Bakü bugünlerde yine renklerin, desenlerin ve kültürel hafızanın kesiştiği bir mekana dönüştü. 1-3 Mayıs tarihlerini kapsayan “Uluslararası Halı Festivali” başkentin kalbi sayılan kadim İçerişehir'i adeta açık hava müzesine benzetmiş. Güneşli bir hafta sonunda eyvanlardan asılan halı örnekleri, birbirinden farklı motifleri barındıran kompozisyonlarla birlikte İçerişehir'in genel manzarasına özel bir renk katarak festivalin atmosferini daha da canlandırıyor.
Modern.az Bakü'de düzenlenen “Uluslararası Halı Festivali”nden bir röportaj sunuyor:
Dünyanın farklı ülkelerinden turist ve katılımcıları kendine çeken festivalin ana adreslerinden biri olan Qoşa Qala meydanında kurulan pavyonlar daha çok dikkat çekiyor. Azerbaycan'ın yanı sıra Türkiye, Gürcistan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Rusya, Pakistan, İran, Nepal ve Meksika'dan gelen zanaatkarlar burada kendi halıcılık geleneklerini sergiliyorlar. Her pavyonda ustalar ziyaretçilerle iletişim kuruyor, halıların hazırlanma aşamaları, kullanılan doğal boyalar ve motiflerin taşıdığı anlam hakkında detaylı bilgi veriyorlar.
Ziyaretçiler ise sadece sergileri seyretmekle yetinmiyor, aynı zamanda halıların üzerindeki ince detayları yakından izliyor, dokumacılık ustalarına sorular yöneltiyor, bazen de sürecin bir parçası haline gelerek, yapılan işlerle daha yakından tanışmak istiyorlar. Özellikle canlı dokumacılık gösterisi yapılan pavyonlarda ilgi daha da artıyor. Ustaların ilmek ilmek dokuduğu halılar bu sanatın ne kadar zahmet ve sabır gerektirdiğini açıkça gösteriyor ve farklı yaş gruplarından insanların dikkatini çekiyor. Kadim taş duvarlar arasında, halıların diliyle konuşan başkentimizde ben de farklı ülkelerden gelen katılımcılarla sohbet ettim.
Türkiye'den gelen Fahri Solak ile sohbetimiz de işte böyle anlardan birinde gerçekleşti. Fahri Solak'ın sözlerine göre, bu onun Azerbaycan'a ikinci seferi.
"İlk defa 2017 yılında Bakü'ye gelmiştim ve o zaman da burada düzenlenen halı festivaline katılmıştım. Dokuz yıl sonra yeniden Can Azerbaycan'a geldim ve bu süre zarfında ülkede daha da büyük bir gelişmeye tanık oldum.
Ben hem belediye başkanıyım hem de halıcılıkla uğraşıyorum. Bu açıdan diyebilirim ki, Azerbaycan'da halıcılık sanatına gösterilen dikkat ve devlet desteği özel takdire şayandır. Bu alanın gelişimi için yapılan işler açıkça hissediliyor".
Kardeş Türkiye'den festivale katılan muhabirimizin fikrine göre, festival yüksek seviyede organize edilmiş:
"Burada halıya sadece bir ev eşyası gibi değil, kültürel miras örneği gibi yaklaşılıyor. Halıların farklı şekillerde - yerde serilmiş, duvardan ve diğer mekanlardan asılmış şekilde sergilenmesi de bu sanatın sunumu açısından tamamen doğaldır.
Gözlemlerime göre, bu formatta ve bu ölçekte düzenlenen halı festivaline başka ülkelerde rastlamadım. Bu, Azerbaycan için büyük bir başarıdır. Son olarak ise bu işte emeği geçen herkese teşekkürlerimi sunuyorum".
Biraz ileride Gürcistan'dan katılan katılımcı Zaur Halilov ziyaretçilere Borçalı halıları hakkında bilgi veriyor...
“Biz Azerbaycan'da düzenlenen halı festivaline ikinci kez katılıyoruz. Burada Borçalı halılarını tanıtıyor ve aynı zamanda halı kültürünün korunmasına katkıda bulunuyoruz. Festivalde Borçalı halılarının farklı türlerini görmek mümkün. Bunlara "Karaçöp", "Dağ Borçalı" gibi ayrı ayrı dokunuş stilleri dahildir. Özellikle “Ejderhalı Borçalı” halısı dünyada tanınan örneklerdendir. Bunun dışında, Faxralı, Namazlı gibi halı türleri de sergileniyor.
Örnek olarak, halılara dikkat edildiğinde üzerinde farklı sembolleri görmek mümkündür. Halılardan birinin üzerinde yaprak motifleri yer alıyor. Bu tür halılar genellikle anne tarafından kızına çeyiz olarak hediye edilir. Yaprak ve çiçek tasvirleri annenin kızına hayatının rengarenk, gül-çiçekli olmasını dilediğini ifade eder.
Aynı zamanda halıların bir diğerinde de ejderha figürü yer alır. Ejderha aileyi kötü nazardan koruyan sembol olarak kabul edilir. Bu fonda, köpek tasvirleri de dikkat çekiyor. Köpek hem koruyucu, hem de ailenin bir üyesi olarak kabul olunur ve özellikle göçebe yaşam tarzında ayrılmaz bir yer tutar.
Bunun yanı sıra, halıda çiçek motifleri de geniş yer alır ki, bu da, hayatın güzellik ve bolluk içinde geçmesi arzusunu sembolize eder. Aslında, geleneksel olarak burada deve figürü de olmalıydı. Ancak bu halılar sipariş üzerine dokunduğu için bu element bu örneklerde yer almıyor".
Meksika'yı temsil eden Leticia Ruiz Gutierrez ile de Meksika pavyonunda sohbet ettik. O, kendi izlenimlerini şöyle ifade etti:
“Meksika'yı temsil ederek Uluslararası Halı Festivali'ne ilk kez katıldığım için çok mutluyum. Burada olmak ve hazırladığımız halıları sunmak gerçekten çok güzel. Halılarımızda doğal, organik boyalar kullanıyoruz - çeşitli çiçekler ve benzeri. Yani kısacası, her şey tamamen doğaldır.
Burada olduğum için çok, çok heyecanlıyım, çünkü Bakü çok muhteşem bir şehir. Bu, benim Azerbaycan'a ilk seferim. Ben kendim ise Meksika'nın Oaxaca bölgesinde yer alan Teotitlán del Valle köyündenim".
Kazakistan'dan gelen Maryam Gafurova ile sohbet ederken, o da, halı festivalinin milli kültürel değerlerin korunması ve sergilenmesi açısından çok önemli olduğunu vurguladı:
“Bu platform sayesinde dünyanın farklı yerlerinden gelen insanlar bu güzel el işlerini ve halıları sunarak, ilk olarak, kendi miraslarını tanıtıyor. Festival bizi ilhamlandırmakla birlikte, aynı zamanda bizleri bir araya getiriyor, ana konular etrafında konuşmaya imkan yaratıyor ve dünyanın farklı yerlerinden olan insanları bu güzelliği görmeye ve paylaşmaya çekiyor".
Kazakistan'ı temsil eden muhabirimiz daha önce de Azerbaycan'a seyahat ettiğini söyledi:
"Azerbaycan'a ilk seferim değil. Geçen yıl burada olmuştum, uluslararası konserlerden birine katılıyordum. O seferim çok güzel geçti. Halı Müzesi'ni ve Milli Müze'yi çok beğendim. O zaman kesinlikle tekrar döneceğime karar verdim. Azerbaycan'ın milli mutfağı çok lezzetli, yemekler muhteşem. Şehir çok rahat ve samimi, hatta derim ki, sokaklar bile insana hoş bir etki bırakıyor. Bu yüzden Azerbaycan'a bir daha gelmek isterim".
Pakistanlı Bas Bibi ise kendi ülkesinde halı öğretmeni olarak çalıştığını ve öğrencilere halı dokumacılığını öğrettiğini vurguladı:
"Bu festivale getirdiğim ürünler sadece halılardan ibaret değil. Burada aynı zamanda el işlerim - cüzdanlar, milli şapkalar ve diğer sanat eserleri var. Sunduğum halıların hepsi yün malzemeden ve tamamen el ile dokunmuştur. Her biri büyük zahmet ve sevgi ile hazırlanmıştır.
Bu, Azerbaycan'a ilk seferim ve ülkemi burada ilk kez temsil ediyorum. Açıkçası, buradan çok memnun kaldım. Azerbaycan halkı çok misafirperver, sakin ve samimi bir halktır. Kendimi burada çok rahat hissettim ve bu sefer benim için unutulmaz bir deneyim oldu".
...Festival boyunca gezdikçe benim için en etkileyici an halıların “konuşması” oldu. Her bir motifin, her bir rengin arkasında el emeği, göz nuru, büyük zahmet yatıyor. Hatta derim ki, bazen sadece bir halıya bakmak yeterliydi ki, onun hangi coğrafyaya, hangi kültüre ait olduğunu hissedesin.
Halıcılık örneklerinin yanı sıra, kadim sokaklarda Azerbaycan'ın milli mutfağına dair örnekler, ayrıca çeşitli nitelik ve semboller de dikkat çekiyor. Pavyonların etrafında sunulan geleneksel lezzetler ve milli unsurlar turist ve konuklarda ülkenin kültürel ortamına daha yakından aşina olma imkanı yaratıyor. Azerbaycan bu tür uluslararası düzeydeki festivale ev sahipliği yaparak sadece halıcılık sanatını değil, bütünüyle zengin kültürel mirasını sergileyerek tüm dünyaya tanıtıyor. Böylece, festival farklı alanları bir araya getirerek hem kültürel entegrasyon ve sunum, hem de ülkelerarası canlı iletişim platformunun kurulması açısından önemli bir anlam taşıyor.
