جنگ طولانی مدت در یمن بار دیگر وارد مرحله حساسی شده است.
Modern.az گزارش میدهد که پس از عملیات تهاجمی نیروهای دولتی مورد حمایت عربستان سعودی علیه حوثیها در سواحل دریای سرخ، وضعیت در جبهه به طور غیرمنتظرهای تغییر کرده است.
در روزهای اولیه، نیروهای دولتی مستقر در عدن و مورد حمایت ریاض توانستند به سمت شمال پیشروی کرده و مناطق خاصی را تصرف کنند. اما پس از فراخوان بسیج حوثیها - جنبش «انصارالله» - وضعیت به نفع آنها تغییر کرد. بر اساس منابع محلی، پیوستن نیروهای قبیلهای به نبرد در کنار حوثیها به آنها امکان داد تا دفاع را سازماندهی کرده و ضدحمله را آغاز کنند.
ادعا میشود که در 24 ساعت گذشته، حوثیها کنترل حدود 2.6 هزار کیلومتر مربع از اراضی در امتداد سواحل دریای سرخ را دوباره به دست گرفتهاند. بر اساس گزارشها، حوثیها وارد شهر استراتژیک موخا شده و شهر تعز را محاصره کردهاند. همچنین گزارشهایی مبنی بر تسلیم شدن سه تیپ از نیروهای دولتی منتشر شده است.
اگر این پویایی حفظ شود، ممکن است حوثیها در آینده نزدیک به سمت شهر قریره و شبهجزیره استراتژیک نزدیک تنگه بابالمندب نیز پیشروی کنند. تصاویر منتشر شده نشان میدهد که حوثیها به جاده منتهی به عدن رسیدهاند. موفقیتهای حوثیها به مبارزات سیاسی داخلی یمن محدود نمیشود. «انصارالله» به عنوان یک نیروی متحد با ایران شناخته میشود و تهران مدتهاست که یکی از شرکای اصلی منطقهای این جنبش محسوب میشود.
در وضعیت کنونی، به خطر افتادن بابالمندب فرصت استراتژیک مهمی را برای ایران نیز ایجاد میکند. زیرا در بحبوحه تنشهای ایجاد شده در تنگه هرمز، از دست دادن کنترل این تنگه در ورودی دریای سرخ میتواند دو شریان اصلی انرژی خاورمیانه را به طور همزمان تحت فشار قرار دهد. در تحلیل رویترز که در ماه جولای منتشر شد، نیز اشاره شده بود که ایران میتواند پس از هرمز، از مسیر بابالمندب به عنوان یک نقطه فشار اضافی علیه آمریکا استفاده کند. تهران رسماً کنترل مستقیم بر حوثیها را انکار میکند. با این حال، در روزهای اخیر در بحبوحه تشدید حملات علیه عربستان سعودی، نقش ایران در فرآیندهای منطقهای بار دیگر به یکی از موضوعات اصلی بحث تبدیل شده است.
ورود حوثیها به موخا و پیشروی آنها به سمت بابالمندب نیز خطر جدی برای بازارهای انرژی ایجاد میکند. بابالمندب یکی از گذرگاههای اصلی دریایی است که دریای سرخ را به خلیج عدن و اقیانوس هند متصل میکند. بسته شدن این مسیر یا تبدیل شدن آن به یک منطقه خطرناک میتواند تانکرهای نفتی را که از عربستان سعودی به بازارهای آسیایی میروند، مجبور به تغییر مسیر کند.
تأثیر این امر در بازار انرژی از هم اکنون احساس میشود. بر اساس آخرین اطلاعات، قیمت نفت برنت به حدود 108 دلار افزایش یافته است.
بر اساس محاسبات رویترز، بسته شدن کامل بابالمندب میتواند جهش جدیدی در قیمت نفت ایجاد کند. اگرچه وجود مسیرهای جایگزین تا حدی ضربه را کاهش میدهد، اما افزایش شدید زمان و هزینههای حمل و نقل اجتنابناپذیر است.
به همین دلیل، تقویت مواضع حوثیها در بخش جنوبی دریای سرخ دیگر تنها یک مشکل جدی برای عربستان سعودی و یمن نیست، بلکه برای بازار جهانی انرژی نیز یک مشکل جدی است. دلیل دیگر پیچیدهتر شدن وضعیت، حمایت سیاسی آشکار پاکستان از عربستان سعودی است.
اسلامآباد در 8 سپتامبر حملات حوثیها به عربستان سعودی را به شدت محکوم کرد و حمایت خود را از حاکمیت، امنیت و تمامیت ارضی پادشاهی اعلام کرد. شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان نیز حملات به تأسیسات غیرنظامی و انرژی عربستان سعودی را محکوم کرد. پیش از این، خواجه آصف، وزیر دفاع پاکستان گفته بود که حملات علیه عربستان سعودی میتواند منجر به فعال شدن توافقنامه دفاعی عربستان سعودی-ترکیه-پاکستان که اخیراً امضا شده است، شود.
اما در 10 سپتامبر، دولت پاکستان اعلام کرد که پاسخ نظامی در حال حاضر مورد بحث نیست. یعنی اسلامآباد فعلاً قصد ندارد مستقیماً وارد جنگ یمن شود، اما حمایت سیاسی و امنیتی خود را از دفاع عربستان سعودی حفظ میکند. اگر وضعیت کنونی بدون تغییر باقی بماند، هدف بعدی حوثیها میتواند گسترش مواضع خود در جهت عدن باشد.
اگر چنین سناریویی محقق شود، «انصارالله» علاوه بر تقویت مواضع خود در بخش بزرگی از دریای سرخ، میتواند کنترل دسترسی به بابالمندب را نیز به دست آورد. این به معنای یک ضربه نظامی-سیاسی جدی برای عربستان سعودی و یک بحران جدید برای آمریکا از نظر امنیت انرژی و مسیرهای دریایی در خاورمیانه است. خطرناکترین سناریو، ترکیب خط ایران-حوثیها-بابالمندب با تنشها در تنگه هرمز است. در چنین حالتی، قرار گرفتن همزمان دو مسیر مهم انرژی در خاورمیانه در معرض خطر میتواند قیمت نفت را بیشتر افزایش داده و حمل و نقل جهانی را به طور جدی مختل کند.
در حال حاضر، پیشرویهای گزارش شده حوثیها ادعاهایی در میدان نبرد هستند که نیاز به تأیید دارند. اما اگر اطلاعات مربوط به تصرف یک نقطه استراتژیک مانند موخا صحیح باشد، مرکز ثقل جنگ در یمن میتواند بار دیگر به سواحل دریای سرخ منتقل شود.
لازم به ذکر است که در حال حاضر هر بشکه نفت آذربایجان به 119 دلار میرسد. در بودجه دولتی امسال آذربایجان، میانگین قیمت هر بشکه نفت آذربایجان از نوع «آذری لایت» 65 دلار آمریکا محاسبه شده است.