Ադրբեջանը աջակցում է Հարավային Կովկասում խաղաղության և տարածաշրջանային համագործակցության ամրապնդմանը, ինչպես նաև “Հարավային Կովկասյան տուն” գաղափարի իրականացմանը։ Միաժամանակ, Հայաստանի կողմից վերջին շրջանում Արևմուտքի հետ քաղաքական և անվտանգության կապերի ընդլայնումը, ինչպես նաև Ռուսաստանի հետ հարաբերություններում լարվածության աճը դարձել են տարածաշրջանի աշխարհաքաղաքական պատկերին ազդող հիմնական գործոններ։
Հայաստանի արտաքին քաղաքականության փոփոխությունների հետևանքները Ադրբեջանի և ընդհանուր առմամբ Հարավային Կովկասի համար, ինչպես նաև Երևանի արտաքին քաղաքական կուրսի ազդեցությունը տարածաշրջանում միասնական համագործակցության հարթակի ստեղծման վրա մնում են քննարկման առարկա։
Թեմայի վերաբերյալ նախկին դեսպան Նասիբ Նասիբլին Modern.az-ին հայտարարություն է արել:
"“Կովկասյան տուն” հարցը երկար պատմություն ունի։ Դեռևս 1820-ական թվականներից, ինչպես նաև հետագա շրջանում, հատկապես քաղաքական արտագաղթի տարիներին, Ադրբեջանի և Վրաստանի ներկայացուցիչները աջակցել են այս գաղափարին և այն համարել տարածաշրջանի անկախության և անվտանգության հիմնական երաշխիքներից մեկը։ Սակայն հայկական կողմը այդ ժամանակ այլ կերպ էր մոտենում այս գաղափարին։ Նախապես նրանք նախընտրում էին լինել Անտանտի և Անգլիայի կողքին, իսկ հետագա փուլում վարել են Ռուսաստանին մոտ քաղաքականություն։ Հայ քաղաքական գործիչների կապը Ռուսաստանի հետ պատմականորեն հայտնի հարց է։
Նրանք երկար ժամանակ նախապատվություն են տվել այն ռազմավարությանը, որը նրանք անվանում էին “լրացուցիչ քաղաքականություն”, այսինքն՝ հարաբերությունների հավասարակշռումը տարբեր ուժային կենտրոնների հետ և դրանցից միաժամանակ օգտվելը։
Սակայն 2020 թվականի պարտությունը Հայաստանի համար այս հարցին ավելի լուրջ մոտենալու պատճառ դարձավ։ Հայաստանի ներկայիս արտաքին քաղաքականությանը նայելիս կարելի է տեսնել, որ “լրացուցիչ քաղաքականությունը” նրանց համար որոշակի տրամաբանական հիմք ունի։ Մի կողմից կան Ռուսաստանի պատմական և քաղաքական կապերը Հայաստանի հետ, մյուս կողմից՝ հարաբերությունները Եվրոպայի հետ և քրիստոնեական համերաշխության գործոնը։ Հայաստանը նույնպես փորձում է օգտագործել այս երկու ուղղությունների միջև առկա հնարավորությունները իր շահերի համար"։
Ն. Նասիբլին նշել է, որ կա հավանականություն, որ Ռուսաստանի նախկին ազդեցությունը Հայաստանում կարող է որոշ չափով վերականգնվել:
"Փաշինյանը կարող է մշտապես իշխանության չմնալ։ Ապագայում քաղաքական իրավիճակը կարող է փոխվել, Ռուսաստանի նախկին ազդեցությունը Հայաստանում կարող է որոշ չափով վերականգնվել։ Սակայն ես կարծում եմ, որ Հայաստանը ընդհանուր առմամբ չի հրաժարվի այս “լրացուցիչ քաղաքականությունից”, այսինքն՝ տարբեր ուժային կենտրոնների հետ հարաբերությունները զուգահեռաբար զարգացնելու ռազմավարությունից։
Իհարկե, հարցին Ադրբեջանի շահերի տեսանկյունից մոտենալիս, տարածաշրջանում խաղաղության և կայունության հաստատումը մեր շահերից է բխում։ Ադրբեջանը, լինելով այս երեք երկրների մեջ ամենաուժեղ պետությունը, ունի նաև լուրջ տնտեսական և քաղաքական ներուժ։ Եթե Ադրբեջանը կարողանա ռացիոնալ և ճիշտ օգտագործել այս ներուժը, ապա “Հարավային Կովկասյան տուն” գաղափարի իրականացումը կարող է մեծ օգուտ բերել մեր երկրին և ընդհանուր առմամբ տարածաշրջանին։
Ամեն դեպքում, Հարավային Կովկասում կայունության, անվտանգության և համագործակցության ապահովումը համապատասխանում է տարածաշրջանի բոլոր երեք հիմնական երկրների շահերին։ Ուստի կարևոր է շարունակել ջանքերը այս ուղղությամբ"։
Նիջաթ Ռուստամ
