmişdi. Buna görə də, işim çox maraqla qarşılandı. Ondan sonra mənə müraciət edənlər, müsahibə almaq istəyənlər, işimi yüksək qiymətləndirənləri gördükcə, daha həvəslə fəaliyyətimi davam etdirdim.

- Ardıcıl olaraq klassiklərin əsərlərini işləmisiniz. Bu sizi heç yormur? Bildiyimizə görə, bir sənət nümunəsini yaratmaq üçün sizə aylarla vaxt lazım olur...

- İşi sevirsənsə, heç bir çətinlik sənə mane yarada bilməz. Mən ardıcıl olaraq 15 nəfər Azərbaycan klassikinin adını işləmişəm. Müxtəlif ölkələrə - Səudiyyə Ərəbistanına, Tunisə dəvət olunmuşam. Türkiyədə müsəlman sənətkarların sərgisi keçirilmişdi. Orada da əl işlərim nümayiş olunmuşdu.

- Sizə yəqin ki, bu sənət ilə bağlı müraciət edənlər də olub...

- 4-5 nəfər tələbəm var. Mənə öyrənmək istədiklərini deyən heç kimin xahişini geri çevirməmişəm. Tələbələrimin işləri də mətbuatda çap olundu. Elə oldu ki, yarışlarda da yer tutdular. Təbii ki, bu məni də sevindirir. İndi də öz peşələrini davam etdirirlər. Ümid edirəm ki, bu sənəti onlar da kiməsə ötürəcək.

- Hazırda neçə əl işiniz Əlyazmalar İnstitutunda saxlanılır?

- Təxminən 17 əl işim institutda qalırv. İki əl işim Almaniyaya aparıldı. Biri 16-cı əsrin məşhur rəssamı Sultan Məhəmmədin iş yerini işlədiyim nümunə, digəri isə hazırladığım rəhldir. Mənim hazırladığım rəhl digərlərindən çox fərqli idi. Rəhli yumru formada hazırlamışdım. Bundan başqa da dediyim kimi, 17 əl işim buradadır. Bəzilərinin də şəkli qalıb.
 

- Bu sənət Azərbaycanda yaranıb demək mümkündürmü?

- Təsadüfi deyil ki, əsasən, Şərq ölkələrindən gələn qonaqlara Bakının ən görməli yerləri arasında həmişə Məhəmməd Füzuli adına Əlyazmalar İnstitutunun adını deyirlər. Bura gələnlər də ilk olaraq mənim əl işlərim ilə tanış olurlar. Azərbaycanda bu sənəti mən yaratmışam. Bu mənim üçün ayrı qürurdur. Məndən əvvəl ağac üzırində heç kim bir hərf belə yazmayıb ki, ondan ya nəsə örnək götürüm, ya məsləhət alım. Əyani sübut da göz qabağında olan işlərimdir. Heç bir yerdə, muzeydə də rast gəlməzsiniz.

- Bir əl işinizin uzun müddət vaxt apardığını qeyd etdik...

- Mənim bir şüvəlanlı dostum var, o, mənə demişdi ki, Məhəmməd Füzulinin “Fars” divanında Allahı təriflədiyi bir qəzəli var. Mən də həmin o qəzəli tapdım. Orada bir məscid minbəri hazırladım, 6 dəfə Məhəmməd Füzulinin adını işlədim. O işi mən 7 aya bitirmişəm. Özü də dizimin üstündə. Ən minimumu 2 aydan çox çəkir.  Bir-iki dəfə alimlər, xəttatlar olub, gəlib yaratdığım əl işlərinə baxanda təəccübləniblər. Deyirlər ki, bunları yaratmağa illərlə vaxt lazım olar. Onlara da çox maraqlı gəlir ki, taxtanın üzərinə bir dənə də olsun hərf yapışdırılmayıb. Bütün hərflər bircə-bircə oyulub, çıxarılıb, cilalanıb və  indiki formaya gəlib. İşimi bitirdikdən sonra da ona nə lak, nə də rəng vururam, yediyimiz qoz ləpəsindən istifadə edirəm. Əzildikdın sonra yağı parçanın üzərinə çıxır.

-Bəs heç əl işləriniz köhnəlmirmi? Axı ağac parçasıdır...

- Bu sualı mənə tez-tez verirlər. Bizim institutda 9-cu əsrdən bəri qalan kitablar, kağız parçaları var. Hər dəfə deyirəm ki, əgər 9-cu əsrdən qalan kağız parçası varsa, mənim yaratdığım əl işi də illərlə, əsrlərlə qalacaq. Təbii ki, əgər sındırmasan, nəm yerdə saxlamasan.
 

- Əl işləriniz heç satışa çıxarılıbmı?

- Mən həmişə demişəm ki, zövqü olanın pulu olmur, pulu olanın isə zövqü olmur. Satışa çıxarılsalar əyəri nə qədər olar, deyə bilmərəm. Bəzən olur ki, əl işini almaq istəyən kimsə çox ucuz qiymət verir, deyir ki, ağacdır da. Ancaq unudur ki, onun üzərində nə qədər zəhmət çəkilib. Bir az başı çıxan insanlar isə əksinə, deyirlər ki, işlərini dəyərindən ucuz qiymətə satırsan. İşlərimin arasında dəyəri 3000 manat ola əsər də var, 5000 manat olan da...  Təbii ki, bu təqribi qiymətlərdir, dəqiq nəsə demək olmur.

- Bəs yaratdığınız əl işlərinizin arasında sizə ən dəyərli olan hansıdır?

- Deməzdim ki, hansısa işimi digərindən fərqləndirirəm. Mənim üçün hamısı dəyərlidir. Məsələn, Məhəmməd Füzuli haqqında 5 əl işi işləmişəm. Hər biri də fərqli kompozisiyaya malikdir. Mənə elə gəlir ki, dünyada Füzuli qədər böyük şair olmayıb. Eyni zamanda, dahi Nizami Gəncəvi. Mənim bir işim var idi, Nizami Gəncəvi haqqında yaratmışdım, sonradan gördüm ki, ona layiq deyil. Yenidən həmin kompozisiyanı işlədim. Onların hamısı Azərbaycanı dünyada tanıdan dahi insanlardır. Ona görə əl işlərimin hamısı mənim üçün eyni dərəcədə dəyərlidir. Belə bir misal çəkim: bir anadan soruşsan ki, “hansı övladını daha çox istəyirsən?”,  cavabı “hamısını” olar.
 

- Əl işləriniz sadəcə Azərbaycan klassiklərinə və Quran kəlamlarına həsr olunub?


-
 Xeyr, Azərbaycan klassiklərindən əlavə, türk dünyasında tanınan şəxsiyyətlər barəsində də yaratdığım nümunələr var. Babur şah, Atatürk, Əlişir Nəvai və başqalarını qeyd edə bilərəm.
 

- Bu sənəti inkişaf etdirmək, tanıtdırmaq fikriniz var...

- Əlbəttə ki bu sənətin banisi mənəm, istərdim ki, yaratdığım sənət davam etsin, daha da inkişaf etsin, bununla məşğul olanların sayı artsın. Təmənnasız olaraq kim məndən bu sənərtin sirlərini öyrənmək istəyibsə, ona kömək etmişəm. Bundan sonra da elə olacaq.

- Yeni bir sənət nümunəsi üzərində işləmək fikriniz varmı?


Bəli, hazırda mənim yeni bir planım var. Bir rəhl işləmək istəyirəm, amma bu, digərlərindən fərqli olacaq. Ellipsis formasında işləyəcəm, üzərində ya Azərbaycan klassiklərinin kompozisiyaları, ya da dini yazılar həkk olunacaq.


Əvəz ZEYNALOV
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Dünyanın ən yaşlı kişisi 113 yaşında öldü
20.01.2019, 15:20

Dünyanın ən yaşlı kişisi 113 yaşında öldü

Bakıda külək mərasim evini uçurub
20.01.2019, 15:14

Bakıda külək mərasim evini uçurub

Azərbaycanın elektrik enerjisi ixracı artıb
20.01.2019, 15:09

Azərbaycanın elektrik enerjisi ixracı artıb

Mədəniyyət Nazirliyinin kollektivi Şəhidlər xiyabanını ziyarət edib - FOTO
20.01.2019, 14:59

Mədəniyyət Nazirliyinin kollektivi Şəhidlər xiyabanını ziyarət edib - FOTO

Sovet qoşunlarının Bakıya müdaxiləsini erməni təcavüzündən ayrı təhlil etmək mümkün deyil - Elçin Əhmədov
20.01.2019, 14:50

Sovet qoşunlarının Bakıya müdaxiləsini erməni təcavüzündən ayrı təhlil etmək mümkün deyil - Elçin Əhmədov

İnsan özünün ya həkimidir, ya qənimi - Məşhur loğman YAZIR
20.01.2019, 14:41

İnsan özünün ya həkimidir, ya qənimi - Məşhur loğman YAZIR

“Avropa Şurasında Azərbaycanın qlobal rolunu yaxşı dərk edirlər”
20.01.2019, 14:30

“Avropa Şurasında Azərbaycanın qlobal rolunu yaxşı dərk edirlər”

Dağıstanda sosial problemlər...
20.01.2019, 14:17

Dağıstanda sosial problemlər...

İmişlidə yol qəzası: ölən və yaralananlar var
20.01.2019, 14:00

İmişlidə yol qəzası: ölən və yaralananlar var

Xalq şəhidlərin xatirəsini ehtiramla yad edir - FOTOLAR
20.01.2019, 13:45

Xalq şəhidlərin xatirəsini ehtiramla yad edir - FOTOLAR

Məzarsız şəhid, yaxud itkin düşmüş arzular...
20.01.2019, 13:32

Məzarsız şəhid, yaxud itkin düşmüş arzular...

Sevgilisinin məktubunu saxladığım şəhid
20.01.2019, 13:20

Sevgilisinin məktubunu saxladığım şəhid

Azərbaycanda ağır qəza: 3 yaralı var 
20.01.2019, 13:10

Azərbaycanda ağır qəza: 3 yaralı var 

Həftənin ilk iş gününün HAVASI
20.01.2019, 13:00

Həftənin ilk iş gününün HAVASI

Bakıda avtobus qəzası: yaşlı qadın ağır yaralandı - FOTO
20.01.2019, 12:45

Bakıda avtobus qəzası: yaşlı qadın ağır yaralandı - FOTO

“İslahat tərəfdarlarını gözdən salmağa çalışırlar” - Qüdrət Həsənquliyev
20.01.2019, 12:33

“İslahat tərəfdarlarını gözdən salmağa çalışırlar” - Qüdrət Həsənquliyev

Həm peşə, həm də Vətən borcu...   
20.01.2019, 12:21

Həm peşə, həm də Vətən borcu...  

Qara dənizdə azərbaycanlı kapitanın cəsədi tapıldı
20.01.2019, 12:06

Qara dənizdə azərbaycanlı kapitanın cəsədi tapıldı

20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edildi 
20.01.2019, 12:00

20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edildi 

20 Yanvar faciəsinə həsr olunan “Azadlıqla bitən SOS” adlı sənədli film hazırlandı – VİDEO
20.01.2019, 11:50

20 Yanvar faciəsinə həsr olunan “Azadlıqla bitən SOS” adlı sənədli film hazırlandı – VİDEO

“Mehman Hüseynov məsələsini şişirdib Azərbaycana qarşı istifadə edirlər” - Mübariz Qurbanlı
20.01.2019, 11:43

“Mehman Hüseynov məsələsini şişirdib Azərbaycana qarşı istifadə edirlər” - Mübariz Qurbanlı

Bakıda piyada keçidində vurulan qadın həkimdir
20.01.2019, 11:39

Bakıda piyada keçidində vurulan qadın həkimdir

Meksikada baş vermiş faciədə ölənlərin sayı 76-ya çatıb
20.01.2019, 11:34

Meksikada baş vermiş faciədə ölənlərin sayı 76-ya çatıb

İranlı şairənin inqilabı
20.01.2019, 11:22

İranlı şairənin inqilabı

"Bəzi qruplar ölkədə qarşıdurma yaratmağa cəhd edirlər" - Komitə sədri
20.01.2019, 11:21

"Bəzi qruplar ölkədə qarşıdurma yaratmağa cəhd edirlər" - Komitə sədri

20 Yanvar bütün türk dünyasının qürur günüdür - SƏFİR
20.01.2019, 11:10

20 Yanvar bütün türk dünyasının qürur günüdür - SƏFİR

Kamil Cəlilov: “20 yanvar hadisələrində mənim çalğım olmasaydı” - VİDEO   
20.01.2019, 10:56

Kamil Cəlilov: “20 yanvar hadisələrində mənim çalğım olmasaydı” - VİDEO  

İçki məclisində dava düşdü - Bir nəfər bıçaqlandı
20.01.2019, 10:53

İçki məclisində dava düşdü - Bir nəfər bıçaqlandı

Paytaxda yaşayış binasında yanğın   
20.01.2019, 10:36

Paytaxda yaşayış binasında yanğın  

Bakıda bu yollar bağlıdır - SİYAHI
20.01.2019, 10:34

Bakıda bu yollar bağlıdır - SİYAHI

20.01.2019, 10:29

"Arsenal" "Çelsi"ni məğlub etdi - VİDEO

Azərbaycanda zəlzələ olub
20.01.2019, 10:21

Azərbaycanda zəlzələ olub

Prezident və birinci xanım şəhidləri yad etdilər   
20.01.2019, 10:14

Prezident və birinci xanım şəhidləri yad etdilər  

Ermənilər rayonlarımızı atəşə tutdular
20.01.2019, 10:11

Ermənilər rayonlarımızı atəşə tutdular

20 yanvar hadisələri beynəlxalq hüquq kontektində   
20.01.2019, 10:00

20 yanvar hadisələri beynəlxalq hüquq kontektində  

Azadlıq yolunda qalxan bir vuruş...   
20.01.2019, 09:45

Azadlıq yolunda qalxan bir vuruş...  

ABŞ-da Azərbaycanı tanıdan işgüzar xanım...
20.01.2019, 09:38

ABŞ-da Azərbaycanı tanıdan işgüzar xanım...

Rusiyanın Qara dəniz donanması ABŞ gəmisinə qarşı
20.01.2019, 00:58

Rusiyanın Qara dəniz donanması ABŞ gəmisinə qarşı

Gülən xarici ölkələrdə gizlənən təşkilat üzvlərindən danışdı
20.01.2019, 00:32

Gülən xarici ölkələrdə gizlənən təşkilat üzvlərindən danışdı

Alimlərdən XƏBƏRDARLIQ: Uşaqlara qarşı bu hərəkətləri etməyin
20.01.2019, 00:14

Alimlərdən XƏBƏRDARLIQ: Uşaqlara qarşı bu hərəkətləri etməyin

Azərbaycan xalqı 20 Yanvar şəhidlərini yad edir
20.01.2019, 00:00

Azərbaycan xalqı 20 Yanvar şəhidlərini yad edir

Sürücülərə ŞAD XƏBƏR: Bu ərazilərdə dayanmaya icazə veriləcək - VİDEO
19.01.2019, 23:46

Sürücülərə ŞAD XƏBƏR: Bu ərazilərdə dayanmaya icazə veriləcək - VİDEO

“Heç bir ABŞ prezidenti mənim qədər iş görməyib” - Tramp
19.01.2019, 23:26

“Heç bir ABŞ prezidenti mənim qədər iş görməyib” - Tramp

Miqrantları daşıyan gəmi qəzaya uğradı - 117 itkin
19.01.2019, 23:13

Miqrantları daşıyan gəmi qəzaya uğradı - 117 itkin

İSESCO ilk dəfə olaraq 20 Yanvar faciəsi ilə bağlı bəyanat yaydı
19.01.2019, 22:52

İSESCO ilk dəfə olaraq 20 Yanvar faciəsi ilə bağlı bəyanat yaydı

Putin xaç suyuna girdi - VİDEO
19.01.2019, 22:35

Putin xaç suyuna girdi - VİDEO

Avropa İttifaqından daha bir ölkəyə sanksiya
19.01.2019, 22:17

Avropa İttifaqından daha bir ölkəyə sanksiya

Qadın özünü yanan binadan yerə atdı - VİDEO
19.01.2019, 21:58

Qadın özünü yanan binadan yerə atdı - VİDEO

Türkiyə 54 min suriyalıya vətəndaşlıq verib
19.01.2019, 21:41

Türkiyə 54 min suriyalıya vətəndaşlıq verib

“Qarabağ” Çexiya klubuna qalib gəldi
19.01.2019, 21:26

“Qarabağ” Çexiya klubuna qalib gəldi

ARXİV