23 iyun 2018, Şənbə
Ana Səhifə - REPORTAJ - “Fatma, bizə qəhrəman adı verdilər” - SSRİ-nin qaz sənayesinə rəhbərlik etmiş azərbaycanlı nazir  
“Fatma, bizə qəhrəman adı verdilər” - SSRİ-nin qaz sənayesinə rəhbərlik etmiş azərbaycanlı nazir  
24.07.2017, 22:29

Onu əfsanəvi nazir, böyük insan, əsl peşəkar, xeyirxah ürəyə malik azərbaycanlı kimi xatırlayırlar. Bəli, məhz əfsanəvi... Sıravi ustalıqdan nazir kürsüsünə qədər pillə-pillə qalxan Sabit Orucov bu titulu gərgin əməyi, bacarığı, öz biliyinə və təcrübəsinə güvənməyi ilə qazanıb.

Modern.az saytı 1972-1981-ci illərdə SSRİ qaz sənayesi naziri Sabit Orucov haqqında yazını təqdim edir.

Sabit Orucov 1912-ci ildə Bakıda anadan olub. Azərbaycan Neft Sənayesi İnstitutunda ali təhsil alıb. İlk əmək fəaliyyətinə sıravi usta, mexanik kimi başlayıb. Qısa müddətdən sonra Suraxanı mədənlərində direktor, daha sonra isə “Ordconikidzeneft”in idarə rəisi, “Azneft”də mühəndis vəzifələrinə təyin olunub..

1946-cı ildə Sabit Orucov Moskvaya dəvət alıb, ona SSRİ Neft Sənayesi Nazirliyində şöbə müdiri vəzifəsini həvalə ediblər.

Təşkilatçılığı və dərin biliklərə malik olması ilə həmişə diqqət mərkəzində olan Sabit Orucov 1947-1949-cu illərdə “Krasnodarneft” birliyində rəisin birinci müavini-baş mühəndis, 1949-1953 və 1955-1957-ci illərdə SSRİ neft sənayesi nazirinin müavini, 1957-1959-cu illərdə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı Şurasının sədri, Nazirlər Soveti sədrinin müavini, 1959-1962-ci illərdə Azərbaycan Nazirlər Sovetinin SSRİ Nazirlər Sovetindəki nümayəndəsi, 1962-1965-ci illərdə SSRİ Dövlət Plan Komitəsində neft və qaz sənayesi üzrə baş idarənin rəhbəri, 1965-1972-ci illərdə SSRİ neft sənayesi nazirinin birinci müavini, 1972-1981-ci illərdə SSRİ qaz sənayesi naziri olub.

Sabit Orucov Xəzər dəniz neft yataqlarında, xüsusilə də neft daşlarında neft çıxarılmasına böyük əmək sərf edib.

1950-ci ildə Sabit Orucov Krasnodar mədənlərinin yenidən işə salınması, inkişaf etdirilməsi və neft hasilatının artırılmasına görə böyük uğura imza ataraq Stalin mükafatına layiq görülüb.


1965-ci ildə Qərbi Sibir yataqlarının mənimsənilməsində ciddi problemlərin olduğu bir vaxtda, həmin ərəfədə SSRİ neft sənayesi nazirinin birinci müavini vəzifəsində çalışan Sabit Orucov mövcud problemlərin həllini öz üzərinə götürüb və qısa müddət ərzində onun rəhbərliyi altında yüzdən artıq yataqlar istismara verilib. Artıq 1970-ci ildə Qərbi Sibir yataqlarından 250 milyon tondan artıq neft çıxarılıb. Tümen vilayətində neft hasilatının yüksək göstəricilərinə görə Sabit Orucov Lenin mükafatına layiq görülüb.

Sabit Orucovun Sibir uğurları Kremlin diqqətindən yayınmayıb. Həmin dövrdə SSRİ Nazirlər Sovetinin sədri olan Kosıgin Orucova böyük ümidlər bəsləyib. O,  ölkə üçün çox vacib sayılan bu sahənin ən iri və mürəkkəb layihələrini Sabit Orucova həvalə edəndə və Siyasi Büroda bu cür mürəkkəb məsələlərin həllinə ümidsiz yanaşılanda azərbaycanlı mütəxəssis bütün etimadları doğrultmağı bacarıb və təşkilatçılıq qabiliyyəti ilə ümidsizliyə qapılan Kreml məmurlarını təəcübləndirməyə də nail olub.

Və bütün bunların nəticəsi olaraq 1972-ci ildə Kosıgin Orucovu Kremlə dəvət edib və onlar birlikdə Leonid İliç Brejnevin kabinetinə təşrif buyurublar. Bu görüşdə uzun-uzadı müzakirə olmadam Sabit Orucov SSRİ-nin qaz sənayesi naziri təyin olunub.

Sabit Orucov kabinetdə əyləşməyi sevən nazirlərdən olmayıb. Onun haqqında belə bir məsəl də çəkiblər: “Naziri kabinetdə yox, qaz çıxan yerdə axtarın”.

Sadəliyi, səmimiyyəti ilə seçilən Sabit Orucov dostcanlı, ailəsini sevən adam olub, kabinetində həyat yoldaşının və qızının şəklini saxlayıb, daim ezəmiyyətlərdə olduğundan onlara çox vaxt ayıra bilmədiyini də başa düşüb, ancaq qarşılıqlı anlaşma bu ailənin xoşbəxtliyini həmişə qoruyub saxlayıb. Orucovla eyni ərəfədə SSRİ neft və qaz sənayesi obyektlərinin tikintisi nazirinin müavini olmuş Vladimir Çirskov onunla bağlı xatirələrində yazıb:


“Sabit Orucov özünü bütövlükdə işə həsr edən adam idi. Ancaq buna baxmayaraq o, ailəsini də çox sevirdi. Ona Sosialist Qəhrəmanı adı veriləndə birinci olaraq həyat yoldaşına zəng vurub uğurunu ilk olaraq onunla bölüşdü:


- Fatma, bizə qəhrəman adı verdilər...


Onun ən gözəl xüsusiyyətlərindən biri də o idi ki, iş nə qədər gərgin olsa da, mühitin, münasibətlərin gərginləşməsinə imkan vermirdi. Yaxşı xatırlayıram, Sibirin ucqar bölgələrindən birində ezamiyyətdə idik. Orucov müşavirə keçirirdi, yüzə yaxın rəhbər işçi müşavirədə iştirak edirdilər və çox ciddi məsələlər müzakirə olunurdu. Həmin müşavirə zamanı xokkey üzrə dünya şempionatı gedirdi və SSRİ yığması finalda oynayırdı. Biz olduğumuz yerdə televizor yox idi. Arxa otaqların birində isə sıravi işçilər radio vasitəsi ilə SSRİ komandasına azarkeşlik edirdilər. Elə müşavirədə olanların çoxusu da xokkey azarkeşləri idi. Bunu bildiyimdən qərara gəldim ki, Orucova kiçik bir qeyd yazın göndərim. Kiçik bir kağız parçasında xokkeylə bağlı məsələni ona agah etdim. O kağızı oxuduqdan sonra ciddi bir görkəm alıb ayağa durdu:


- Yoldaşlar, mən sizə bir məsələ ilə bağlı məlumat verməliyəm. Biz hazırda çox mühüm bir məsələni, neft-qaz hasilatını müzakirə edirik və bu məsələ dövlətimiz üçün olduqca vacibdir. Amma digər bir ciddiliyi heç də az olmayan məsələ də var. Hazırda bizim xokkeyçilərimiz final oyununda ölkəmizi təmsil edirlər. Oyunun bitməsinə 10 dəqiqə qalır. Əgər etiraz etmirsinizsə, biz müşavirəni 10 dəqiqəlik saxlayaq və komandamızın qələbəsinin şahidi olaq. Xahiş edirəm, radionu müşavirə zalına gətirin.


Beləliklə biz hamımız radio vasitəsilə oyunu izlədik, Orucovun proqnozu doğru çıxdı, biz bir-birimizi qələbə münasibətilə təbrik etdik. Bundan sonra müşavirə daha ciddi şəkildə öz işini davam etdirdi...”.


Sabit Orucovun zamanında SSRİ-nin, həmçinin Azərbaycanın qaz sənayesinin inkişafına verdiyi töhfələr bu gün də bəhrəsini verməkdədir. Məhz vahid qaz təchizatı sisteminin qurulması Sabit Orucovun nəzəriyyəsi əsasında yaradılıb. Rusiyanın nəhəng “Qazprom” şirkətinin Sabit Orucovun 100 illiyi ilə bağlı keçirdiyi təntənəli tədbirdə də onun əvəzsiz xidmətləri yüksək qiymətləndirilib.


Sabit Orucov təkcə SSRİ-də deyil, həm də xarici ölkələrdə də təcrübəli mütəxəssis kimi tanınıb. Elmi araşdırmaları böyük marağa səbəb olan professor Sabit Orucov Yaponiya, İngiltərə, Kanada, ABŞ, Almaniya və bir sıra ölkələrdə Ümumdünya və Beynəlxalq Neft və Qaz Konqreslərində məruzələrlə çıxış edib, 8-ci Moskva Neft Konqresində Dünya Neft Konqreslərinin vitse-prezidenti seçilib.

O, iki dəfə SSRİ Dövlət Mükafatı və Lenin mükafatı laureatı olub, 1980-ci ildə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görülüb, 3 dəfə “Lenin” ordeni, 4 dəfə “Qırmızı Əmək Bayrağı” ordeni və medallarla təltif olunub.

Sabit Orucov 1981-ci ildə Moskva şəhərində vəfat edib, Moskvanın Novodeviçye qəbirstanlığında dəfn olunub.

İlham Cəmiloğlu


İlham Cəmiloğlu
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Buraxılış imtahanlarının nəticələri AÇIQLANDI
23.06.2018, 16:06

Buraxılış imtahanlarının nəticələri AÇIQLANDI

 “Ərdoğan prezident seçilməyə bilər” – Azərbaycandakı partiyalardan PROQNOZ
23.06.2018, 16:01

 “Ərdoğan prezident seçilməyə bilər” – Azərbaycandakı partiyalardan PROQNOZ

Maşınqayırma sənayesi işçiləri təltif olundu - SİYAHI
23.06.2018, 15:41

Maşınqayırma sənayesi işçiləri təltif olundu - SİYAHI

Prezident Mozambik, Xorvatiya və Sloveniya dövlət başçılarını təbrik etdi
23.06.2018, 15:16

Prezident Mozambik, Xorvatiya və Sloveniya dövlət başçılarını təbrik etdi

Çində 10 nəfər edam olundu
23.06.2018, 14:57

Çində 10 nəfər edam olundu

Mehdi Hüseynzadənin 100 illik yubileyi keçiriləcək
23.06.2018, 14:45

Mehdi Hüseynzadənin 100 illik yubileyi keçiriləcək

İlham Əliyev səhiyyə işçilərinə fəxri adlar verdi - SİYAHI
23.06.2018, 14:11

İlham Əliyev səhiyyə işçilərinə fəxri adlar verdi - SİYAHI

Akif Əlizadəni AMEA prezidenti vəzifəsinə təsdiq edildi
23.06.2018, 14:08

Akif Əlizadəni AMEA prezidenti vəzifəsinə təsdiq edildi

Universiteti bitirib diplom ala bilməyən tələbələrin sayı AÇIQLANDI
23.06.2018, 13:52

Universiteti bitirib diplom ala bilməyən tələbələrin sayı AÇIQLANDI

Sabahın havası - Bakıda külək əsəcək
23.06.2018, 13:39

Sabahın havası - Bakıda külək əsəcək

Türkiyədə prezidentliyə namizədlər son mitinqlərə HAZIRLAŞIR
23.06.2018, 13:33

Türkiyədə prezidentliyə namizədlər son mitinqlərə HAZIRLAŞIR

Azərbaycan-Gürcüstan sərhədində sıxlıq aradan qaldırılacaq - Yeni post TİKİLƏCƏK
23.06.2018, 13:25

Azərbaycan-Gürcüstan sərhədində sıxlıq aradan qaldırılacaq - Yeni post TİKİLƏCƏK

Jurnalist binalarının svetoforları nəhayət işə düşdü - FOTOLAR
23.06.2018, 13:19

Jurnalist binalarının svetoforları nəhayət işə düşdü - FOTOLAR

Rusiyada təyyarə qəzası - Pilot həlak oldu
23.06.2018, 13:16

Rusiyada təyyarə qəzası - Pilot həlak oldu

Azərbaycanda 17 tona yaxın narkotik məhv edildi
23.06.2018, 13:12

Azərbaycanda 17 tona yaxın narkotik məhv edildi

Polis 10 borclunu SAXLADI
23.06.2018, 12:51

Polis 10 borclunu SAXLADI

Bakıda yanğın - 7 nəfər xilas edildi, 25-i təxliyə olundu
23.06.2018, 12:50

Bakıda yanğın - 7 nəfər xilas edildi, 25-i təxliyə olundu

Oqtay Əsədov Şanxaya getdi
23.06.2018, 12:41

Oqtay Əsədov Şanxaya getdi

Deputatlardan “Dövlətqaçqınkom”un ilk təşəbbüsünə yüksək QİYMƏT: “Proseslərin çoxu mətbuata sızmır”
23.06.2018, 12:38

Deputatlardan “Dövlətqaçqınkom”un ilk təşəbbüsünə yüksək QİYMƏT: “Proseslərin çoxu mətbuata sızmır”

Bakı sakini zorakılıqla qətlə yetirildi
23.06.2018, 12:37

Bakı sakini zorakılıqla qətlə yetirildi

Bağçadakı olaya görə 2 nəfər işdən çıxarıldı
23.06.2018, 12:35

Bağçadakı olaya görə 2 nəfər işdən çıxarıldı

Azərbaycanda yeni gömrük-keçid məntəqəsi tikiləcək
23.06.2018, 12:17

Azərbaycanda yeni gömrük-keçid məntəqəsi tikiləcək

Bakıda avtomobillərdən oğurluq edən şəxslər saxlanıldılar
23.06.2018, 12:13

Bakıda avtomobillərdən oğurluq edən şəxslər saxlanıldılar

Elmlər Akademiyası yaxınlığında yeni Azercell Eksklüziv!
23.06.2018, 12:01

Elmlər Akademiyası yaxınlığında yeni Azercell Eksklüziv!

Mayda
23.06.2018, 11:44

Mayda "Sınıq Körpü"dən keçən nəqliyyat vasitələrinin sayı AÇIQLANDI

Şirvanda 22 yaşlı oğlan itkin düşüb - FOTO
23.06.2018, 11:36

Şirvanda 22 yaşlı oğlan itkin düşüb - FOTO

Bu gün Sabunçunun bir hissəsində su olmayacaq
23.06.2018, 11:30

Bu gün Sabunçunun bir hissəsində su olmayacaq

Azay Quliyev üçün xüsusi tarix...   
23.06.2018, 11:25

Azay Quliyev üçün xüsusi tarix...  

Siyəzəndə vətəndaşın həyətində külli miqdarda narkotik aşkarlandı 
23.06.2018, 11:20

Siyəzəndə vətəndaşın həyətində külli miqdarda narkotik aşkarlandı 

Emənistan daha bir hərbçisini itirdi  
23.06.2018, 11:03

Emənistan daha bir hərbçisini itirdi  

İlham Əliyev Əlcəzairin ədliyyə nazirini qəbul etdi
23.06.2018, 11:00

İlham Əliyev Əlcəzairin ədliyyə nazirini qəbul etdi

Dünya çempionatında bu gün daha 3 oyun keçiriləcək   
23.06.2018, 10:25

Dünya çempionatında bu gün daha 3 oyun keçiriləcək  

Zaqatalada avtoxuliqanlıq edən şəxs həbs olundu 
23.06.2018, 10:14

Zaqatalada avtoxuliqanlıq edən şəxs həbs olundu 

Cəbhədə erməni təxribatı - Şiddətli atışma oldu
23.06.2018, 09:47

Cəbhədə erməni təxribatı - Şiddətli atışma oldu

Bakıda kilsədə 9 yaşlı qıza təcavüz etdilər
23.06.2018, 09:39

Bakıda kilsədə 9 yaşlı qıza təcavüz etdilər

ARXİV
SORĞU
Hansı ölkə dünya çempionu olacaq?
Argentina(12.7%)
Braziliya(23.9%)
Almaniya(10.1%)
İngiltərə(2.65%)
Portuqaliya(12.2%)
İspaniya(6.38%)
Fransa(4.25%)
Belçika(2.12%)
Seneqal(3.72%)
Rusiya(21.8%)