Arxiv
29 Oktyabr 2019, 00:09 | QARABAĞ
26 il  Zəngilansız ...

Bu gün Azərbaycanın daha bir rayonunun işğal günüdür. 

Modern.az xəbər verir ki, Zəngilan rayonu 29 oktyabr 1993-cü ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.  Kiçik Qafqazın cənub-şərqində, Arazın sol sahilində yerləşən, qərbdə və şimal-qərbdə Ermənistan, cənubdan İran İslam Respublikası ilə həmsərhəd olan zəngilanın 710 kvadrat kilometr ərazisi işğal olundu. Bakı-Culfa-Naxçıvan dəmiryolunun üzərində yerləşən Zəngilan mühüm strateji və coğrafi əhəmiyyətə malik idi.


Əsas hissəsi dağlardan və çaylardan ibrət olan Zəngilan qızıl, tikinti daşları və əhəng kimi faydalı qazıntılarla zəngindir. Dünyada sayılıb seçilən bir neçə çinar meşəsindən biri də bu rayonda yerləşir. İşğal dövründə Zəngilan rayonu eyni adlı şəhərdən, Micivan qəsəbəsindən və 81 kənddən ibarət olub. Rayonda 14 tibbi müəssisəsi, 11 uşaq bağçası, 62 ümumtəhsil məktəbi, 23 klub, 8 mədəniyyət evi, 3003 min tom kitab saxlanılan 50 kitabxana fəaliyyət göstərib. Zəngilanın iqtisadiyyatının əsasını kənd təsərrüfatı- üzümçülük, tütünçülük və heyvandarlıq təşkil edib.

Zəngilanın işğalı nəticəsində həm əlahiyə hər də dövlətə külli miqdarda ziyan dəyib. İşğaldan sonra Bakı-Micivan-Qafan dəmiryolu xəttinin keçdiyi Micivan stansiyası tamamilə dağıdılıb. Naxçıvan istiqamətində Bakı-Naxçıvan-İrəvan dəmiryol xəttinin Mehridən keçən 41 kilometrlik ərazisi blokadaya alınıb.

İşğaldan əvvəl rayonda 66 ümumtəhsil məktəbi, 4 yeddiillik musiqi məktəbi, tarix-diyarşünaslıq, daş abidələr və Xalqlar Dostluğu muzeyləri, mərkəzi kitabxana, uşaq kitabxanası, 65 kənd kitabxanası, mərkəzi rayon xəstəxanası, 4 kənd sahə xəstəxanası, 46 feldşer-mama məntəqəsi, 6 həkim ambulatoriyası, Mincivan dəmir yol xəstəxanası fəaliyyət göstərib. Rayonda tarixi-memarlıq abidələrindən dairəvi bürc (XIV əsr), türbə (1304-1305 illər), sərdabələr (XII - XIV əsrlər) qeydə alınıb. Ermənilərin irimiqyaslı hücuma hazırlaşması barədə əhalinin əvvəlcədən məlumatlandırılması rayonda ikinci Xocalı faciəsinin baş verməsinin qarşısını alıb. Mülki əhali İran ərazisinə keçərək erməni soyqırımının qurbanına çevrilmək təhlükəsindən qurtarıblar. Rayonun erməni hərbi birləşmələrinin hücumundan müdafiəsi zamanı 188 nəfər şəhid olub, 44 nəfər itkin düşüb.

Zəngilan rayonu şimaldan Qubadlı və Cəbrayıl, cənubdan və şərqdən İran İslam Respublikası, qərbdən Ermənistan Respublikası ilə həmsərhəddir.

Rayon ərazisi Kiçik Qafqaz dağlarının cənub tərəfində Arazboyu hissədə yerləşir. Ərazinin özünəməxsus gözəllikləri, sıldırımlı qayaları, laləli düzləri, göz oxşayan meşələri və kolları vardır. Rayonun ərazisi mürəkkəb səth qurluşuna malikdir. Ərazi çay dərələri ilə parçalanaraq dərin dərələr əmələ gətirir. Rayon ərazisində əsasən Mezozoy gili sistlər, Yura təbaşir yaşlı əhəng və qumdaşları bir çox yerlərdə çökmə və vulkan mənşəli suxurlar yayılıb. Dağlıq ərazilərdə yayılmış Yura və Təbaşir dövrü süxurları 150-200 min il əvvələ aiddir. Ərazidə Bazarçay silsiləsinin Barbar və Sələfir zirvələri (2270 metr yüksəklikdə) vardır ki, bu silsilə də Ağbənd, Vejnəli yaxınlığında Araz dərəsinə düşür. Burada zəngin qızıl yataqları (Vəjnəli) vardır. Şükürataz yüksəkliyindən başlanan başqa bir sıra Sobu-Top -Dəlləkli kəndləri istiqamətində Araza doğru enir. Oxçu və Bərgüşad çayları arasında olan Süsən dağı silsiləsi, cənub-şərqə doğru enərək Ağoyuq düzünü əmələ gətirir. Bura təbaşir çöküntülü suxurlardan ibarətdir. Oxçu çayının hər iki sahilində Karst mağaraları vardır. Rayonun şimal-şərq hissəsində Qarabağ silsiləsi yerləşir. Bu silsilə getdikcə alçalaraq Geyən çölünü əmələ gətirir. Rayonun ərazisində dağlıq hissələrdə sıx meşələr yayılmışdır. 1800-2000 metr hündürlükdə olan enli yarpaqlı meşələr getdikcə enərək subalp və alp çəmənliklərinə keçir. Rayonun ərazisi müalicə əhəmiyyətli bitkilərlə və bulaqlarla zəngindir. Ərazidə zəngin tikinti daşı, gil, mərmər  kimi materiallar var idi.

Qeyd edək ki, 1925-ci il sənədlərində Zəngilan, Cəbrayıl qəzası tərkibində göstərilir və xəritədə Zəngilanın Genlik, Aladin, Dəlləkli kəndləri qeyd olunur. Son iki yüz ildə vahid təbii sərhəddə malik olmayan Zəngilan 1930-cu ilin avqustunda müstəqil rayon kimi formalaşır və dəqiq müəyyən olunan bir ərazisi olur. 1967-ci ildə Zəngilana şəhər statusu verilib.

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Xocalıda hər iki valideynini itirənlər hələ “şəhid ailəsi” statusu almayıblar 12 Aprel 2021, 11:38 Rövnəq Abdullayev maliyyə nəticələrini Mikayıl Cabbarova təqdim etdi - FOTOLAR 12 Aprel 2021, 11:37 Mərkəzi Bank ödəniş terminalların rəhbərlərinə tapşırıqlar verdi 12 Aprel 2021, 11:32 Gürcüstanın Kəşfiyyat Xidmətinin rəisi Qarabağla bağlı hesabat HAZIRLAYIB 12 Aprel 2021, 11:31 Əhalidən yararsız pullar yığılır  12 Aprel 2021, 11:26 Özbəkistan “ASAN xidmət” modelini öyrənir - FOTO 12 Aprel 2021, 11:21 Ermənilərin Xocavənddə cəsəd axtarışı nəticə vermədi 12 Aprel 2021, 11:19 MTRŞ-nin üzvü ürək tutmasından ÖLDÜ 12 Aprel 2021, 11:13 Pensiya alanlara ŞAD XƏBƏR 12 Aprel 2021, 11:08 “YAŞAT” fondu mühüm humanitar missiyanı yerinə yetirir 12 Aprel 2021, 11:04 Aşıq Ələsgərin 200 illiyinə həsr olunmuş virtual konfrans keçirilib 12 Aprel 2021, 11:00 Səhhətinə görə Türkiyəyə gedən Vahid Əhmədov DANIŞDI: “Müalicə davam edir” 12 Aprel 2021, 10:57 Bakıda avtomat satan şəxs tutuldu - FOTO 12 Aprel 2021, 10:52 Milli Qəhrəmanın anası koronavirusdan vəfat etdi - FOTO 12 Aprel 2021, 10:47 Həkimdən peyvənd olunanlara vacib MƏSLƏHƏT: “Çalışıb bunları edin!” 12 Aprel 2021, 10:41 Elektrik dirəyindən yıxılaraq ÖLDÜ 12 Aprel 2021, 10:39 Milli Konservatoriyada dərslər DAYANDIRILDI 12 Aprel 2021, 10:37 Yas mərasimində iştirak edən 5 nəfər məsuliyyətə cəlb olundu 12 Aprel 2021, 10:32 Sərhədsiz xeyirxahlıq və yaxşılıqlar sahibi - Sərhəd Qasımov 12 Aprel 2021, 10:27 Daha bir həkim koronavirusdan vəfat etdi 12 Aprel 2021, 10:22 Yevlax və Sabirabadda toy edənlər CƏRİMƏLƏNDİ 12 Aprel 2021, 10:17 Ötən gün 17 COVID-19 xəstəsi SAXLANILDI 12 Aprel 2021, 10:12 Deputat turizm mövsümü ilə bağlı qaydalara dəyişiklik İSTƏDİ 12 Aprel 2021, 10:06 Marketə çörək almağa gedən koronavirus xəstəsi YAXALANDI 12 Aprel 2021, 10:00 “Respublika” qəzetinə baş redaktor təyin olundu 12 Aprel 2021, 09:55 Lənkəranın məşhur restoranlarında toy edənlər CƏRİMƏLƏNDİ 12 Aprel 2021, 09:49 Polisin işi artıb: toy mərasimləri ara vermir 12 Aprel 2021, 09:44 Neft yenidən bahalaşdı 12 Aprel 2021, 09:40 Ronaldo bu dəfə formasını yerə atdı 12 Aprel 2021, 09:34 “Bu yaşımda saçım ağarmasaydı, xəcalətimdən cəmiyyət içinə çıxa bilməzdim” - Fəzail İbrahimli 12 Aprel 2021, 09:28 Qarabağ məsələsi Gürcüstan parlamentində 12 Aprel 2021, 09:24 “Şuşa” restoranında toy edənlər CƏRİMƏLƏNDİ 12 Aprel 2021, 09:21 Manatın xarici valyutalara qarşı MƏZƏNNƏSİ 12 Aprel 2021, 09:18 Bakıda istirahət mərkəzində YANĞIN 12 Aprel 2021, 09:13 Beynəlxalq reytinq agentliyi SOCAR-ın reytinqini təsdiqlədi: “Mənfi” 12 Aprel 2021, 09:10