Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı İlham Aliyev 18 Mayıs'ta “Euronews” televizyonuna röportaj verdi.
Modern.az sitesi röportajı sunuyor.
Muhabir: Sayın Cumhurbaşkanı, her zaman olduğu gibi sizi tekrar görmekten çok mutluyuz. 182 ülkeden 40 binden fazla katılımcı. Bu, COP29'dan sonra Azerbaycan'da düzenlenen ikinci en büyük etkinlik. WUF13'e ev sahipliği yapmak, Azerbaycan'ın sürdürülebilir şehirleşmenin geleceğini şekillendirmedeki uluslararası rolüne nasıl bir katkı sağlıyor?
Cumhurbaşkanı İlham Aliyev: Elbette, WUF13'e ev sahipliği yapmak bizim için büyük bir onurdur. Burada 182 ülke temsil ediliyor. Bu da Azerbaycan'a gösterilen saygının açık bir örneğidir. Bildiğim kadarıyla katılımcı sayısı rekor seviyeye ulaştı. Bu da hem konunun ne kadar önemli olduğunu hem de ev sahibi ülkenin geniş uluslararası ilişkilere sahip olduğunu gösteriyor.
Doğal olarak, bu forum bizim için bugüne kadar yapılan işler, gelecek planlarımız hakkında dinleyicilere ve uluslararası topluma bilgi vermek, aynı zamanda ortaklarımızın deneyimlerinden yararlanmak açısından da bir fırsattır. Çünkü katılım seviyesi, devlet ve hükümet başkanlarının sayısı gösteriyor ki, bugün şehirleşme meseleleri birçok dünya liderinin dikkatini çeken konulardan biridir. Konuşmamda da belirttiğim gibi, tarihi ve mimari mirasın korunması ile şehirlerin modernleştirilmesi birbiriyle uyumlu olmalıdır.
Muhabir: Azerbaycan'ın Karabağ ve Doğu Zengezur'da “akıllı şehir” ve yeşil enerji projelerini sunduğu açık. Bunlar çatışma sonrası dönemde yeniden inşa edilen bölgeler. Sizce bu projeler küresel şehir inovasyonlarına nasıl katkıda bulunabilir? Başkalarının deneyimlerinden faydalanmaktan bahsettiniz, peki onlar sizden ne öğrenebilir?
Cumhurbaşkanı İlham Aliyev: Sanırım bugüne kadar şehir ve köylerin sıfırdan inşasıyla ilgili eşsiz bir deneyim oluşturduk. Maalesef, işgal altındaki bölgelerin geniş çaplı yıkıma uğraması bizi buna mecbur etti. Aşamalı bir yaklaşımla, bazı durumlarda ise paralel gelişim sonucunda beş yıldan fazla bir süredir 85 bin insanın doğduğu topraklara geri dönüşünü sağladık.
Öncelikle elektrik enerjisi sorunu çözüldü. Bugüne kadar 307 megavatlık hidroenerji gücü devreye alındı, şu anda 340 megavat gücünde Güneş enerjisi projeleri ise inşa ediliyor. Bu hacim sadece Karabağ ve Doğu Zengezur için değil, daha geniş alanlar için de yeterli olacaktır. Bununla birlikte, elektrik şebekesinin ülkenin genel enerji sistemi ile entegrasyonu sağlandı. Toplam uzunluğu 75 kilometre olan tünellerin 70 kilometresi zaten devreye alındı, 500 köprüden 435'i zaten inşa edildi.
Demiryolları, okullar, hastaneler - tüm bu işler paralel bir şekilde yürütülüyor. Yeniden yapılanmanın ilk yıllarında ana yatırımı altyapının oluşturulmasına yapmıştık. Şu anda ise ana yatırımlarımız konut alanlarının inşasına yöneliktir - şehirlerin Ana planları, “Akıllı şehir” ve “Akıllı köy” konseptleri doğrultusunda projeler uygulanıyor. Her köy için planlar uygulanıyor. Dolayısıyla, deneyimimizin benzer sorunlarla karşılaşan ülkelere yeniden yapılanma için bir örnek olabileceğini düşünüyorum.
Muhabir: Yani dünyanın diğer ülkeleri için bir model rolü oynayabilir ki bu da güzel bir durum. Azerbaycan bugün Avrupa'nın enerji güvenliğine önemli katkı sağlayan ülkelerden birine dönüştü. Avrupa enerji kaynaklarını çeşitlendirdiği bir dönemde Azerbaycan'ın rolünün nasıl gelişeceğini görüyorsunuz?
Cumhurbaşkanı İlham Aliyev: Biz Avrupa ile enerji alanında işbirliğine belirli bir süre önce başladık. Özellikle 2020'den sonra - Güney Gaz Koridoru'nun devreye alınmasıyla bu süreç daha da hızlandı. Şu anda bu koridor aracılığıyla 16 ülkeye doğal gaz ihraç ediliyor. Boru hatları aracılığıyla gaz tedarik ettiğimiz ülke sayısına göre dünyada birinci sıradayız. Bu rakam artmaktadır. Avrupa Birliği'nin 10 üye devleti bizim müşterimizdir. Toplamda ise 12 Avrupa ülkesi Azerbaycan'dan gaz alıyor. Ülkelerin sayısı artıyor. Bizimle işbirliğine başlamak isteyen ülkelerin başvuru sayısı da artmaktadır.
Neyse ki, boru hattı altyapısı ve üretim alanında ev ödevimizi zamanında gerçekleştirdik. Şu anda üretim seviyesi artmaktadır. Yakında, muhtemelen gelecek ayın başında yeni bir yataktan gaz üretimine başlanmasıyla ilgili bilgi vereceğiz. Burada karşılıklı faydaya dayalı bir işbirliği mevcuttur. Bizim premium bir pazara ihtiyacımız var, o da Avrupa'dır. Avrupa'nın ise Azerbaycan gibi alternatif bir tedarik kaynağına ihtiyacı var. Böylece, çabalarımızı birleştirdik ve Avrupa Komisyonu ile çok verimli bir işbirliği kurduk.
Muhabir: Teşekkür ederim. Hem bölgede hem de sınırlarının ötesinde diplomasi ve istikrarın aktif destekçilerinden oldunuz. Şu anda Hürmüz krizi bölgesel ve küresel ekonomiyi etkiliyor. Azerbaycan bu duruma nasıl yaklaşıyor ve bunun üstesinden nasıl geliyor?
Cumhurbaşkanı İlham Aliyev: Tedarik zinciri açısından bu kriz bizi ciddi şekilde etkilemiyor. Çünkü enerji tedariki ve rotaların çeşitlendirilmesi politikası bizim için bugünün meselesi değil. Bu politika uzun yıllardır uygulanıyor ve ortaklarımızla, komşu ülkelerle birlikte petrol, gaz, elektrik enerjisi ve ulaşım bağlantısı açısından çeşitlendirilmiş bir tedarik sistemi oluşturmayı başardık.
Elbette, Orta Doğu'da yaşanan olaylar bir ölçüde herkesi etkiliyor. Bazıları yüksek petrol fiyatlarının faydalı olabileceğini düşünebilir. Evet, öyle. Ancak aynı zamanda, petrol rezervleri açısından zengin olan birçok ülke kendi fonlarını tahvillere yatırıyor, birçoğu ise hisse senedi piyasalarına yatırım yapıyor. Böyle bir istikrarsızlık meydana geldiğinde borsa piyasaları düşüyor. Sonuç olarak, yüksek petrol fiyatlarından belirli bir gelir elde etsek de, piyasalardaki yatırımlarımızda kayıp meydana geliyor. Dolayısıyla, bu herkesi etkiliyor.
Ancak kendi enerji projelerimiz açısından güvenli bir konumdayız. Sizin de belirttiğiniz gibi, biz daima diplomasinin yanındayız. Diplomasi olmadan kendi kaynaklarımızı piyasalara çıkaramazdık. Çünkü bunun için diğer ülkelerin topraklarından geçmek, komşularla ve komşuların komşularıyla iyi ilişkiler kurmak, çok taraflı işbirliği formatı oluşturmak, üreticiler, transit ülkeler ve tüketiciler arasında karşılıklı kazançlı bir durum yaratmak gerekiyordu ki herkes kurallara uysun ve gelir elde etsin.
Bu açıdan Azerbaycan'ın deneyiminin faydalı olabileceğini düşünüyorum. Kriz çözüldükten sonra, - bu er ya da geç gerçekleşecek, - muhtemelen yeni bir durum ortaya çıkacak. Birçok ülke enerji politikalarını ve enerji kaynaklarının teslimat yollarını yeniden gözden geçirecek. Çok büyük olasılıkla, Azerbaycan'ın coğrafyası ve mevcut kaynakları bugünkünden daha fazla talep görecektir.
Muhabir: Sayın Cumhurbaşkanı, sizinle sohbet etmek her zaman büyük bir memnuniyettir.
Cumhurbaşkanı İlham Aliyev: Teşekkür ederim. Sizi tekrar Azerbaycan'da görmekten memnunum.
Muhabir: Geri dönmek her zaman çok güzeldir. Röportaj için teşekkür ederim.
