Macron konuşmasında Ermenistan'ı Rusya'nın eski "ileri karakolu" olarak nitelendirdi ve birkaç yıl önce Avrupalı liderlerin Erivan'ı ziyaret etmediğini hatırlattı:
"8 yıl önce bu ülke birçok devlet tarafından de-facto Rusya'nın uydusu olarak kabul ediliyordu. Nikol Paşinyan "kadife devrim" yaparak ülke için riskleri azaltmaya çalıştı."
Fransa Cumhurbaşkanı ayrıca Rusya'nın Ermenistan'daki askeri varlığına değinerek ülke topraklarında 4000 Rus askeri ve 1000 sınır muhafızının bulunduğunu belirtti. Ona göre, bu durum Avrupa Birliği'nin bölgede daha aktif bir rol oynamasını gerekli kılıyor ve Ermenistan'ın sınır güvenliğine destek verilmelidir.
Ancak Macron'un dile getirdiği siyasi değerlendirmelere rağmen, Ermenistan'ın Rusya'ya bağımlılığı sadece askeri bileşenle sınırlı değil. "The Economist" dergisinin değerlendirmelerine göre, Ermenistan Rusya'ya en çok bağımlı ülkeler arasında ilk üçte yer alıyor.
Modern.az'ın araştırması, bu bağımlılığın birkaç stratejik yönü kapsadığını gösteriyor: enerji sektörü, ekonomi ve ticaret, askeri güvenlik, sınır kontrolü, ayrıca altyapı ve ulaşım.
Enerji sektörü: Rusya etkisinin ana dayanağı
Ermenistan'ın enerji güvenliği neredeyse tamamen Rusya'ya bağımlıdır. Ülkenin gaz tedariki "Gazprom Armenia" tarafından yönetiliyor ve enerji altyapısında Rus sermayesi üstün bir konuma sahip.
Elektrik enerjisi üretiminde de Rusya faktörü önemli bir rol oynuyor. "Metsamor" Nükleer Santrali ülkenin elektrik üretiminin yaklaşık yüzde 30-40'ını sağlıyor. Santralin yakıt tedariki ve teknik bakımı da Rusya tarafından gerçekleştiriliyor.
Ekonomi ve ticaret: yüksek bağımlılık seviyesi
Rusya, Ermenistan'ın ana ticaret ortağı olmaya devam ediyor. Ermenistan ihracatının büyük bir kısmı Rusya pazarına yöneliktir. Aynı zamanda, ülkeye giren doğrudan yabancı yatırımların yaklaşık yüzde 70'inin Rus sermayesine bağlı olduğu belirtiliyor.
Ermenistan'ın dış ticaretinin 1/3'ü Rusya ile ilgilidir ve 2023 yılının ilk 9 ayında ihracat-ithalat işlemlerinin önemli bir kısmı (sırasıyla %51 ve %30-ed) Rusya ile gerçekleştirilmiştir. Rusya-Ukrayna savaşından sonra Ermenistan'ın Rusya'ya yeniden ihracatı (otomobil, ev aletleri vb.) 3 katına kadar artmış, bu da ekonomiyi daha da bağımlı hale getirmiştir.
Bununla birlikte, Rusya'da çalışan Ermeni göçmenlerin gönderdiği para transferleri Ermenistan ekonomisinde önemli bir rol oynamaktadır. Özellikle 2022'den sonra Rusya'dan Ermenistan'a göç eden vatandaşların sayısının artması hizmet ve BT sektöründe de belirli bir canlanma yaratmıştır.
Askeri güvenlik: KGAÖ ve Rusya üssü
Ermenistan'ın güvenlik sistemi hala Rusya ile sıkı bir şekilde entegre durumdadır. Gümrü'de bulunan 102. Rus askeri üssü ve KGAÖ çerçevesindeki işbirliği bu bağımlılığın temel göstergelerindendir.
Aynı zamanda, Ermenistan ordusunun silahlanmasının önemli bir kısmı Rus yapımı teknolojiye dayanmaktadır. Bu da hem teknik hem de lojistik açıdan Moskova'ya bağımlılığı güçlendirmektedir.
Sınır kontrolü: FSB'nin rolü
Ermenistan'ın Türkiye ve İran ile devlet sınırlarının korunması Rusya Federal Güvenlik Servisi (FSB) sınır birlikleri tarafından gerçekleştirilmektedir. Bu gerçek, ülkenin sınır güvenliğinde dış bir aktörün doğrudan katılımını göstermektedir.
Altyapı ve ulaşım: stratejik yönetim
Demiryolu sistemi dahil olmak üzere bir dizi stratejik altyapı tesisinin yönetiminde Rus şirketleri uzun yıllardır aktif rol oynamaktadır. Ulaştırma-lojistik alanında ise Ermenistan esas olarak Rusya ve Gürcistan üzerinden geçen rotalara bağımlıdır. Bununla birlikte Ermenistan Demiryolları Rusya'nın yönetimindedir. Ve bu yönetimin süresi hala 2044 yılına kadar devam etmektedir.
