1990 yılının sonbaharı… Sovyet imparatorluğunun sütunları sarsılıyor, Bakü ise tarihin en gergin ve en belirleyici günlerini yaşıyordu. Tarihin sert dönüm noktasında olan şehrin sokaklarında siyasi gerginlik, insanların kalbinde ise hem endişe, hem de geleceğe büyük umut vardı. Artık Azerbaycan'ın bağımsızlığının yeniden kazanılmasından bahsediliyor, bazı yerlerde “Özgürlük!” sloganları yükseliyordu. Böyle karmaşık bir zamanda Türkiye'nin o zamanki Cumhurbaşkanı Turgut Özal'ın eşi Semra Özal Bakü'ye misafir geldi.
Modern.az sitesinin “Bir fotoğrafın tarihçesi” rubrikasında sunduğu bu fotoğraf “Anadolu” Ajansı'nın arşivindendir.
Zaman 23 Haziran 1990... Mekan Bakü şehri...
Azerbaycan'a ilk kez ziyaret eden Türkiye Cumhurbaşkanı Turgut Özal'ın eşi Semra Özal Bakü'de çeşitli görüşmeler gerçekleştirdi. O, Azerbaycan başkentine Türk Kadınını Güçlendirme ve Tanıtma Vakfı'nın başkanı olarak geldi. Ziyaret ise Azerbaycan Kadınlar Cemiyeti'nin davetiyle gerçekleşti.
Bu fotoğraf o ziyaretin akılda kalan anlarından birini yansıtıyor.
Ziyaret çerçevesinde Semra Özal Kafkas Müslümanları İdaresi Başkanı Şeyhülislam Allahşükür Paşazade ile de görüşüyor.
Fotoğrafta: soldan sağa - Allahşükür Paşazade, Semra Özal ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı Ayaz Mütellibov'un eşi Edile Mütellibova'dır.
O yıllarda Türkiye'den gelen her sıcak ilgi Azerbaycan'da özel duygular uyandırıyor, kardeş nefesi gibi karşılanıyordu. Bu aynı zamanda “yanınızdayız!” mesajı demekti. Henüz bağımsızlığını resmen kazanmamış Azerbaycan için kardeş Türkiye'nin dikkati halkın hafızasında umut ışığı olarak kalıyordu.
Semra Özal'ın Kafkas Müslümanları İdaresi'nin liderliğiyle gerçekleşen görüşü de özel önem taşıyordu. Çünkü o dönemde din, milli kimlik ve devletçilik kavramları yeniden şekilleniyordu.
Fotoğrafta dikkat çeken noktalar var: bir dönemin siyasi atmosferi, diplomatik jestler, manevi yakınlık...
Resmi protokol çerçevesinde çekilmiş bir fotoğraf olsa da, yüzlerde hissedilen sakinliğin arkasında büyük bir tarihi gerginlik yatıyor. Çünkü o yılın Baküsü artık önceki Bakü değildi. Ülke yeni bir döneme adım atıyordu.
Fotoğrafta dikkat çeken noktalardan biri de milli-manevi renklerin açıkça hissedilmesidir. Başörtüleri, giyim tarzı, insanların bakışları - bütün bunlar 90'lı yılların başına özgü toplumsal ruhu yansıtıyor.
Semra Özal'ın Şeyhülislam Allahşükür Paşazade ile görüşmesi tesadüfi değildi. O dönemde din adamları toplum için aynı zamanda manevi dayanak olarak kabul ediliyordu.
Kadro arkasındaki bakışlar da ilginçtir. Herkes aynı noktaya bakıyor, ama herkesin düşüncesi farklı. Çünkü ileride bilinmeyen bir gelecek vardı. Azerbaycan ise tarihinin en kader belirleyici yıllarına adım atıyordu.
E.Kafarlı
