Arxiv
29 Oktyabr 2019, 00:09 | QARABAĞ
26 il  Zəngilansız ...

Bu gün Azərbaycanın daha bir rayonunun işğal günüdür. 

Modern.az xəbər verir ki, Zəngilan rayonu 29 oktyabr 1993-cü ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.  Kiçik Qafqazın cənub-şərqində, Arazın sol sahilində yerləşən, qərbdə və şimal-qərbdə Ermənistan, cənubdan İran İslam Respublikası ilə həmsərhəd olan zəngilanın 710 kvadrat kilometr ərazisi işğal olundu. Bakı-Culfa-Naxçıvan dəmiryolunun üzərində yerləşən Zəngilan mühüm strateji və coğrafi əhəmiyyətə malik idi.


Əsas hissəsi dağlardan və çaylardan ibrət olan Zəngilan qızıl, tikinti daşları və əhəng kimi faydalı qazıntılarla zəngindir. Dünyada sayılıb seçilən bir neçə çinar meşəsindən biri də bu rayonda yerləşir. İşğal dövründə Zəngilan rayonu eyni adlı şəhərdən, Micivan qəsəbəsindən və 81 kənddən ibarət olub. Rayonda 14 tibbi müəssisəsi, 11 uşaq bağçası, 62 ümumtəhsil məktəbi, 23 klub, 8 mədəniyyət evi, 3003 min tom kitab saxlanılan 50 kitabxana fəaliyyət göstərib. Zəngilanın iqtisadiyyatının əsasını kənd təsərrüfatı- üzümçülük, tütünçülük və heyvandarlıq təşkil edib.

Zəngilanın işğalı nəticəsində həm əlahiyə hər də dövlətə külli miqdarda ziyan dəyib. İşğaldan sonra Bakı-Micivan-Qafan dəmiryolu xəttinin keçdiyi Micivan stansiyası tamamilə dağıdılıb. Naxçıvan istiqamətində Bakı-Naxçıvan-İrəvan dəmiryol xəttinin Mehridən keçən 41 kilometrlik ərazisi blokadaya alınıb.

İşğaldan əvvəl rayonda 66 ümumtəhsil məktəbi, 4 yeddiillik musiqi məktəbi, tarix-diyarşünaslıq, daş abidələr və Xalqlar Dostluğu muzeyləri, mərkəzi kitabxana, uşaq kitabxanası, 65 kənd kitabxanası, mərkəzi rayon xəstəxanası, 4 kənd sahə xəstəxanası, 46 feldşer-mama məntəqəsi, 6 həkim ambulatoriyası, Mincivan dəmir yol xəstəxanası fəaliyyət göstərib. Rayonda tarixi-memarlıq abidələrindən dairəvi bürc (XIV əsr), türbə (1304-1305 illər), sərdabələr (XII - XIV əsrlər) qeydə alınıb. Ermənilərin irimiqyaslı hücuma hazırlaşması barədə əhalinin əvvəlcədən məlumatlandırılması rayonda ikinci Xocalı faciəsinin baş verməsinin qarşısını alıb. Mülki əhali İran ərazisinə keçərək erməni soyqırımının qurbanına çevrilmək təhlükəsindən qurtarıblar. Rayonun erməni hərbi birləşmələrinin hücumundan müdafiəsi zamanı 188 nəfər şəhid olub, 44 nəfər itkin düşüb.

Zəngilan rayonu şimaldan Qubadlı və Cəbrayıl, cənubdan və şərqdən İran İslam Respublikası, qərbdən Ermənistan Respublikası ilə həmsərhəddir.

Rayon ərazisi Kiçik Qafqaz dağlarının cənub tərəfində Arazboyu hissədə yerləşir. Ərazinin özünəməxsus gözəllikləri, sıldırımlı qayaları, laləli düzləri, göz oxşayan meşələri və kolları vardır. Rayonun ərazisi mürəkkəb səth qurluşuna malikdir. Ərazi çay dərələri ilə parçalanaraq dərin dərələr əmələ gətirir. Rayon ərazisində əsasən Mezozoy gili sistlər, Yura təbaşir yaşlı əhəng və qumdaşları bir çox yerlərdə çökmə və vulkan mənşəli suxurlar yayılıb. Dağlıq ərazilərdə yayılmış Yura və Təbaşir dövrü süxurları 150-200 min il əvvələ aiddir. Ərazidə Bazarçay silsiləsinin Barbar və Sələfir zirvələri (2270 metr yüksəklikdə) vardır ki, bu silsilə də Ağbənd, Vejnəli yaxınlığında Araz dərəsinə düşür. Burada zəngin qızıl yataqları (Vəjnəli) vardır. Şükürataz yüksəkliyindən başlanan başqa bir sıra Sobu-Top -Dəlləkli kəndləri istiqamətində Araza doğru enir. Oxçu və Bərgüşad çayları arasında olan Süsən dağı silsiləsi, cənub-şərqə doğru enərək Ağoyuq düzünü əmələ gətirir. Bura təbaşir çöküntülü suxurlardan ibarətdir. Oxçu çayının hər iki sahilində Karst mağaraları vardır. Rayonun şimal-şərq hissəsində Qarabağ silsiləsi yerləşir. Bu silsilə getdikcə alçalaraq Geyən çölünü əmələ gətirir. Rayonun ərazisində dağlıq hissələrdə sıx meşələr yayılmışdır. 1800-2000 metr hündürlükdə olan enli yarpaqlı meşələr getdikcə enərək subalp və alp çəmənliklərinə keçir. Rayonun ərazisi müalicə əhəmiyyətli bitkilərlə və bulaqlarla zəngindir. Ərazidə zəngin tikinti daşı, gil, mərmər  kimi materiallar var idi.

Qeyd edək ki, 1925-ci il sənədlərində Zəngilan, Cəbrayıl qəzası tərkibində göstərilir və xəritədə Zəngilanın Genlik, Aladin, Dəlləkli kəndləri qeyd olunur. Son iki yüz ildə vahid təbii sərhəddə malik olmayan Zəngilan 1930-cu ilin avqustunda müstəqil rayon kimi formalaşır və dəqiq müəyyən olunan bir ərazisi olur. 1967-ci ildə Zəngilana şəhər statusu verilib.

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Məcburi köçkünlər üçün yeni binalar tikiləcək 2 Aprel 2020, 17:32 Daha bir ölkədə koronavirus qurbanlarının sayı 10 mini KEÇDİ 2 Aprel 2020, 17:26 Zəlzələdən sonra Şamaxıda 175, Ağsuda 223, İsmayıllıda 106 evin tikintisi başa çatdırılıb 2 Aprel 2020, 17:20 Lerik rayonunda YAP könüllüləri tərəfindən nümunəvi addım... - FOTO   2 Aprel 2020, 17:15 Avropa İttifaqı ilə sazişin 90 faizdən çox hissəsi razılaşdırılıb 2 Aprel 2020, 17:10 UNEC Rusiya Ali İqtisad Məktəbinin onlayn kurslarına qatılacaq 2 Aprel 2020, 17:05 Azərbaycanda yeni tələbə yataqxanası istifadəyə veriləcək 2 Aprel 2020, 17:00 “İnsanlar başa düşmür ki, artım olarsa, böyük faciə yaşanacaq” - Karantin xəstəxanasının həkimi ilə MÜSAHİBƏ 2 Aprel 2020, 16:55 ABŞ səfiri: “Qarabağa 17 milyon dollar yarıdm ayırmışıq” 2 Aprel 2020, 16:50 Milli Məclisin Aparatı və İşlər İdarəsi yenidən qurulacaq - SƏRƏNCAM 2 Aprel 2020, 16:44 İcra başçısı Aprel Şəhidlərinin məzarını ziyarət edib - FOTO 2 Aprel 2020, 16:38 Azərbaycana qarşı casusluq edən 15 nəfər müəyyən edilib 2 Aprel 2020, 16:32 Ünvanlı yardımın təyin olunma müddəti bitən ailələrə şad xəbər - Davam edəcək 2 Aprel 2020, 16:26 Azərbaycanda 19 polis xidmətdən, 37-si vəzifədən azad edilib - RƏSMİ 2 Aprel 2020, 16:20 Prezident Sahil Babayevə yeni müavin təyin etdi - FOTO 2 Aprel 2020, 16:14 600 min vətəndaşa 640 milyon manata yaxın kompensasiya ödənilib 2 Aprel 2020, 16:08 ABŞ-ın Azərbaycana ayırdığı yardımın istifadə qaydalarını AÇIQLADI 2 Aprel 2020, 16:02 Koronavirusdan ən çox niyə avropalılar ölür? - AÇIQLAMA 2 Aprel 2020, 15:56 Nazirlikdən “Virtual məktəb”ə qoşula bilməyən şagirdlərlə bağlı açıqlama 2 Aprel 2020, 15:50 “WhatsApp”da əhalini təşvişə salan məlumatlar yayan şəxs həbs edildi 2 Aprel 2020, 15:44 Vergilər Nazirliyi hesabatların verilmə müddətini uzatdı 2 Aprel 2020, 15:38 “Azərbaycan aprel döyüşlərini təkrarlaya bilər”Erməni politoloq 2 Aprel 2020, 15:36 Milli Məclisin iclasının gündəliyi açıqlandı 2 Aprel 2020, 15:35 Hökumətin hesabatında nələr var? 2 Aprel 2020, 15:32 Azərbaycan Qızıl Aypara Cəmiyyətinin ahıllara ərzaq yardımıları davam edir - FOTO 2 Aprel 2020, 15:28 Naftalanda sakinlərin iştirakı ilə video-çarx hazırlandı - VİDEO 2 Aprel 2020, 15:22 Sabah rayonlarda yağış, dağlıq ərazilərdə qar yağacaq 2 Aprel 2020, 15:16 Ağalar Vəliyevdən seçicilərinə müraciət: “Millət vəkili olaraq daim sizin yanınızdayam” 2 Aprel 2020, 15:14 Koronavirus təhlükəsinə görə Həcc ziyarəti təxirə salınayıb - QMİ-dən rəsmi AÇIQLAMA 2 Aprel 2020, 15:10 Ermənistan əvvəl-axır qanunsuz əməllərinə görə cavab verəcək - XİN-dən bəyanat 2 Aprel 2020, 15:05 Pandemiyanın iqtisadi fəsadları hələ qabaqdadır - PROQNOZ 2 Aprel 2020, 15:00 Koronavirusa yoluxan 200 mindən çox insan sağalıb 2 Aprel 2020, 14:54 “Dövlət bütün lazımi addımları atır” - Rövşən Allahverdiyev 2 Aprel 2020, 14:48 Çin Azərbaycana 5 000 koronavirus test dəsti hədiyyə etdi 2 Aprel 2020, 14:42 Dağlıq Qarabağın azərbaycanlı icması Kəlbəcərin işğalı ilə bağlı BƏYANAT YAYDI 2 Aprel 2020, 14:36