"نامگذاری سالن مراسم مسجد کبود، یکی از نمونه های میراث تاریخی و فرهنگی کهن مردم آذربایجان در ایروان، به نام شاعر ارمنی یغیشه چارنتس، تلاشی دیگر برای تحریف هویت تاریخی و فرهنگی و بی احترامی به ارزش های جهانی است که مورد توافق همه جهان است و در کنوانسیون های بین المللی به رسمیت شناخته شده است. این اقدام خرابکاری علیه تلاش ها برای ایجاد فضای صلح و اعتماد متقابل است."
Modern.az گزارش می دهد که این مطلب در بیانیه کمیته دولتی جمهوری آذربایجان در امور تشکل های مذهبی اعلام شده است.
اشاره شده است که ابتکار عمل برای قرار دادن مجسمه در سالن مراسم مسجد کبود، سوالات جدی را در مورد رویکرد عینی و بی طرفانه طرف ارمنی، به ویژه رهبری سیاسی این کشور، نسبت به هدف و تعلق اولیه این بنای تاریخی ایجاد می کند:
"این تلاش ها در خدمت به حاشیه راندن هویت تاریخی و فرهنگی مسجد کبود و معرفی آن به عنوان بنایی متعلق به فرهنگی دیگر است. حفاظت از بناهای تاریخی نه تنها تضمین وجود فیزیکی آنها را می طلبد، بلکه احترام به تعلق، هدف اولیه و هویت فرهنگی آنها را نیز ایجاب می کند.
مسجد کبود نمونه مهمی از معماری و میراث مذهبی آذربایجان است که در قرن هجدهم در دوران خانات ایروان و در سال های حکومت حسینعلی خان ساخته شده است. این بنای تاریخی که در تاریخ با نام های مسجد کبود، جامع کبود و مسجد حسینعلی خان شناخته می شود، جایگاه مهمی در زندگی مذهبی و اجتماعی جمعیت مسلمان ایروان داشته و نقش مهمی در شکل گیری چهره فرهنگی شهر ایفا کرده است. تعلق تاریخی آن مستقیماً با ویژگی های معماری مسجد، دوره ساخت آن و جایگاه خانات ایروان در تاریخ دولت سازی مرتبط است.
در دوران حکومت شوروی، فعالیت های مذهبی در اینجا متوقف شد و ساختمان برای اهداف مختلف سکولار، از جمله به عنوان موزه، مورد استفاده قرار گرفت. در سال 1995، بر اساس توافقنامه ای که بین ایران و ارمنستان حاصل شد، تامین مالی کارهای "بازسازی" به طرف ایرانی واگذار شد. اما این روند نمی تواند مبنایی برای تغییر تعلق تاریخی مسجد یا معرفی ویژگی های معماری اولیه آن به نام فرهنگی دیگر باشد. زیرا بازسازی هر نمونه از میراث فرهنگی با هزینه یک کشور، مبنایی برای ادعای تعلق آن به آن کشور محسوب نمی شود. هویت تاریخی مسجد کبود باید بر اساس دوره ساخت آن، خانات ایروان و ارتباط شهر با میراث فرهنگی آذربایجان ارزیابی شود. تلاش ها برای معرفی این بنا به عنوان "مسجد فارسی"، تغییر نام و زمینه تاریخی آن، نه به رویکرد علمی-تاریخی، بلکه به اهداف سیاسی خدمت می کند."
همچنین تاکید شده است که حفاظت از میراث فرهنگی یکی از اصول مهم حقوق بین الملل است:
"کنوانسیون لاهه 1954 یونسکو در مورد "حفاظت از اموال فرهنگی در زمان درگیری مسلحانه"، حفاظت از اموال فرهنگی در زمان درگیری مسلحانه، جلوگیری از اقدامات خصمانه علیه آنها، و موارد غارت و تصرف را پیش بینی می کند. کنوانسیون 1972 یونسکو در مورد "حفاظت از میراث فرهنگی و طبیعی جهانی"، مسئولیت دولت ها را در شناسایی، حفاظت، نگهداری و انتقال میراث فرهنگی واقع در قلمرو آنها به نسل های آینده تثبیت می کند.
با تاسف فراوان تاکید می کنیم که ارمنستان امروز دوباره تجربه منفی خود را در قبال مساجد در مناطق قره باغ و زنگزور شرقی در دوران اشغال به کار می گیرد. مردم آذربایجان فراموش نکرده اند که در سال 2019، شرکت فعال در جمهوری اسلامی ایران در کارهای انجام شده تحت عنوان تعمیر در مسجد جامع گوهراغا بالا در شوشا مشارکت داشت و آن و مسجد جامع آغدام به عنوان "مساجد فارسی" معرفی شدند. ما همچنین با اندوه و تاسف عمیق، تخریب، هتک حرمت و اقدامات وندالیسم را که احساسات مذهبی مردم ما را هدف قرار داده بود، در سایر مناطق اشغالی، در مساجد و اماکن عبادی باستانی به یاد می آوریم. در حال حاضر، دولت آذربایجان در حال بازسازی تمام بناهای مذهبی-فرهنگی در مناطق آزاد شده از اشغال است و اقدامات پیوسته ای را در جهت بازسازی تاریخی آنها انجام می دهد. اما رفع تخریب های فیزیکی، آثار معنوی ناشی از اقدامات وندالیسم در دوران اشغال را در حافظه تاریخی مردم ما پاک نمی کند.
ما معتقدیم که در مسئله حفاظت از نمونه های میراث فرهنگی، معیارهای واحد و عینی باید مبنا قرار گیرد و در هنگام بازسازی و استفاده از آنها، به تعلق تاریخی، ویژگی های معماری اولیه و هدف مذهبی آنها احترام گذاشته شود. از این منظر، تلاش ها برای تحریف هویت تاریخی مسجد کبود در ایروان، بار دیگر اهمیت حفظ اصول یکسان در قبال میراث فرهنگی را در همه جا مطرح می کند.
ما اعتراض خود را نسبت به تلاش ها برای تحریف تعلق تاریخی مسجد کبود و تصرف میراث فرهنگی-مذهبی مردم آذربایجان اعلام می کنیم و از طرفین ایرانی و ارمنی می خواهیم که به حقایق تاریخی احترام بگذارند و از استفاده از بناهای مذهبی و فرهنگی برای اهداف سیاسی-ایدئولوژیک خودداری کنند."
