Arxiv
2 Dekabr 2018, 14:07 | İQTİSADİYYAT
Manatı yeni devalvasiya gözləyir? - Ekspert ŞƏRHİ  

Azərbaycan manatının ABŞ dolları qarşısında nominal dəyəri ilin əvvəlindən dəyişməyib - 1.7 manat=1 ABŞ dolları məzənnəsi il boyu bankların valyuta alqı-satqısı lövhələrində qalıb. Belə bir vəziyyətdə maliyyə naziri Samir Şərifovun milli valyutanın nominal olaraq deyil, real bahalaşması ilə bağlı narahatlığını dilə gətirməsi xeyli müzakirə yaratdı. 

Bəs, manat real olaraq bahalaşıbmı?

Bu barədə Modern.az-a danışan iqtisadçı Rövşən Ağayev Mərkəzi Bankın məlumatına əsasən bildirib ki, qeyri-neft sektoru üzrə manat real olaraq 10%-ə yaxın bahalaşıb:


“2015-ci ilin devalvasiya şokundan sonra bu səviyyədə bahalaşma olmamışdı. Məsələn, 2016-cı ildə real effektiv məzənnə 1% ucuzlaşmışdı, 2017-ci ildə 4% bahalaşmışdı. İndi isə birdən-birə 10%-ə yaxın real bahalaşma qeydə alınıb”.


Sual oluna bilər - nominal məzənnə sabit qalırsa, manat necə real olaraq bahalaşır?

 
“Çox sadə bizim əsas ticarət partnyorumuz olan ölkələrdə milli valyutalar dəyərdən düşür, inflyasiyanın artım tempi isə onların valyutasının dəyərsizləşmə tempindən geridə qalır, nəticədə mal səbətini aparıcı valyutalarla (avro, dollar) almaq daha sərfəli olur. İqtisadi terminlərdən uzaq, asan anlaşılan bir izah: Türkiyədə 100 məhsuldan ibarət ixtiyari bir səbətin dəyəri 2018-ci ilin yanvarında 350 lirə, həmin dövrün nominal kursu ilə 100 dollar idi. Artıq 2018-ci ilin dekabrında həmin səbətin dəyəri inflyasiya nəticəsində 450 lirə olub - hazır məzənnə ilə 88 dollar. Göründüyü kimi, səbət 12% ucuzlaşıb.
Eyni vaxtda Azərbaycanda bu səbət 166.7 manat idi - o zamanın kursu ilə 98 dollar. İl ərzində 2.5% inflyasiya olub və səbət 4.3 manat bahalaşaraq, 171 manata və indiki məzənnə ilə 100.5 dollara yüksəlib. 
Nəticə nədir - il ərzində lirə real olaraq 12% ucuzlaşıb, manat isə 0.5% bahalaşıb. Belə vəziyyətdə həmin səbəti Türkiyədən idxal etmək əcnəbi üçün daha sərfəli olur - yəni Türkiyənin ixracı stimullaşır, paralel olaraq Azərbaycandan idxala maraq azalır.
Bura qədər maliyyə nazirinin arqumenti çox cəlbedici görünür və nazirə haqq qazandırmaq çox məntiqli görünür.
Amma əgər Türkiyədən fərqli olaraq sənin həmin səbətə qoymaq üçün əmtəə istehsalı potensialın çox məhdudursa, əksinə həmin səbəti sən özün xaricdən idxal etməyə məhkumsansa, vəziyyət dəyişir. Olmayan (ya da çox az olan) ixracını həvəsləndirmək istəyərkən, bu ixracdan 6 dəfə çox olan idxalını da bahalaşdırmış olursan.
Yenidən başa qayıdırsan, əhalini panikaya salıb əmanətlərini dollara çevirməyə, banklardakı pullarını geri çəkməyə, bankları manatla kreditdən imtina etməyə, iqtisadiyyatı 2 rəqəmli inflyasiya ilə yaşamağa məhkum buraxırsan.
Çox uzatmaq istəmirəm, manatın real bahalaşmasının qarşısını almağın yeganə açarı üzən məzənnə rejiminə keçiddir. Bu rejim isə yalnız o zaman mümkün olacaq: tədiyə balansı çərçivəsində ölkəyə gələn valyuta axınlarında neft-sektorunun hazırkı 75%-lik payını heç olmasa 25-30%-ə endirmək mümkün olsun”.

R.Ağayev bildirib ki, rəsmi açıqlamalar hər nə olursa olsun, Azərbaycanda yaxın dövr üçün manatın dəyərdən salınacağı ilə bağlı gözləntisi yoxdu:

“Əhalinin maraqları üçün demirəm, bu hökumətin özünün mənafelərinə ağır zərbə olardı”.

 

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Paşinyan Qarabağla bağlı məsuliyyəti boynundan atır 23 Aprel 2019, 00:56 Yaponiyada 5,4 ballıq zəlzələ oldu 23 Aprel 2019, 00:29 Saxta manatı necə tanımalı? - FOTO 23 Aprel 2019, 00:13 Yevlaxda 14 yaşlı qız zəhərlənərək öldü 22 Aprel 2019, 23:48 Qazaxda orta məktəb şagirdi tələbəni qətlə yetirdi - YENİLƏNİB 22 Aprel 2019, 23:34 Makedoniyada seçkilərin II turu mayın 5-də keçiriləcək 22 Aprel 2019, 23:29 ABŞ-da təyyarə qəzası: 6 ölü 22 Aprel 2019, 23:14 Azərbaycanın BMT çərçivəsində hərbi əməkdaşlığı müzakirə edilib 22 Aprel 2019, 22:43 Putin Şimali Koreya lideri ilə Vladivostokda görüşəcək 22 Aprel 2019, 22:30 Sahibə Qafarova Şəmkirdə seçicilərlə görüşdü - FOTO 22 Aprel 2019, 22:13 İsmayıllıda fəhlə uçan divarın altında qalıb öldü 22 Aprel 2019, 21:57 Qazaxıstan nefti Bakı-Supsa boru kəməri ilə Qara dənizə çatdırılacaq 22 Aprel 2019, 21:42 Türkiyədən ABŞ-ın sanksiyalarına cavab 22 Aprel 2019, 21:29 Yaponiya və Çindən Azərbaycana gələn turistlərin sayı artıb 22 Aprel 2019, 21:13 Beş milyarder həbs olundu 22 Aprel 2019, 20:38 İstanbulda 4 mərtəbəli bina uçdu 22 Aprel 2019, 20:18 Qafqaz almanlarının nəvə və nəticələri Göygöldə - FOTO 22 Aprel 2019, 20:02 Zaqatalada dolu əleyhinə raket tapıldı - FOTO 22 Aprel 2019, 19:55 Gömrükçülər üçün təlimə start verildi - Foto 22 Aprel 2019, 19:46 ABŞ Poroşenkoya toxunmamaq göstərişi verib 22 Aprel 2019, 19:37 Bakıda orta məktəbdən oğurluq olub 22 Aprel 2019, 19:28 Təhsil işçiləri arasında futbol çempionatı - FOTO 22 Aprel 2019, 19:18 Nazirlik aprel ayının qeyri-sabit keçməsinin səbəblərini açıqladı 22 Aprel 2019, 19:09 “Nar” Azərbaycan Qran Prisi üçün texniki hazırlıqları başa çatdırıb 22 Aprel 2019, 19:00 BMU-da Nəsiminin 650-illik yubileyi qeyd olunub - FOTO 22 Aprel 2019, 18:50 Ermənistanın əhalisi iki dəfə azalacaq – BMT açıqladı 22 Aprel 2019, 18:42 BDU-nun rektoruna 16 gün ərzində tələbələrdən 663 müraciət daxil olub 22 Aprel 2019, 18:34 Fikrət Məmmədov: 51 icra məmuru vəzifəsindən azad olunub 22 Aprel 2019, 18:26 Azərbaycan Burundi qaçqınlarına yardım ayırıb 22 Aprel 2019, 18:18 Mirqafar Seyidov Bakı polisini topladı - FOTO 22 Aprel 2019, 18:10